Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 151

ہیر وارث شاہ: بند 151

March 24th, 2011

کیدو باہوڑی تے فریاد کُوکے دھیاں والیو کرو نیاؤں میاں
میرا ہٹ پساری دا لُٹیانیں کول ویکھدا پِنڈ گراؤں میاں
میری بھنگ افیم تے پوست لُڑھیا ہور نعمتاں دا کیہا ناؤں میاں
میری تساں دے نال نہ سانجھ کوئی پِن ٹکڑے پنڈ دے کھاؤں میاں
طوطی باغ اُجاڑ دی میویاں دے اَتے پھاہ لیاؤندے کاؤں میاں
وارثؔ شاہ میاں وڈے مال لٹے کیہڑے کیہڑے دا لواں ناؤں میاں

اوکھے لفظاں دے معنے
باہوڑی: باہوڑ دا مطلب ہے پج، پہنچ، (انصاف یا امداد کرن دی دہائی)؛ نیاؤں: انصاف؛ ہٹ: وڈی ساری ہٹی۔ پساری: پنساری، جڑی بوٹیاں تے اجیہیاں قیمتی شیواں ویچڻ والے؛ لڑھیا: چلا گیا، اگے وگ گیا؛ سانجھ: بھیالی، تعلق داری؛ پِن: بھیک منگڻا؛

سدھا مطلب
کیدو اچی اچی فریاد کردا ہے جو کوئی اوہدے نیاں لئی آوے تے پینچاں نوں کہندا تسیں دھیاں والے، تہاڈیاں کڑیاں میرے تے ظلم کیتا ہے، تے تسیں میرا انصاف کرو۔
لوکاں دے ساہمڻے میرا گھر لٹیا گیا جس وچ پنساری دی ہٹی وانگ نکیاں پر بڑیاں قیمتی شیواں سڻ۔
(اوہ قیمتی شیواں بھنگ افیم، پوست تے ایس طرحاں ہور کئی نعمتاں (بھنگ پیڻ والے کھنڈ، لوڻ، سونف، کالی مرچ، اجوائڻ، خشخاس، بادام، چہار مغز رکھدے ہیڻ) لٹیاں گئیاں۔
ہڻ میری تہاڈے نال کوئی بھیالی یاں ساجھے داری نہیں تے میں ہڻ پنڈ دے لوکاں کولوں منگ کے روٹی کھاواں گا (مطلب لوکیں تہانوں ایہہ کہہ کے بدنامی دیڻ گے جو سیالاں دا بندہ پِینا یا بھکاری بڻ گیا۔
باغ نوں اجاڑ تے طوطے رہے نیں تے تسیں اجاڑن دے الزام وچ کاں پھڑ لیائے او۔(مطلب گناہگار تے کڑیاں ہیڻ تے تسیں اک بے گناہ نوں جھوٹھا کر رہے ہو)۔
وارث شاہ بڑے ہی مال لٹے گئے نیں ، لٹڻ والیاں وچ کس کس دا ناں لیا جاوے۔

کھلارواں مطلب
پہلیاں کجھ بنداں وانگ ایہہ بند وی سدھ پدھرا ناٹک ہی لگدا ہے جیس وچ کیدو اپڻیاں وڈ مُلیاں (قیمیتی) شیواں دے لٹے جاڻ تے برباد ہوڻ دا ذکر کر رہیا ہے۔ نال اوہ اوہناں نوں ذات برادری دی مار مار رہیا ہے جو اوہ پنڈ وچ ٹکر کے منگ کے کھاوے گا تے سیالاں دی لہائی (توہین) ہووے گی کہ جٹ سرداراں دا بھرا منگ کے روٹی کھاندا ہے۔ پر جدوں اسیں اخیر تے اوس توں پہلے مصرعے تے جانے ہاں تے پتہ لگ جاندا ہے جو وارث شاہ ہوراں دے دماغ وچ آپڻے ویلے دی تاریخ کیدو دے مونہوں بول رہی ہے (وارثؔ شاہ میاں وڈے مال لٹے کیہڑے کیہڑے دا لواں ناؤں میاں)۔

جے کر اسیں وارث شاہ ہوراں دے ویلے نوں ویکھئیے یاں پنجاب دی اوس کجھ سو سال پہلاں دی تاریخ ویکھئیے تے نتر جاندا ہے جو کئی طرحاں دے دھاڑوی پنجاب نوں لٹ رہے ہیڻ۔ مغل شاہی، احمد شاہ ابدالی، رسہ گیر ڈاکو جتھے تے سکھ مت دے ناں تے ابھردی نویں جٹالی ستھاں۔ ایہناں وچوں باہروں نادر شاہ آ کے ہر سال لٹدا ہے جس دا پچھے کافی ذکر ہویا ہے، تے جد اوہ لٹ کے مُڑ جاندا ہے تے مغل شاہی دیاں مار کھاہدیاں فوجاں تے اوہناں دے اہلکار لٹڻ آجاندے نیں۔ اوہ آپڻی ہار وچ گوائے نقصان لوکاں کولوں پورا کردے ہیڻ۔ ماڑی جٹالی وچوں سکھ مت دے ناں تے بڻے جتھے وی لوکاں کولوں ہی لیندے ہیڻ۔ وارث شاہ ہوراں لئی اوہ وی اوپرے ہیڻ بھاویں اوہ راکھی دی فیس لے کے پنڈاں دی سانبھ کرن تاں وی اوی کوئی باقاعدہ نظام نہیں سی۔

وارث شاہ ہوریں ایس بند دے اخیر تے "کیہڑے کیہڑے دا لواں ناں میاں" توں صاف لوکائی نال ہوڻ والی لُٹ دی گل کر رہے ہیڻ۔ جے اوہ صرف کڑیاں دی گل کر رہے ہوندے تے پھیر اوہ "کیہڑی کیہڑی دا لواں ناں میاں" کہندے۔ پر اوہناں نے جاڻ کے ایس مصرعے وچ کڑیاں دی رمز نوں کھلار کے کھول دتا ہے۔

اخیری توں پہلے والے مصرعے وچ وی اوس ویلے دی ورتدی دا ہی لشکارا ہے۔ ایس مصرعے توں بلھے شاہ دی کافی "الٹے ہور زمانے آئے" تے ہور اجیہیاں کئی لکھتاں یاد آؤندیاں ہیڻ جیہناں وچ ایہہ کہیا گیا ہے جو اوس ویلے (اٹھارویں صدی) سماجی نظام اینا وگڑ چکیا ہے جو گناہ کوئی کردا تے سزا کسے ہور نوں ملدی ہے۔

ایتھے کیدو راہیں وارث شاہ اوس ویلے دے چالو نظام تے وی ٹوک مار رہیا ہے کہ اوہ اسریا ہی بے نیائیں (بے انصافی) تے ہے۔ اوس وچ حقدار نوں حق نہیں ملدا۔ کیدو ڈھیندے نظام دا لشکارا ہوڻ پاروں کہہ نہیں سکدا نہیں تے اوہ ایہہ وی کہہ سکدا سی جو اوس نال اوہو ہو رہیا جو رانجھے نال تخت ہزارے دی پنچایت تے قاضی نے کیتا سی۔ مطلب قاضی تے پینچاں نے وڈھی کھا کے چنگی بھوئیں رانجھے دے بھراواں نوں تے بنجر زمین اوس نوں دے دتی سی۔ پر وارث شاہ ہوراں تے قصے دی نیہہ ہی اوس نا انصافی ہوڻ تے رکھی سی۔ بے انصافی کیدو نال وی ہو رہی ہے پر ایس دے کارن تھوڑے وکھ وی نیں۔ مکدی گل ایہہ جو سماج رانجھیاں دا ہووے یا سیالاں دا، ایہہ بڻیا ہویا نا انصافی تے ہے۔ تے ایس بے انصاف سماج وچ کئی دھراں لوکاں نوں لُٹ رہیاں ہیڻ۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels