Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 180

ہیر وارث شاہ: بند 180

September 15th, 2011
5 / 5 (2 Votes)

ہیرے عِشق نہ مول سواد دیندا نال چوریاں اتے اُدھالیاں دے
کِڑاں پوندیاں مُٹھے ساں دیس وِچوں قصے سُنے سن کھوہنیاں گالیاں دے
ٹھگی نال توں مہیں چرالیوں اِیہو راہ نیں رناں دیاں چالیاں دے
وارثؔ شاہ صراف سبھ جان دے نیں عیب کھوٹیاں بھنیاں رالیاں دے

اوکھے لفظاں دے معنے
کڑاں پوندیاں: خبر ہوندیاں ہی۔
بھڻک کھوہڻی: مہا بھارت دی جنگ وچ فوج دی گڻتی دی ایک خاص گڻتی، ایہہ جنگ اک زنانی دروپتی دی خاطر لڑی گئی سی۔
بھناں؛ ٹٹیا ہویا، ٹوٹا۔
رالیاں: رلے والا، سنیارے پیسہ کماؤڻ لئی سونے وچ ہور دھاتاں رلا دیندے نیں۔

سدھے معنے
رانجھا کہندا ہیرے اک دوجے نال نس جاڻا (اُدھالا) یاں چوری نال ویاہ کرن نال عشق دا کوئی سواد نہیں آؤندا۔
جدوں آپڻے دیس وچ خبر آئی تے اسیں لُٹے گئے۔ اوس توں پہلاں تے فوجاں دے غرق ہو جاڻ دا سڻیا ہی سی۔
توں مینوں دھوکا دے کے مجھاں چروائیاں نیں تے سب عورتاں دی ایہو جیہی چال ہوندی ہے۔
وارث شاہ سنیارے جاڻدے نیں جو کیس گہڻے (زیور ) وچ عیب، کھوٹ ہے تے کیس ٹوٹے وچ کنی ملاوٹ پئی ہوئی ہے۔

کھلارواں مطلب
پچھلے بند وچ ہیر نے رانجھے نوں صلاح دتی سی جو چل کِتے دور نس جائیے تے جے میں اک واری کھیڑیاں دے ویاہی گئی تے فیر کدی ملڻ نہیں ہوڻا۔ رانجھا کہندا جو ہیرے جے اسیں اُدھل جائیے یاں چوری نال ویاہ کر لئیے تے ایہہ عشق نہیں ایہہ کوئی ہور بے سواد کم ہووے گا۔ ایس جواب تے کجھ کہندے ہیڻ جو رانجھا بُزدل سی چُڈھو سی تے ہیر دی من کے اوس نوں لے کے نسیا نہیں۔

پڑھنہار نوں ایہہ پتہ ہوڻا چاہیدا جو گل کہاڻی والے ہیر رانجھے دی نہیں گل اوس رانجھے دی جو وارث شاہ نے سرجیا (تخلیق) کیتا ہے۔ دمودر داس تے شاہجہان مقبل دیاں ہیراں وچ ایس طرحاں دے ڈائیلاگ نہیں ہیڻ۔ نہ اوہناں دی ہیر نسڻ نوں کہندی ہے تے نہ ہی رانجھا انکار کردا ہے۔ ناٹک وچ ہیر کولوں ایہہ ڈائیلاگ وارث شاہ نے کہوائے ہیڻ تاں جو عشق تے ادھالے۔چوری دا فرق دس سکے۔ وارث شاہ ایہہ دسڻا چاہوندے سڻ جو عام منڈے کڑیاں دے چوری ملڻ یاں اک دوجے نال اُدھل جاڻ تے ہیر رانجھے دے عشق وچ کیہہ فرق ہے؟

اُنج تسیں آپ ہی گوہ کرو جو رانجھا تھوڑ دلا یاں ڈرو کیویں ہو سکدا ہے؟ اوہ جیس مشقت نوں کٹ کے تخت ہزارے توں جھنگ سیالیں اپڑیا اوہ پنڈ دا کوئی بہادر مُنڈا وی نہیں کر سکدا۔ اوہ باراں سال جنگل بیلے وچ جان تلی تے رکھ کے چوچک دا لما چوڑا مجھاں دا وگ چار دا رہیا۔ اوس نوں آپڻی زمین یاں کسے ہور شے دی طمع وی نہیں۔ فیر اوہ بُزدلی کیوں کرے گا؟ اوہ تے سیالاں دے وچ رہ کے سیالاں دی سب توں سوہڻی تے اتھری کُڑی نال عشق کردیاں نہیں ڈریا تے اوس نوں نساؤڻ لئی کیوں ڈردا۔ کُڑی نوں نسا تے عام نکے جیہے دل دے بندے لیندے نیں تے رانجھا تے ہُڻ مرداں دا مرد ہے اوہ کیوں نہیں کر سکدا؟

وارث شاہ نے ہیر رانجھے دے عشق راہیں سماج دے اندر گھول کروایا ہے۔ سماج دے پڑ وِچ نویں حیاتی لوڑن والے تے پراڻے سماج دے بچاؤڻ والے بِھڑ رہے ہیڻ۔ گل سماج کولوں ایہہ حق منواؤڻ دی ہے جو بندہ زنانی دے میل وچ برادری، قبیلے تے طبقے نوں آؤڻ دا کوئی حق نہیں۔ ایہہ اوہ مُڈھلا اصول ہے جو رانجھا سماج کولوں منواؤڻا چاہوندا ہے۔ جے اوہ ہیر نوں لے کے نس جاوے تے جاکے کتے زنانی کھسم بڻ کے عام بندیاں وانگ نیاڻے جمڻا شروع کر دیوے گا تے سماج اُنج دا اُنج ہی چلدا رہوے گا۔ پر رانجھے دا عشق سواد صرف ہیر نوں حاصل کرن وچ نہیں سگوں سماج کولوں ہیر تے آپڻا حق منواؤڻ وچ ہے۔

ایس پکھ تے سوجھوان فلم گر تے مہان ایکٹر راج کپور نے اک فلم پریم روگ بڻائی سی۔ اوس وچ پنڈ دے غریب پنڈت دا بھاڻجا (رشی کپور) پنڈ دے مالک ٹاکراں دی بیوہ (ودوا) کُڑی نال عشق کردا ہے۔ جد پواڑا ودھدا ہے تے کُڑی دا راٹھ چاچا رات دے ہنیرے وچ اوس منڈے نوں کہندا جو توں ایس نوں نسا کے لے جا اسیں تیرا پِچھا نہیں کراں گے پر اسیں ہتھیں بیوہ کُڑی دا ویاہ کیویں کر دئیے؟ اوہ مُنڈا انکار کر دیندا ہے جو میں اوس نوں چوری کڈھ کے نہیں لے جاواں گا کیوں جو میرا مسئلہ ہے کہ اوس نوں بیوہ ہوندیاں وی سماج ویاہ کرن دا حق دیوے۔ راج کپور نے ایہہ سینت وارث شاہ کولوں ہی پھڑی ہووے گی۔ ایس لئی رانجھا وی اوہو کہہ رہیا جو راج کپور دا ہیرو کہہ رہیا سی۔ نس جاڻا سوکھا ہے تے سماج دے پِڑ وچ کھلو کے لڑنا بہت اوکھا۔کسے مزدور آگو لئی رات دے ہنیرے وچ سرمایہ دار کولوں پیسے پھڑ لیڻا سوکھا تے مزدوراں دیاں منگاں منواؤڻا اوکھا کم ہے۔ سو رانجھے دی بہادری ہی ہے جو اوہ اصول لئی سوکھ نوں چھڈ کے اوکھے راہ تے ٹُر رہیا۔

رانجھا ایس کہاڻی وچ ہیر دا سُرت والا آگو وی ہے۔ ہیر دا نس جاڻ لئی کہڻا تے رانجھے دا جواب دسدا ہے جو وارث شاہ دی کہاڻی وچ کیہڑا سُرت دی اگوائی کر رہیا ہے۔ رانجھے دی ایہو مُڈھلی سُرت ہے جو پنجابی ریت دے وڈے شاعراں نیں ہیر نوں رانجھے دی بھگت وکھایا ہے (رانجھا رانجھا کردی نی میں آپے رانجھا ہوئی)۔ وارث شاہ ہوریں وی مُڈھلی پنجابی ریت دے سرجے رانجھے نوں ناٹک وچ ڈھال رہے ہیڻ تے اوہدی سُرت وندی وکھاؤڻ لئی جھاکیاں (سین) لکھدے ہیڻ۔ دمودر داس تے شاہجہان مقبل دا ایہہ مسئلہ نہیں کیوں جو اوہ قصہ کر رہے ہیڻ تے اوس دے شنگار تے بہتا دھیان دیندے ہیڻ۔

فیر اوہ ہیر نوں کہندا جو تیرے ناں دی بھڻک سڻ کے میں لُٹیا گیا ساں تے تیرے دیس ول آیا ساں۔ اودوں تیکر صرف مہابھارت وچ دروپتی دی کروائی لڑائی وچ وڈیاں فوجاں دے غرق ہوڻ دا سُڻیا ہی ہویا سی۔ مطلب میں ہُڻ آپ تجربہ کر رہیاں جو عورتاں کیویں بیڑے غرق کردیاں ہیڻ۔ تیجے مصرعے وچ ایسے گل نوں کھول دے دسدیاں کہندا ہے جو توں چال چل کے میرے کولوں دھوکے نال مجھاں چروا لیاں تے ہُڻ کہنی ایں جو میری شادی کھیڑیاں دے ہوڻ لگی ہے۔عورتاں دی عادت ہی مکر فریب دیاں چالاں چلنا ہوندا ہے۔

ہیر تے الزام لوا کے وارث شاہ نے تھاں تھاں سماج وچ عورت بارے عقیدیاں نوں ساہمڻے لیاندا ہے۔ ایس لئی وارث شاہ دا رانجھا دوپکھا (دو جہتاں والا) ہے۔ اک تے ہے اصل تے بھگت رانجھا جو عشق نوں سماجی یُدھ سمجھ کے لڑ رہیا ہے۔ تے دوجا سماجی رانجھا ہے جیس وچ اجے وی مرداں دی عورت دے خلاف پچھونہی سوچ ہے۔ وارث شاہ ہر موڑ تے رانجھے دے ایہہ دوہیں پکھ وکھاؤندے ہیڻ۔ اوہ ایہہ نہیں کہندے جو رانجھا چھڑا اک بھگت ہی سی سگوں اوہ اک عا م مرد وی جیہڑی مرداں دے پُٹھے وچاراں نوں کسے حد تائیں مندا ہے۔ یا جدوں وی اوس تے مصیبت پیندی ہے تے اوہ پچھونہا مرد وی ساہمڻے آؤندا ہے۔

وارث شاہ ہوریں بندے دے آپڻے اندر ہوڻ والے یُدھ تے وی چانڻ پاؤڻا چاہوندے ہیڻ۔ جیویں اسیں کہیا سی جو اوس بھائیاں بھابیاں کولوں رانجھے نوں واپس مُڑ جاڻ دا خط وی آپ ہی لکھوایا سی۔ اوتھے وی مسئلہ ایہہ سی جو رانجھے دے آپڻے اندر اک بندہ کہہ رہیا ہووے گا جو واپس پرت جا جیس نوں وکھاؤڻ لئی بھابیاں بھرجائیاں کولوں خط لکھواؤڻا پیا۔ ایتھے وی ہُڻ سب توں اوکھا مقام آگیا ہے تے رانجھے دی سُرت تے کہہ رہی ہے اُدھالے دا عشق سواد نہیں دیندا پر اوس دے اندر اک بندہ وچوں ایہہ وی کہہ رہیا ہووے گا جو ہیر نے پورے تن من نال آپڻے ماپیاں نال جتن ہی نہیں کیتا تے اوہ وی اوس نال ٹھگی کر رہی سی۔ پر اخیر تے جتدا رانجھے دی سُرت والا پاسہ ہی ہے ، پچھونہا مرد اکھ پُٹ کے کجھ بُڑ بُڑ کردا ہے تے فیر گھیس وٹ کے سُرت مند بندے دے اندر ہی سوں جاندا ہے۔ بندے دے اندر دی ایہہ جنگ بڑی ڈاڈھی تے ان مُک ہے۔

ایسے نتارے لئی اخیری مصرعے وچ وارث شاہ سنیارے نوں لے آئے ہیڻ جو اوہناں نوں پتہ ہوندا جو کھوٹ والا کیہڑا گہڻا (زیور) ہے تے کھرا کیہڑا۔ ظاہر وچ تے وارث شاہ ایہہ کہندے لگدے نیں جو رانجھے نوں عورتاں دے کھوٹے ہوڻ دا پتہ ہے پر اصل وچ سینت ایہہ ہے جو اخیر رانجھے نوں پتہ ہے جو ہیر دا اوہدے نال عشق ہے ۔ ایس ویلے ہیر ٹٹی ہوئی تے اتوں اتوں ملاوٹ نال بڻی دِس رہی ہے پر رانجھے نوں پتہ ہے جو اوہ کھری ہے۔

اجے اگے پھیر رانجھے دا پچھونہا مرد ہیر نوں طعنے میہڻے مارے گا پر اخیر تے کرے گا اوہو جو ہیر کہندی ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels