Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 164

ہیر وارث شاہ: بند 164

June 3rd, 2011

بھرجائیاں رانجھے دیاں تنگ ہو کے خط ہیر سیال نوں لکھیا ای
ساتھوں چھیل سوادھ ونڈائے ستی لوک یاریاں کدھروں سکھیا ای
دیور چن ساڈا ساتھوں رُس آیا بول بول کے کھرا تِرکھیا ای
ساڈا لال موڑو سانوں خیر گھتو جانو کملیاں نوں پائی بھکھیا ای
کڑیئے سانبھ ناہیں مال رانجھیاں دا کر ساردا دیدڑا ترِکھیاای
جھٹ کیتیاں لال نہ ہتھ آون سوئی ملے جو توڑدا لکھیا ای
کوئی ڈھونڈ وڈھیرڑا کم جوگا اجے ایہہ نہ یاریاں سکھیاای
وارثؔ شاہ لے چھٹیاں دوڑیائی کم قاصداں دا میاں سکھیائی

اوکھے لفظاں دے معنے
ستّے ادھ ونڈاڻا: بنا محنت دے ادھ دا حصیدا بڻنا۔
ترکھیا: تیز۔
گھتو: پاؤ۔
کملیاں: ناسمجھ، گھٹ عقل والیاں۔
بھکیا: خیرات۔
ساردا ویڈرا:ہوش دی اکھ۔
توڑدا لکھیا: تقدیر دا لکھیا۔
کم جو گا: آپڻے کام لئی محبت کرن لئی

سدھا مطلب
رانجھے دیاں بھرجایاں نے تنگ آکے سدھا ہیر نوں خط لکھوا گھلیا۔
اوہ ہیر نوں کہندیاں ہے جو توں بڑی چالاک بڻنی ہیں جو بنا محنت دے ہی ادھ ونڈاؤڻا چاہونی ایں تے تے عام لوکاں والیاں یاریاں کسب کتھوں سکھیائی۔
سادا چن ورگا دیور ترکھیاں گلاں پاروں ساتھوں رُس کے آگیا ہے۔
ساڈا ایہہ ہیرا سانوں موڑ دیو، تسیں سمجھو جو کملیاں نوں خیرات دے دتی ہے۔
کڑئیے توں آپڻے ہوش دی اکھ کھول کے تیز کر تے رانجھیاں دے مال تے قبضہ نہ کر۔
ایویں کاہل یا کھوہڻ نال موتی نہیں ہتھ آؤندے۔ ملنا اوہو ہوندا ہے جو تقدیر وچ لکھیا ہوندا ہے۔
جے تینوں کوئی کاما چاہیدا تے کوئی ہور لبھ لے کیوں جے ایہہ یاریاں نہیں سکھیا ہویا (معصوم جیہا ہے)۔
وارث شاہ بھابیاں دی چٹھی لے کے دوڑ پیا ہے، اوہنے قاصداں دا کم وی سکھ لیا ہے۔

کھلارواں مطلب
چوچک دے چٹے جواب توں بعد رانجھے دیاں بھرجائیاں سدھا ہیر نوں خط لکھوایا کیوں جو چوچک نے دس دتّا سی جو اوہ تے ہیر دا چاک ہے، مطلب اوہو رانجھے نوں واپس موڑ سکدی ہے۔ ایس لئی بھابیاں تنگ آکے ہیر نوں ہی لکھیا۔ وارث شاہ دا بھابیاں کولوں خط لکھواؤڻ وچ مقصد، ناٹک دے نال نال زنانی دے مرد نال، آپو وچ دے تے سماج نال جوڑ دے کئی پکھاں تے چانڻ پاؤڻا ہے۔

دوجے ہی مصرعے وچ بھابیاں ہیر نوں طعنہ ماردیاں ہیڻ جو بنا محنت دے ادھ کھاڻا چاہونی ہیں تےتوں ایہہ عام لوک یاریاں والا ورتارا پھڑ لیا ہے۔ بھابیاں دا ہیر نوں ادھ ونڈاوڻ دا طعنہ دسدا ہے جو اوہ اوس تے آپڻا جائزحق سمجھدیاں ہیڻ تےہیر نوں مفت خور سمجھدیاں ہیڻ۔ تخت ہزارے توں لے ہیر دیاں سہلیاں تیکر سب عورتاں رانجھے نال اک طرحاں دے پیار دا ساک سمجھدیاں ہیڻ۔ لُڈن ملاح دیاں بیویاں وی اوہدے تے ڈُلھ گئیاں سڻ۔ رانجھا ونجھلی وجا کے تخت ہزارے تے جھنگ دیاں زنانیاں دے دل دی ہوک تے اوہناں نوں کُھل (آزادی) دے لشکارے وانگ دِسدا ہے۔ کہاڻی دے شروع وچ جد بھابیاں رانجھے نال لڑ رہیاں سڻ تےاودوں وی اوہناں دیاں طعنیاں توں شک پیندا سی جو رانجھا کتے اوہناں دیاں دلاں وچ وی رڑک پاؤندا ہے۔ اوہ اوس نوں حاصل نہیں کر سکدیاں ایس لئی اوہ دوجیاں کڑیاں دے خلاف ساڑ پھکدیاں ہیڻ جیہڑیاں رانجھے دے دوالے گھم رہیا ہیڻ۔

زنانی بندے دی مالکی وچ کِتے ماں بھیڻ تے کِتے معشوق یاں بیوی ہوندی ہے۔ جے اوہ مرد دی مالکی وچ ہے تے فیر اوہ وی مرد تے مل مارنا چاہوندیاں ہیڻ۔ ایسے لئی زنانی دے ایہناں انگاں وچ ٹکرا پیدا ہوندا ہے۔ جے اوہ ماں ہے تے اوہ پتر تے مل مارن لئی نونہہ نال گھول کر رہی ہے جے نڻان ہے تے بھرا نوں بیوی دی مٹھوں کڈھ کے آپڻی مٹھ وچ کرن دی کوشش کردی رہندی اے۔ ہر پدھر تے مل مارنا مالکی سماج دا پکا انگ ہے۔ایس لئی وی بھابیاں ہیر نوں ناجائز مَل مارو سمجھدیاں ہیڻ تے اوہناں دے خیال وچ ایہہ عام گھٹیا پدھر دی یاری ہے کوئی گوڑھا عشق نہیں۔

اگلے مصرعے وچ اوہ پہلاں تے رانجھے نوں چن دیور کہہ کے اوس دی سلاہڻا کردیاں ہی تے نال ہی کہندیاں نیں جو کوئی ایڈی وڈی گل نہیں سی ہوئی بس اک دوجے نال ترکھا بولڻ پاروں اوہ رُس کے گھروں ٹُر گیا۔ ایسے جذبے نوں ایس توں اگلے مصرعے وچ لے جایا گیا تے ہیر نوں ترلا کیتا گیا ہے جو ساڈا لال (موتی) سانوں موڑ دیو۔

رانجھے دیاں بھابیاں ہر داء ازما رہیاں ہیڻ۔ پہلے اوہناں ہیر نوں ناجائز مل مارو کہیا تے نال ہی اوس دے چلتر یاں کردار تے حملہ کیتا جو اوہ عام پدھر دی یاری وچ رانجھے نوں پھسا کے بیٹھی ہوئی ہے۔ پر رانجھا ہیر دے کول ہے تے بھابیاں نوں پتہ ہے جو بھاویں اسیں ہیر نوں جھوٹھا کر وی دئیے پر ہیر دے گھلیاں بنا رانجھے نے مُڑنا کوئی نہیں۔ ایس لئی اوہ نال ہی ترلا وی پا دیندیاں ہیڻ۔ مطلب اوہ ہیر نوں کہندیاں ہیں جو ہیں تے ناجائز قابض پر اسیں فیر وی تیرا ترلا کرنیاں ہاں جو توں سانوں ایہہ بھیک سمجھ کے ہی موڑ دے۔

پنجویں مصرعے وچ فیر اوہ تیجا دعویٰ کردیاں ہیڻ جو رانجھا رانجھیاں دا مال ہے تے اوہنوں ہوش نال ایس گل نوں ویکھ لیڻا چاہیدا ہے۔ اسیں پہلاں وی کئی تھاواں تے کہہ چُکے ہاں جو کیویں قبائلی تے جاگیرداری سماج وچ بندہ قبیلے یا ٹبر دا انگ تے اوس دی مالکی وچ رہڻ والا مال ہے۔ ایتھے بھابیاں اوسے دعوے نوں دوہرا رہیاں ہیڻ تے ایسے لئی اوہنوں ہوش دی اکھ تیز کرن دا آکھ رہیا ہیڻ جو اوہنوں ایس مُڈھلی حقیقت دا پتہ ہوڻا چاہیدا ہے جو سماج دے ورتارے مطابق رانجھا آپڻے قبیلے دا مال ہے تے اوہدے تے کوئی ہور قبضہ نہیں کر سکدا۔

ایسے گل نوں بھابیاں تقدیر دا لکھیا وی کہہ رہیاں ہیڻ۔ اوہناں دا کہڻا جو کاہلی نال جھپٹا مارن نال موتی ہتھ نہیں آؤندے کیوں جو ملنا اوہو ہے جو تقدیر وچ لکھیا گیا۔ رانجھے دی تقدیر وچ لکھیا گیا جو اوہنے رانجھیاں دے گھر پیدا ہوڻا تے اوہناں دا مال بڻنا ہے تے ہیر نے سیالاں وچ جم کے سیالاں دا۔ ایتھے سماج وچ ذات برادری دیاں حداں نوں ہی تقدیر کہیا گیا ہے؛ بندے دا ذات برادری دیاں حداں ٹپ کے آزادی نال دوجے جی نال نہ رل سکڻ دا ناں تقدیر رکھیا گیا ہے۔ایس نوں سماج دی تھوڑ دے تھاں رتبے تقدیر دے ناں لا کےانسان دی ذمے داری مکا دتی گئی ہے۔ ہیر تے رانجھا ذات برادی تے طبقے دیاں حداں نوں من کے تقدیر نوں چیلنج کر رہے ہیڻ تے ایہو سماج نوں (رانجھیاں نوں وی تے سیالاں نوں وی) ہضم نہیں ہو رہیا۔

اگلے مصرعے وچ پہلاں ہیر نوں کوئی ہور کاماں لبھڻ دا کہندیاں ہیڻ تے دوجے حصے وچ ماواں بڻ کے رانجھے نوں معصوم بڻا دیندیاں ہیڻ۔ جیویں پہلاں کہیا گیا جو اک ہی عورت دے کئی انگ ہیڻ ، بھابیاں رانجھے دیاں شریکڻاں وی ہیڻ، معشوقاں وی بڻناں چاہوندیاں تے نکا دیور سمجھ کے ماواں وی۔ ایہہ سب انگ حیاتی دے اصلی رنگ ہیڻ تے بھابیاں کوئی الوکار (انوکھیاں) نہیں ہیڻ۔

اخیری مصرعے وچ وارث شاہ ہوریں قاصد بڻ گئے نیں۔ ایہہ ناٹکی تے ٹچکر ہے۔ اوہ چٹھیاں آپ ہی لکھ رہے ہیڻ تے آپ ہی لے جا رہے تے اوہناں دا جواب لکھ رہے ہیڻ۔ ہر کردارجیس نوں اوہ الیک رہے ہیڻ اوہناں دے اندر وسدا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels