Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 126

ہیر وارث شاہ: بند 126

February 4th, 2010

کیدو آکھدا ملکیے بھیڑئیے نی تیر ی دِھیو وڈا چنچرچایا ای
جا نئیں تے چاک دے نال گُھلدی اِیس ملک دا رتھ گوایا ای
ماں باپ قاضی سبھے ہار تھکے ایس اِک نہ جیو تے لایا ای
منہ گھٹ رہے وال پُٹ رہے لِنگ کُٹ رہے مینوں تایا ای
جنگھ جُٹ رہے جھاٹا پُٹ رہے انت ہُٹ رہے غیب چایا ای
لُٹ پُٹ رہے تے نکھٹ رہے لتیں جُٹ رہے لٹکایا ای
متیں دے رہے پیر سیوں رہے پیریں پئے رہے لوڑھا آیا ای
وارثؔ شاہ میاں سُتے معاملے نوں لنگے رِچھ نے موڑ جگایا ای

اوکھے لفظاں دے معنے
چچر: بوہتی شوخی۔ جا نئیں: ندی تے جانا۔ گھلدی: کشتی لڑدی۔ ارتھ: طریقہ ملکی ریتاں۔ لِنگ: لتاں پیر۔ تانا: ستاؤنا، جی ملاؤنا۔ جنگھ جٹنا: رسی نال دوہواں لتاں نوں ببنھنا۔ جھاٹا: سر دے وال۔ ہٹ: تھک ہا ر کے بس ہونا۔ مکھٹ: مک جانا زور ٹٹ جانا۔ متیں: عقلیں۔ لنگے رچھ نیں: لنگڑے ریچھ نے

سدھا مطلب
کیدو ہیر دی ماں نوں کہندا ہے جو تیری دھی نے بڑی شوخی (شرارت، بدی) پھیلائی ہوئی آ
ندی یعنی دریا تے جاندی ہے تے نوکر (رانجھے) نال کشتیاں کرکے ایس ملک دی ریت رواج نوں تباہ کر رہی ہے
ماں پیو تے قاضی وی کہہ کہہ کے ہار گئے نیں پر ایس نے اک گل وی اپنے دل تے نہیں آؤن دتی۔ مطلب نہیں منی
ایس دا منہ گھٹیا، وال پٹے، لتاں کٹیاں پر فیر وی ایہہ ستاؤن توں نہیں ہٹی۔
ایہدیاں لتاں وی رسی نال بنھیاں، ایہدے والاں نوں پٹیا پر اخیر سب تھک گئے پر ایس نے انہونے کم نہیں چھڈے۔
اسیں لٹے پٹے وی گئے، ساڈے ہتھ وی کجھ نہیں آیا، لتاں وی ایس دیاں جوڑیاں تے ایس نوں اتے لٹکایا ہے۔
اسیں ایس نوں وی سمجھایا، پیراں دے مراداں وی منیاں، ایس دے پیریں وی پئے پر ایہہ غضب کرن توں نہیں مڑی
اخیر وارث شاہ راوی بن کے ناٹک دی اک نکر توں کہندے ہین جو سارا معاملہ ٹھنڈا ہو گیا سی پر ایس رچھ ورگے لنگے نے فیر اوس ستے معاملے نوں جگا دتا ہے۔

کھلارواں مطلب
جے ایہہ بند وارث شاہ دا ہے (جیس تے مینوں شک ہے) ایس بند وچ دو تن گلاں کھلدیاں ہین جیہڑیاں پہلاں بیان وچ نہیں آیاں سن۔ ہن تیکر ایہو سمجھیا جا رہیا سی جو ہن ہیر تے رانجھا چوری چھپے ملدے نیں تے ہیر دے ماں پیو وی میسنے بنے ہوئے ہین۔ اوہ وی ایس توں اکھ ولاؤندے ہین۔ پر ایس بند وچ لگدا ہے جو ہیر دا ٹبر اوس تے روز روز ظلم کر رہیا سی۔ ایہہ بند پوری ٹیکسٹ وچ ٹھکواں نہیں بہندا تے اک ہی بند وچ لتاں جٹن نوں جنی واری دہرایا گیا ہے اوہ وارث ورگے شاعر دی لکھت نہیں لگدی۔ وارث شاہ ہیر نوں مار کٹاپے دیاں دھمکیاں تیکر تے جاندا ہے پر مار پین دی گل نہیں کردا۔ ایہہ تے بعد دے کسے شاعر دا رلا لگدا ہے جیس دے ذہن وچ ہیر اک عام گھر دی ایویں جیہی کڑی ہے جیس نوں عشق کرن تے روز کٹ پیندی ہے۔ ایہہ اوہو جیہی لکھت ہے جیویں ڈولی چڑھدیاں ماریاں ہیر چیکاں والی ہے۔ ایس بند بارے نویں کاڈھ دی لوڑ ہے۔ پر اسیں جے من لئیے جو ایہہ بند وارث شاہ دا ہی ہے تے فیر اسیں ایہہ کہہ سکنے آں جو وارث شاہ ایس بند راہیں دس رہیا ہے جو ظاہر تے ہیر بیلے تے دریا وچ رانجھے نال سنے سہیلیاں موجاں کر رہی ہے پر گھر وچ اوسدی حالت بڑی خراب ہے۔

کیدو دے مطابق ہیر نوں ہر طرحاں دی سزا دتی گئی ہے، اوسدے پیریں وی پیا گیا ہے، پیراں دے مراداں وی منگیاں گئیاں ہین پر ہیر اوس گل توں نہیں مڑدی جیس نوں کیدو "ملک دا ارتھ گوانا" تے "غیب چاونا" کہندا ہے۔

کیدو واسطے ہیر رانجھے دا عشق ملک دا ارتھ گواونا ہے۔ اک تے ویکھو جو اوس زمانے وچ ملک دا مطلب اپنا قبیلہ تے اپنا ہی علاقہ ہے۔ اج طرحاں نہیں جیس وچ اک ہی ملک وچ کئی قومیتیاں، زباناں تے ریت روائتاں ہوندیاں نیں۔ ایس لئی اوس ویلے ملک دی حد بڑی سوڑی سی۔ جنی سوڑی ملک دی حد سی اونا سوڑا ہی اوس دا ارتھ (معنا) سی۔ ارتھ دا مطلب ہے حیاتی دا مڈھلا مقصد جیہڑا کجھ ریتاں رواجاں نال بنیا سمجھیا جاندا ہے۔ جے ایہناں ریتاں روجاں دی النگھنا کیتی جاوے تے ملک دا ارتھ گواچ جاندا ہے برباد ہو جاندا ہے۔

کیدو دے ملک دا ارتھ ایہہ ہے سماج وچ طبقاتی تے ذات برادری دی ونڈ نوں بنیاد منیا جاوے۔ ملک دے ایس ارتھ وچ عورت مرد دی ملکیت ہے تے اوہ اوس نے جیویں چاہوے ورتے تے جیس نوں چاہوے دے دیوے۔ زنانی نوں اپنے ور دے چون دی کھل نہیں فیر خاص طور تے اپنے طبقے تے برادری توں باہر تے بالکل ہی نہیں۔ ہیر ہر پاسیوں ایس ارتھ نوں برباد کر رہی ہے۔ اک تے اوہ عشق کرکے اپنا ور آپ لے رہی ہے، دوجے اوہ ور وی سب توں تھلڑے طبقے دے اوس مرد نال جیہڑا نہ اوس دی برادری دا ہے تے نہ ہی اوس دے علاقے دا۔ ایس طرحاں ہیر سماج دی ساریاں مڈھلیاں کندھاں ڈھاہ رہی ہے۔ اوس دی کہانی دا لوکاں لئی ایڈی من موہنی ہے ہی ایس لئی جو اوہ سماج دیاں ولیاں جھوٹھیاں کندھاں ڈھاہ رہی ہے۔ وارث شاہ ہوراں کیدو راہیں "ارتھ" گوان تے زور وی ایس لئی اینا پوایا ہے جو اوہناں نوں پتہ ہے جو ایس عشق وچ مڈھلی گل ہے ہی ایہہ جو مرد زنانی دے رشتے بدلن نال سماج دیاں نیہاں بدل جاندیاں نیں۔

فیر ایسے گل نوں کیدو "غیب چاونا" وی کہندا ہے۔ غیب دا مطلب ہے جو کتے ہے ہی نہیں، یا کدی کسے نے کدی ویکھیا ہی نہیں۔ ایویں ہی کسے جھلے نے اپنے دماغ وچوں گھڑ لیا ہے۔ کیدو واسطے ہیر جو کر رہی ہے اوہ اک انہونی ہے جیہڑی نہ کدی ہوئی تے نہ ہو سکدی ہے۔ہیر جو کر رہی ہے اوہ اجیہا کم ہے جو کیدو ورگے بندیاں لئی صرف اوس دے دماغ دا فتور ہے، اوہ سماج وچ نہ ہویا تے نہ ہو سکدا ہے۔ ایسے لئی عشق انوکھا ہوندا ہے جو اجیہے رشتے بناوندا ہے جو سماج وچ رہن والے بندیاں دے دماغ وچ وی نہیں آ سکدے۔

بند دے اخیری مصرعے توں وی لگدا ہے جو ہیر دے ٹبر وچ ایس معاملے تے گل بات بند ہو گئی ہوئی سی۔ کیدو نے فیر اوس ستے معاملے نوں جگا دتا ہے۔ وارث شاہ نے کیدو نوں رچھ ایس لئی کہیا ہے جو اک تے رچھا جپھا مشہور ہے تے دوجے کیدو رچھ وانگ سماج توں باہر کلی پا کے رہندا ہے۔ اوہ ہیر دے معاملے نوں ایویں چمبڑیا ہویا ہے جیویں رچھ کسے نوں جپھا مار لوے۔ اپنی گل نوں ودھا کے دسن لئی اوہ ایہہ وی کہہ جاندا ہے جو ہیر ندی تے نوکر نال گھلدی ہے۔ تے مرد زنانی دے اجیہے گھول دا مطلب صاف ہے۔ کہانی وچ ایہہ پتہ نہیں لگدا جو کیدو نے ایہہ سب کجھ تکیا ہے۔ پر اوس نوں سونہہ ہے جو ہیر رانجھے دا عشق مکیا نہیں تے اوہ اوس نوں جھل نہیں سکدا۔

ہیر نوں مار پین تے جو کیدو دے مونہوں کہوایا گیا ہے اسیں اوس تے بہتی گل نہیں کیتی کیوں جو جے روز اوس نوں مار پے رہی سی تے فیر ایہہ معاملہ ستا کنج سی؟ تے کیہ کیدو ہیر نوں اوس دے ماپیاں توں باہروں باہروں مار سکدا سی؟ ایہہ وی ممکن نظر نہیں آؤندا۔ ایس لئی لگدا ہے جو ہیر دے مار کٹاپے دی تفصیل وارث شاہ ہوراں دی نہیں کسے ہور ترکھان شاعر دی ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels