Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ بند ٦١

ہیر وارث شاہ بند ٦١

October 5th, 2007

کرکے مارو ہی مار تے پکڑ چھمکاں پری آدمی تے قہروان ہوئی
رانجھے اُٹھ کے آکھیا واہ سجن ہیر ہس کے تے مہربان ہوئی
کچھے ونجھلی کن دے وچ والا زلف مکھڑے تے پریشان ہوئی
بھنے وال چوُنے بینی چند رانجھا، نین کجلے دی گھمسان ہوئی
؎
صورت یوسف دی ویکھ طیموس بیٹی سنے مالکے بہت حیران ہوئی
نین مست کلیجڑے وچ دھانے ہیر گھول گھتی قربان ہوئی
آء بغل وچ بیٹھ کے کرے گلاں جیویں وچ قِربان کمان ہوئی
بھلا ہویا میں تینوں نہ مار بیٹھی کائی نہیں سی گل بے شان ہوئی
روپ جٹ دا ویکھ کے جاگ لدھی ہیر وار گھتی سرگردان ہوئی
وارث شاہ نہ تھاؤں دم مارنے دی چار چشم دی جدوں گھمسان ہوئی

مشکل لفظاں دے معنے

کچھے۔ کچھ وچ ، بغل وچ
والا۔ بالا
بھنے وال۔کنگھی کیتے وال، خوشبو والے وال وی ہو سکدے ہین
بینی چند۔ اک بھگت دا ناں
طیموش بیٹی، بی بی زلیخا، اوہناں دے پیو دا ناں طیموس سی
مالکے۔اوہ تاجر جیس دے غلاماں حضرت یوسف نوں کھوہ وچوں کڈھیا سی، مطلب اوہ تاجر وی حضرت یوسف دا حسن ویکھ کے حیران ہو گیا سی۔
قِربان۔ کماندان دان، جیس وچ کمان رکھی جاندی ہے۔
جاگ۔ستیاں اٹھنا، دُدھ نوں جاگ لا کے دہی تے پھیر مکھن گھیو بنایا جاندا ہے۔ جاگ لگن دا مطلب ہے کسے شے دا اپنا آپ وٹا کے اک نویں شے بن جانا۔

سدھا مطلب

ہیر چھمکاں پھڑ کے مارو مار کردی رانجھے ول گئی ہے جیویں کوئی پری انسان تے قہر وچ آجاسندی ہے
رانجھے نے اُٹھ کے ہیر نوں واہ سجن کہیا تے اوہ ہس کے مہربان ہوگئی
رانجھے دی بغل وچ ونجھلی سی تے اوسدے دیاں زلفاں اس تے مُکھ تے کھلریاں ہویاں سن
رانجھے دے وال سوہنے سنورے ہوئے ہین تے اوہ بینی چند بھگت وانگ لگ رہیا ہے۔ ہیر تے رانجھے دیاں نظراں وچکار جنگ ہوئی
ہیر نوں نوں رانجھا ایویں ہی دسیا جیویں عزیز مصر دی بیوی تے طیموس دی دھی زلیخا نوں حضرت یوسف لگے سن۔ ہیر وی رانجھے نوں ویکھ کے اُنج ہی حیران ہوئی جیویں زلیخا ہوئی سی یا اوہ تاجر ہویا سی جیس دے غلاماں حضرت یوسف نوں کھوہ وچوں کڈھیا سی جتھے اوہناں دے مترئیے بھرا اوہناں نوں سُٹ گئے سن۔
رانجھے دے نین ہیر دے کلیجے وچ دھس گئے تے اوہ اوس تے قربان ہوگئی
ہیر رانجھے دی بغل وچ بیٹھ کے انج گلاں کر رہی ہے جیویں کوئی کمان کمانداں وچ سما جاندی ہے۔
ہیر کہندی ہے جو ایہہ چنگا ہی ہویا جو میں تینوں بُھل بھلیکھے مار نہ بیٹھی۔
ہیر نوں رانجھے جٹ دے وکھالے نال جاگ لگ گئی تے اوہ ایس دی حیاتی گھم گئی
وارث شاہ کہندا ہے جو جتھے چار اکھاں دا جوڑ جُڑ رہیا ہووے اوتھے کوئی کُجھ کہ نہیں سکدا۔ یا اوتھے کوئی اُچا ساہ وی نہیں لے سکدا۔

کھلارواں مطلب

وارث شاہ ایس بند نوں انج شروع کردا ہے جو جیویں کوئی اسمانی بلا دھرتی اتے آرہی ہے تے انسان تے حملہ کر رہی ہے۔ہیر نوں پری کہ کے وارث شاہ اوس دے سوہپن دی سوبھا وی کر رہیا ہے پر ایتھے اک باریک جیہی نُکر وی مار رہیا ہے۔ جو ہیر دا دماغ زمین تے نہیں اسمان وچ اُڈ رہیا ہے، اوس دا اسمانیں اُڈنا اوس دے غرور وچ وکھالا دیندا ہے۔ پر جیویں پری اک خیالی تصویر ہے اوس دی ہوند نگر تے ٹھوس نہیں ایسے طرح ہیر دا غرور وی اوس دے آلے دوالے دا پیدا کیتا پھوکا جیہا خیال ہے، ایسے لئی جدوں رانجھا اُٹھ کے اوس نوں سجن کہدا ہے تے ہیر دا غرور اک لحظے وچ ڈھیہ کے خاک ہو جاندا ہے تے اوہ پلک وچ مہربان ہو جاندی ہے۔

ہیر رانجھے دا قصہ لکھن والے دوجے شاعراں ہیر رانجھے دے ملاپ تے واہوا لمے بیان کیتے ہین۔ڈرامے دا بادشاہ دومود داس تے رانجھے نوں ویکھ کے ہیر دی پریشانی تے عشق دے ظاہر کرن لئی چوکھا ڈرامہ سہیڑدا ہے۔

تارں روندی ہیر نہ بولے واتوں، ذرا بُلیندی ناہیں
دُکھ نہ تھمیں ڈُسکیں رووے، کوئی بُجھ سکے ناہیں
روندے نین، کریندی زاری، کیں تھوں دُکھ وندائیں
آکھ دمودر ہسّی پُچھے، پِھر پِھر ہیرے تائیں
؎
دومود داس ہیر دے اندر دی پئی گھمن گھیری نوں کئی بنداں وچ بیان کردا ہے، تے پہلاں ہیر اپنی سہیلی ہسّی نوں محرم بناوندی ہے تے پھیر رانجھے نال گل کر دی۔

وارث شاہ انگ مڈھوں وکھ ہے، اوہ بہت ساریاں نکیاں گلاں پڑھن والے تے چھڈ دیندا ہے تے چھیتی توں چھیتی اپنے اصل ٹُچے یعنی وچار دھارا دے ٹاکرے تے مُڑ آوندا ہے۔ اوس دا مڈھلا کم اک کُڑی منڈے دے عشق نوں شنگار کے دسنا نہیں، اہناں راہیں کُل حیاتی، تے آل دوالے ہوون والی جنگ دا نکھیڑا کرنا ہے۔ ایس لئی پڑھن والا آپ ہی رومانس دے کھپے بھر لیندا ہے تے وارث شاہ نال رل جاندا ہے۔ڈرامے دے پکھ توں ویکھو تے دمودر داس تھیٹر دے ڈرامے یا فلم دا پورا سکرپٹ لکھ رہیا ہے، وارث شاہ اک وچار دھار دا چوگردا بنا دیندا ہے جیس وچ پڑھن والا تے ناٹک کار آپ رنگ بھر لوے۔ وارث شاہ دا ڈرامہ لوک رہس ہے جتھے بہتا کُجھ ویکھن والے خیالاں نال پُر کردے ہین۔نویں تھیٹر وچ ایسے نوں ابسٹریکٹ آرٹ () کہیا جاندا ہے۔

وارث شاہ مُڈھلی گل مُکا کے تھوڑے جیہا بیان رانجھے دے وکھالے تے کردا ہے۔ اوس وچ سب توں پہلاں سانوں اوس دی ونجھلی دسدی ہے جیہڑی کہ اوسدی پچھان ہے۔اوس دے پک داتے اوس دی دنیا داری نوں چھڈن دا نشان ہے۔ ایس ونجھلی نے ہی اوس نوں بھراواں نالوں نکھیڑا کروایا سی، تے ایسے ونجھلی دی آواز نے نوں دریا پار کروایا سی۔ ایس لئی ہیر دے سامنے اوس دی ونجھلی دا پہلاں سامنے آونا کوئی انوکھی گل نہیں۔بس ہُن ہیر نوں ونجھلی دے نال اوس دیاں زلفاں وی نظر آوندیاں ہین جیہڑا کہ اوس نال اچیچا رشتہ جُڑن دے مُڈھ ول سینت مار رہیا ہے۔

پر جتھے وارث شاہ رانجھے دے وکھالے نوں صلاح رہیا اوتھے ہی اوہنے رانجھے نوں ''بینی چند'' بھگت بنا دتا ہے، سو رانجھا اک سوہنا عاشق ہے پر ہے بھگت۔ ایسے لئی اگلے مصرعے وچ قرآنی کہانی ول پرت آئے ہین، تے ہیر دا جوڑ زلیخا نال جوڑ دتا ہے۔ اُنج وی رانجھے تے حضرت یوسف وچ اک سانجھ وی ہے۔دوہاں نوں اوہناں دیاں بھراواں نے دیس نکالا دتا سی تے دوہاں دا حُسن چن وانگ چمکدا ہے۔ وارث شاہ رانجھے دی بھگتی نوں سانجھا کروان لئی حضرت یوسف دا قصہ لے کے آئے ہین۔

وارث شاہ جد نین تے کجلے دی ''گھمسان'' دا ذکر رہیا ہے تے اوتھے وی دو گلاں اگڑدیاں ہین۔اک تے ٹاکرا اک بھگت وچار تے راٹھا چاری دے غرور وچ ہو رہیا ہے تے دوجے گھمسان، قربان، کمان تے سرگردان توں ایہہ وی دسدا ہے جو ایہہ دو طبقیاں تے دو نظاماں وچ جنگ ہورہی ہے۔اوس ویلے دی جٹالی دا مغل شاہی نال ٹاکرا وی ایس مصرعے وچ بھاء مار رہیا ہے۔وارث شاہ دی لفظالی وچ جنگاں تے ہتھیاراں دی ہر تھاں ورتوں ایس پکھ نوں اگھیڑدی ہے۔

پر اخیر جنگ مُک جاندی ہے تے کمان کماندان دے اندر آجاندی ہے۔ مطلب ہیر اک کمان سی جیس وچوں غرور تے راٹھا چاری دے تیر چھٹدے سن۔اوس لئی اجے تیکر کوئی مرد اجیہا نہیں سی جو اوسدا کمان دان بن سکے تے اوہ اوس وچ سما سکے۔ پر رانجھا اوہ مرد ہے جیس نوں ویکھ کے اوس نوں مِل کے ہیر دا مان تے غرور ٹٹیا ہے تے اوس دی نمانتا جاگی ہے۔ اوہ ستی پئی سی تے جٹ دا روپ ویکھ کے جاگی ہے۔ اوہ کچی سی ہُن اوس نوں جاگ لگی ہے تے اوس دے اصلی بندے گُن سرت دا دی پدھر تے آونا شروع ہوندے نیں۔ اوس دی پوری ہستی بدلدی ہے۔

ایتھے ویکھو وارث شاہ نے ''روپ جٹ دا'' ورت کے کیویں کہانی پرتائی ہے۔جد ملاں رانجھے کولوں ہار جاندا ہے تے اخیر اوس نوں ''جٹ'' (ملاں آکھیا نامعقول جٹا') کہہ کے جہالت دی سند دتی سی۔ پر ملاں لئی ''جٹ'' دا جو مطلب سی اوہ ہیر لئی الٹ گیا ہے۔ایتھے وی ملاں شاہی تے اوس دی وردھی وچار دھارا دا ٹاکرا دسدا ہے۔

اخیر تے وارث شاہ ایس نویں ساک دے جُڑن بارے ''نہ تھاؤں دم مارنے دی'' کہ کے ایہہ وی دس رہیا ہے جو انسانی رشتیاں اک پدھر اوہ وی ہے جیس نوں بیانیا نہیں جا سکدا۔ جیس نوں جعلی طریقے نال نہ جوڑیا جا سکدا ہے تے نہ ہی ترٹدا ہے۔







Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels