Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 171

ہیر وارث شاہ: بند 171

وچار ڈیسک
July 15th, 2011

ساڈا مال سی سو تیرا ہو گیا ذرا دیکھنا بُرا خدائیاں دا
توہیں چٹیا تے توں ہی پالیا سی نہ ایہہ بھابیاں دا تے نہ بھائیاں دا
ساہو کار ہو بیٹھی ایں مار تھیلی کھوہ بیٹھی ہیں مال توں سائیاں دا
اگ لین آئی گھر سانبھیوئی ایہہ تیرا ہے باپ نہ مائیاں دا
گُنڈا ہتھ آیا تُساں گُنڈیاں نوں انھی چوہی تے تھوتھیاں دھائیاں دا
وارثؔ شاہ دی مارای وگی ہیرے جیہا کھوہیوئی وِیر توں بھائیاں دا

اوکھے لفظاں دے معنے
برا: فصل دی جنس جیہڑی بطور لگان وصول کیتی جاندی ہے۔
برا خدائی: خدائی ٹیکس، زبردستی۔
چٹیا: جانور بچہ پیدا ہوڻ تے اوس نوں چٹدے ہیڻ، انساناں وچ انج تے نہیں ہوندا پر نویں جمے نوں کسے چنگے جی دا چٹیا چٹایا جاندا ہے۔
مار: رہزنی کر کے، لٹ کے۔
تھیلی: اک ہزار روپیاں نال بھری گُتھی۔
تھوتھے: بمعنی خالی۔
دھائیاں: چاول۔
انھی چوہی تے تھوتھے دھائیاں؛ انھی چوہی پھک (چاول دے داڻے کڈھ کے بچن والا ) وچوں چاول لبھ رہی ہے۔ عقل توں خالی۔
ماروگنا: بددعا دا اثر ہوڻا

سدھا مطلب
رانجھے دیاں بھابیاں جواب لکھدیاں ہیڻ، جو رانجھا ساڈا مال سی ایہہ ہُڻ تیرا ہوگیا۔ ایہہ توں بھیڑا خُدائی ٹیکس لیا ہے۔ یاں ایہہ خدائیاں دا بُرا کرنا ہے جو ایس طرحاں کیتا جاوے (کسے دا مال کھوہیا جاوے)۔
توں ہی ایس نوں چٹیا سی یعنی تیرا چٹیا ہی پہلی وار ایس نوں چٹایا گیا ہووے گا۔ توں ہی ایس نوں پالیا تے ہُڻ ایہہ نہ بھائیاں دا ہے تے نہ ہی بھرجائیاں دا ہے۔
توں جائز حق داراں (سائیاں) دی موٹی رقم کھوہ کے تے شاہوکار بڻ گئی ایں۔
تیری مثال تے اوہ ہے جو اگ لیڻ آئی تے گھر تے قبضہ کرلیا۔ تے ایس طرحاں ہُڻ رانجھا نہ ماں دا رہیا تے نہ پیو دا۔
ایہہ وی لُچا سی تے تُسیں وی لچی آں سو ایس لئی تہاڈے قابو آگیا۔ ایہہ اِنج ہی ہے جیویں انھی چوہی پھک وچوں چاول لبھ رہی ہووے۔
تینوں وارث شاہ دی ہی بد دعا لگ جاوے کیوں جو توں بھراواں کولوں اوہناں دا بھرا کھوہیا ہے۔

کھلارواں مطلب
ایس بند وچ فیر ویکھو جو اِک تے خط شروع ہی کھروے رنگ وچ تے الزام لاؤڻ توں شروع ہوندا ہے۔ ایہہ انج شروع نہیں ہویا جیویں ہیر دا خط خیر خیریت پُچھڻ توں شروع ہویا سی۔ دوجے ایس خط وچ بھابیاں دے اوہو ڈھنگ ہے جیہڑا اوہناں دا رانجھے نال تخت ہزارے وچ سی۔ مطلب رانجھے دا ایہہ گویڑ سچ نکلیا جو بھائیاں بھرجائیاں بدلیاں نہیں اوہ آپڻی کسے غرض پچھے خط لکھ رہے ہیڻ۔ فیر ایہہ وی ویکھو جدوں ہیر نے اوہناں نوں ناامید کردتا، اوہناں نوں پتہ لگ گیا جو رانجھا ہُڻ ساڈے ہتھ نہیں آؤڻا تے اوہ فیر پراڻے رنگ وچ چلیاں گئیاں۔

پہلے مصرعے وچ فیر قبائلی تے جاگیرداری سماج وچ بندے دا قبیلے یاں ٹبر دی مالکی وچ ہوڻا دوہرایا گیا ہے۔ تے ہیر نوں ایس ملکیت تے ناجائز مل مارن والی کہیا گیا ہے۔ ہیر دے مل مارن نوں خُدائی ٹیکس یاں دھگاڻے دا ٹیکس کہیا گیا ہے۔ جے ایہہ "بِرا خدائیاں دا " پڑھیا جاوے تے زوری ٹیکس ہووے گا تے ٹیکس وی اجیہا جیس توں انکار نہ کیتا جا سکے۔ ایس طرحاں ایس دا مطلب ایہہ ہووے گا جو رانجھا کمائی تے ساڈے ٹبر دی سی تے ایس نوں ساڈے کولوں کھوہ لیڻا خدائی ٹیکس ہے۔ جے ایس نوں "بُرا خدائیاں دا" پڑھیا جاوے تے ایس دا مطلب خدائی نال بُرا کرنا بڻ سکدا ہے۔ جیس دا مطلب ہے جو توں رانجھے نوں ساڈے کولوں کھوہ کے خُدائی نظام (پربندھ) نوں توڑ رہی ہیں۔ ایہناں دوہاں ڈھنگاں وچوں کسے نوں وی لیا جاوے ایہہ گل پکی ہے جو جاگیرداری سماج وچ رہڻ والیاں رانجھے دیاں دیاں بھرجائیاں لئی رانجھے دی مالکی خُدائی نظام ہے۔ ایس تے قبضہ ناجائز تے رب دے نظام دا توڑنا ہے۔

فیر اوہ رانجھے تے آپڻی مالکی ثابت کرن لئی اوہدے جمڻ توں لے کے جوان ہوڻ تیکر سانبھڻ دا ذکر کردیاں ہیڻ۔ ظاہر گل ہے جد رانجھا جمیاں ہووے گا تے کسی بھرجائی یاں رانجھیاں دے کسے بندے زنانی دا چٹیا اوس نوں چٹایا گیا ہووے گا۔ (ایہدے وچ عقیدہ ہے جو جیس دا چٹیا نویں جمے نوں چٹایا جاوے اوہ نیاڻا وڈا ہوکے چٹاؤڻ والے ورگا ہو جاندا ہے۔ سو مطلب رانجھا جم توں ہی آپڻے قبیلے ورگا بنڻ تے مجبور ہے۔ ) ایسے طرحاں رانجھے دا پلڻ ہے، اوس وچ وی ٹبریاں کسے بھرجائی نے ہتھ پوایا ہووے گا۔ وارث شاہ دی کہاڻی (دوجیاں دیاں لکھیاں ہیراں) وچ رانجھے دی ماں دا کوئی ذکر نہیں۔ جیس توں لگدا ہے جو اوس دی ماں بہت پہلاں مر گئی سی تے شاید ایسے لئی پیو اوس نوں بہتا کول رکھدا سی۔ جے اوہ ماں مٹر (بنا ماں دے) سی تے فیر اوس نوں بھرجائیاں ہی سانبھدیاں تے کھواؤندیاں پواؤندیاں ہوڻ گیاں۔ ایس لئی ایتھے اوہ رانجھے دے پالڻ دا میہڻا مار کے وی مالکی دا حق جتاؤندیاں نیں۔

ایسے مل مارن نوں جائز حق داراں دی تھیلی کھو ہ کے ساہوکار بننا کہیا گیا ہے۔ مطلب کسے کولوں جائز حق کھوہ لیا تے ہن ساہوکار بن کے اوہو شے حق دار سود تے منگ رہیا ہے۔ رانجھے دیاں بھابیاں ہیر نوں اجیہا ساہوکار سمجھدیاں ہین جو اوہناں دا مال لُٹ کے اوہناں نوں ہی سود تے دیڻا یاں نہ دیڻا چاہوندی ہے۔ ایس مصرعے توں ایہہ وی پتہ لگدا ہے جو پنجاب وچ وارث شاہ ہوراں دے ویلیاں وچ شاہوکارے دا نظام کڈا وڈا سی، شاہوکاراں دا سرمایہ کتھوں آؤندا سی تے کیویں شاہوکار حاکم میل دے لوکاں دیاں لوڑاں پوریاں کردا تے اوس نال جُڑیا ہویا سی۔

فیر ہیر نوں اگ لیڻ آئی تے گھر سانجھ بیٹھی کہہ کے چترچالاکی دا الزام لایا گیا ہے۔ اگ لیڻ آؤڻ والی آپڻی غرض نوں آؤندی ہے تے چالاکی نال غرض پوری کرن دی تھاں گھر تے ہی قبضہ کر لیندی ہے۔یعنی رانجھے نوں آپڻی غرض لئی (مجھاں چارن لئی یاں عشق دا سواد لیڻ لئی ) رکھیا سی تے ہُڻ اوہدے تے قبضہ کر لیا ہے۔ایہہ محاورہ حاکم میل تے پورا آؤندا ہے جیہڑا کامے نوں اپنی غرض لئی رکھدا ہے تے فیر اوہدا مالک بڻ جاندا ہے۔

اخیر دے دو مصرعیاں وچ لگدا ہے جو بھابیاں نا امید ہوگئیاں ہیڻ۔ ایس لئی اوہ گاہلاں کڈھڻ تے بد دعاواں دیڻ لگ پئیاں نیں۔ پہلاں تے اوہ کہندیاں نیں جو اوہ وی لچّا لفنگا سی تے تسیں وی لچیاں ہو جیہناں اوس تے مل ماری۔نال ہی بھابیاں ایہہ وی کہندیاں نیں جو لچیاں دے ایس جوڑ یاں سانگے وچ کسے نوں کجھ نہیں لبھڻا۔ ایہہ انج ہی ہے جیویں انھی چوہی پھک چوں چاول لبھ رہی ہووے۔ مطلب ہیر انھی چوہی ہے جیہڑی رانجھے ورگی پھک وچوں چاول (یاں جیون ساتھی) لبھ رہی ہے۔

اخیر تے بھابیاں کول سوائے بد دعا دیڻ دے ہور کُجھ نہیں بچدا تے اوہ کہندیاں نیں جو توں بھراواں کولوں اوہناں دا ویر کھوہیا ہے تینوں وارث شاہ دی مار وگے۔ "وارث شاہ دی مار ای وگی" نوں انج وی پڑھیا جا سکدا ہے جو توں وی وارث شاہ ورگی بھیڑے کرتوتاں دی ہو گئی ہیں جو انج کر رہی ہیں۔ یا تینوں وی وارث شاہ وانگ بد دعا لگ گئی ہوئی ہے۔ پر بہتا نیڑے ایہو لگدا ہے جو تینوں وارث شاہ دی بد دعا لگ جاوے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels