Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 128

ہیر وارث شاہ: بند 128

February 8th, 2010

جھنگڑ ڈوم تے فتُّو کلال دوڑے بیلا چوہڑا تے جھنڈی چاک میاں
جا ہیر اگّے دُھم گھتیا نیں بچہ کہی اُڈائی آ خاک میاں
تیری ماؤں تیرے اُتّے بہت غصّے جانوں مار دیسی چُوچک باپ میاں
رانجھا جا ہ تیرے سر آن بنیاں نالے آکھدے مارئے چاک میاں
سیال گھیرنگر پون کد تینوں گنیں آپ نوں بہت چالاک میاں
طوطا انب دی ڈال تے کرے موجاں تے گلُیلڑا پوس پٹاک میاں
اج سیالاں نے چُلھیں نہ اگ گھتّی سارو کوڑما بہت غمناک میاں
وارث شاہ یتیم دے مارنے نُوں سبھا جڑی چنہاں دی دھاک میاں

اوکھے لفظاں دے معنے
دھم:مشہوری، ڈھول دی آواز۔ خاک اڈانا:بے عزتی کرنا۔ پون کدا:چکو کے گل پین گے۔ ڈال: ٹہنی، شاخ۔ گلیلڑا: گلیلا۔ چلھیں: چلہیاں وچ۔
سارو: سارا۔ دھاک: فوج، مشتعل

سدھا مطلب
ہور کمیاں دے نال نال جنگھڑ دوم، فتو کلال، چوہڑا بیلا تے جھنڈی ناں دا نوکر وی (ہیر دی ماں دے کہن تے) نس ٹرے۔
اوہناں ہیر دے سامنے جا کے کہیا جو بچہ توں کیویں ایڈی بے عزتی کروا چھڈی آ
تیری ماں وی تیرے تے بہت غصے آ، تے تیرا پیو چوچک وی تینوں جانوں مار دیوے گا
رانجھیا تیرے سر تے بہت اوکھا ویلا آگیا ہے کیوں جو اوہ کہندے ہین جو اسیں چاک (رانجھے) نوں وی جانوں مار دینا ہے۔
سیالاں تینوں گھیر کے تیرے تے حملہ کرنا اے بھاویں توں اپنے آپ نوں جنا مرضی چالاک سمجھ
توں اوس طوطے وانگ ہیں جیہڑا شاخ تے بہہ کے موجاں کر رہیا ہے تے اوس نوں پٹاک کرکے گلیلا وجنا اے۔
اج (غم نال) سیالاں دے چلھیاں وچ اگ وی نہیں بلی تے سارا کنبہ بڑا غمگین ہے۔
وارث شاہ نوں لگدا ہے جو اک یتیم دے مارن لئی چنہاں دیاں فوجاں تیار ہو رہیاں ہین۔

کھلارواں مطلب
پہلے مصرعے وچ تے وارث شاہ کجھ ہور کمیاں دے ناں گنوا کے پنڈاں وچ وسدے نکے میل دے پیشہ وراں دی لسٹ مکمل کر دیندا ہے۔ ظاہر گل ہے شاید ایہہ سارے نہ گئے ہون پر وارث شاہ ایتھے ایہہ وکھا رہیا ہے پٹھے کم کروان لئی کیویں کمی طبقے نوں ورتیا جاندا ہے تے کیویں اوہناں کولوں اپنے گندے کم کروائے جاندے ہین۔ ایہناں تھلڑے میل دیاں کمیاں کول مالکاں دا کم کرن توں وکھ راہ وی نہیں ہوندی۔ ایہناں وچوں بہتے بھانویں رانجھے نوں مظلوم سمجھدیاں اوہدے حق وچ ہی ہون پر اوہناں نوں کرنا اوہو پیندا ہے جیہڑا اوہناں دے مالکاں دا حکم ہوندا ہے۔ ایس طرحاں جاگیردار تھلڑے میل دے لوکاں کولوں ہی اوہناں دے بھائی بنداں دے خلاف کروا کے حکومت چلائی رکھدے ہین۔ مطلب تھلڑے میل نوں پاڑ کے رکھنا اوہناں دا سب توں وڈا ہتھیار ہے۔ اوہ اپنیاں قبیلہ وار لڑائیاں وچ وی ایہناں تھلڑے میل والیاں نوں رج کے ورتدے ہین۔ کدی کدی تے اپنے دشمن نوں پھڑوان لئی آپ ہی اپنا کمی گولی مار کے مار دیندے ہین تے ناں دشمن دے لا دیندے ہین۔ ایس لئی رانجھے دے پچھے وی سارے کمی میل نوں لا دتا گیا ہے۔

اوہ کمی لوک ہین پر وڈی عمر دے ہین۔ ایس لئی اوہ ہیر نوں بچہ کہہ کے بلاؤندے ہین تے اوس نوں کہندے ہین جو توں عزت دی کھیہہ اڈا چھڈی ہے۔ ایتھے اوہ وی کجھ کجھ کیدو والی زبان بولدے ہین جیس کہیا سی ہیر نے ملک دا ارتھ گوا دتا ہے۔ ناٹک دے حساب نال اوہ حیثیت دے گھٹ لوک ہین تے جاگیرداراں والی "ارتھ" والے شبد تے نہیں بول سکدے پر اوہ گل اوہو کردے ہین۔ سماج دا ورتارا وی ایہو ہے جو وچار تے اخلاقیات حاکم میل ہی متھدا ہے تے تھلڑے میلاں دے لوک اوس نوں من کے طوطے وانگ اوہو کجھ بولنا شروع کر دیندے ہین۔ سانوں دوجے مصرعے وچ ایہو کجھ دس رہیا ہے۔ ہاں ایہہ فرق ہے جو ہیر حاکم میل دی زنانی ہے اوہ آپ اوس دا کجھ وگاڑ نہیں سکدے تے اوس نوں عزت نال ہی سمجھاؤندے نیں پر جے اوہ اوہناں دے ہی میل دی کڑی ہوندی تے فیر اوہناں دا ورتارا وکھ ہونا سی۔ جے اوہناں دی کڑی کسے جاگیردار نال پھڑی جاندی تے اوہناں کن ولیھٹ کے نکل جانا سی تے کسے دی عزت دی کھیہ اڈدی نظر نہیں سی آونی۔ پر جے اوہ کوئی اپنے ہی میل دا بندہ ہوندا تے فیر بھاویں کڑی نوں مار دیندے یا اوس منڈے نال ٹور دیندے۔ پر کمیاں دے ایس ورتارے وچ سانوں ایہہ پتہ ضرور لگدا ہے جو حاکم میل دا عزت دے تصور وچ وی پاڑ ہوندا ہے۔ جتھے لوڑ پوے اوہ آپ ہی ایس دی النگھنا کردیندے نیں۔

دوجے مصرعے وچ اوہ اپنے ولوں نکی جیہی گل کر کے تریجے مصرعے وچ اصل گل تے آجاندے نیں تے ہیر نوں کہندے نیں جو تیری ماں بہت غصے ہے تے تیرا پیو تینوں جانوں مارن نوں پھردا ہے۔ ایہہ اوہو پیو ہے جیس مجھاں چراون لئی اپنی تیویں نوں کہیا سی جو اوس نوں موڑ لیا تے ایہہ وی جو "ساڈی دھی دا کجھ نہ لاہ لیندا چار دن تاں مجھیں چرا لئیے" ۔ ماں وی اوہو ہے جیس پھپھی کٹنی بن کے کہیا سی جو توں ہی ہیر دا پلنگ وچھاؤنا تے موجاں کرنیاں ہین۔ ہن لگدا ہے جو کیدو نے اوہناں دی بہتی بے عزتی کروا دتی ہے تے اوہ اپنے نک نموج لئی ایہہ سارا کرودھ وکھا رہے ہین۔ مطلب جیہڑے اخلاق دی اوہناں دا سماج دہائی دیندا ہے اوہ اوہناں دا ہی ماتحت ہے۔ اوہ لوڑ ہووے تے اوسنوں منندے ہین تے جے وارا نہ کھاندا ہووے تے نہیں وی منندے۔ ایس پاڑ نوں وکھا کے وارث شاہ حاکم طبقے دیاں ریتاں تے بھاری سٹ ماردا ہے۔

چوتھے مصرعے وچ کمی رانجھے نوں خبردار کردے ہین جو سیال کہندے ہین جو اوہناں اوس نوں وی جانوں مار دینا ہے۔ پنجویں مصرعے وچ ایس تے زور پاون لئی کہندے ہین جو توں بڑا چالاک بنیا پھرنا ہے سیالاں تینوں گھیر کے مارنا ہے۔ مطلب کسے ول ولاویں نال گھیر لین گے تے فیر مار دین گے۔ چھیویں مصرعے وچ وی ایسے گل نوں وارث شاہ ہوریں ناٹکی رنگ دیندیاں کہواندے ہین جو رانجھیا توں طوطے وانگوں شاخ تے بیٹھا موجاں مار رہیاں ہیں تے تینوں اجن ہی گلیلا آ وجنا ہے جیویں طوطے نوں۔ عام طور تے پکھواں دا شکار کرن والے تاڑ دے رہندے ہین جو کیویں پکھو موج وچ بے دھیانا ہووے تے اوہ نوں پھنڈ لین۔ سو ایتھے وی رانجھے نوں ایہہ کہیا جا رہیا ہے جو جو توں موج وچ بے دھیانا ہو گیا سیں تے ہن تیرے مرن دے سامان بنن لگ پئے ہین۔

فیر سنیہا دین والے گل وچ گھمبیرتا لیاؤن لئی ایہہ وی دسدے ہین جو سیالاں نوں ایس گل دا اینا ہرکھ ہے جو اوہناں چلھیاں وچ اگ بال کے ہانڈی روٹی وی نہیں کیتی۔ ایہو جیہا عام طور تے کسے دے مرن تے کیتیا جاندا ہے۔ سو سیال سمجھدے ہین جو اوہناں دی عزت دا منہ کالا انج ہی ہے جیویں گھر وچ کوئی مر گیا ہووے۔ اصل وچ تے ہیر اوہناں لئی مر ہی گئی ہے کیوں جو اوہناں دے ورتارے تے اوہناں دے سماج دیاں ریتاں توں باہر نکل گئی ہے۔ ایسے ہی گل نوں پنجابی کلاسیک وچ مرن توں پہلاں مرنا کہیا گیا ہے۔ ایس مصرعے وچ چلھے نہ بلا کے مرن دی سینت ایس پاسے وی جاندی ہے جو سیالاں دے ہتھوں کسے دا خون ہوون والا ہے۔

اخیری مصرعے وچ وارث شاہ ہوریں آپ ساہمنے آؤندے ہین تے ایس وارتا تے اپنے وچار دیندیاں کہندے ہین جو ایویں لگدا ہے جو جیویں کسے نتانے یتیم نوں مارن لئی چنانہہ دی فوج تیار ہو رہی ہووے۔ یتیم دا لفظ ورت کے وارث شاہ رانجھے دے مظلام ہوون تے زور دے رہیا ہے تے سیالاں دی نکھیدی کر رہیا ہے۔ ایس مصرعے وچ وارث شاہ نظام دی کچیائی ول وی سینت مار رہے ہین۔ جو اک ماڑا جیہا پردیسی بندہ کیویں پورے نظام نوں ہلا سکدا ہے۔ چنانہہ دی فوج دے تیار ہوون نال ایس پاسے وی دھیان جاندا ہے جو کیویں ہلے نظام دے بندے نکی شے نوں وی جن سمجھدے ہین۔ ایہہ وی پتہ لگدا ہے جو کیویں رانجھا اوہنا لئی کسے مارو حملے توں گھٹ نہیں ہے جیس دے مکا لئی سب ایک دوجے نال جڑ جاندے ہین۔ سب سیالاں دا چالو نظام نوں رکھن وچ مفاد ہے تے ایس لئی اوہ ڈر نال اک دوجے نال جڑ جاندے ہین۔ ایس لئی ایہہ مصرعہ اتوں بڑا سدھا جاپدا ہے پر اونا سدھا ہے نہیں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels