Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ :بند٧٢

ہیر وارث شاہ :بند٧٢

March 21st, 2008

ہیر جاء کے آکھدی بابلا وے تیرے ناؤں توں گھول گھمائیاں میں
جس اپنے راج تے حکم اندر وچ ساندلے بار کھڈایاں میں
لاساں پٹ دیاں پاء کے باغ کالے پینگھاں شوق دے نال پینگھائیاں میں
میری جان بابل جیویں ڈھول راجہ، ماہی مہیں دا ڈھونڈ لیائیاں میں

مشکل لفظاں دے معنے


گھول گھمائیاں۔قربان جاواں
راج۔ حکم چلنا
حکم۔عدالتی اختیار ہونا جیہڑا جاگیرداراں نوں ملیا ہویا سی
ساندل بار۔راوی تے چنانہہ دا وچلا جنگلی تے بے آباد علاقہ
لاساں۔ رسے
پٹ۔ریشم
پینگھایاں۔ پینگھ جھوٹنا یا کسے کولوں جھوٹے لینا۔( وارث شاہ پینگھ توں جیویں پینگھانا بنا کے ورتدے ہین اوہ اک بولی جانکاری دی سخر ہے۔ ایس توں سُر ملدی ہے جو لوڑیندے لفظ پنجابی وچ کنج گھڑے جا سکدے ہین۔)
ڈھول راجہ۔ ایتھے شریف صابر ہوراں ڈھول دی تھاں دھول لکھیا ہے۔ دھول اوہ ڈھگا یا بیل ہے جیس دے سنگاں تے دنیا کھلوتی ہوئی ہے۔ بابا نانک نے وی جپ جی وچ دھول ورتیا ہے۔ پر میرے خیال وچ ایہہ ڈھول راجہ ہے، جیویں ڈھول ماہی ہوندا ہے۔ ڈھول قدیمی تھاپ ہے جیہڑی کہ افریقہ توں لے پنجاب تیکر سب توں سوہنی تھاپ منی جاندی ہے۔ ایس لئی من موہنے بندے نوں وی ڈھول پکاریا جان لگ پیا۔ ایتھے ڈھول ماہی دی تھاں ڈھول راجہ کہیا گیا ہے کیوں جو گل پیو نال ہو رہی ہے عاشق نال نہیں۔ تے ڈھول راجہ دا مطلب ہے راجیاں وچوں سب توں پیارا۔

سدھا مطلب

ہیر پیو نوں جا کے آکھدی ہے میرے بابلا تیرے ناں تے میں اپنے سر نوں قربان کرنی آں
تیرا راج ساندل بار وچ ہے جیس وچ میں میں کھیڈی آں تے کھڈائی گئی ہاں
کالے باغ اندر مینوں ریشم دیاں وٹیاں رسیاں دیاں پینگھاں وچ پینگھایا گیا یا میں ریشم دیاں ملوک رسیاں نال پینگھاں جھوٹیاں ہین۔
میرے بابل توں میری جان ہیں جیویں ڈھول راجہ ہوندا ہے۔ ویکھ مجھاں چارن والا لبھ کے لیائی آں

کھلارواں مطلب

ہیر رانجھے نوں اپنے پیو کول نوکری دوان لئی لے کے گئی ہے تے ظاہر گل ہے جو اوہ پہلاں پیو دی چاپلوسی وی کر رہی ہے، اوس نوں وڈیا رہی ہے تے اوس دی چوہدراہٹ تے دولت دے جس گا رہی ہے۔ اپنے طبقے دی سوکھ دی گل کر رہی ہے۔

پٹ دیاں لاساں دیاں پینگھاں توں اشارہ ملدا ہے جو اوہ سماج باہر دیاں بنیاں وستاں خرید رہیا سی۔ یا گھٹو گھٹ حاکم طبقہ باہر بنیاں عیش آرام دا سامان خریدا سی۔تے ایہہ سارا عیش آرام ہیر نوں ملیا ہویا اے۔

ہیر دی گل توں اوس کُھل دا وی پتہ لگدا ہے جیہڑی عورت نوں اوس جٹالی دے نظام وچ ملی ہوئی اے۔اوس ورتارے وچ عورت دی ایہہ کُھل اوس نالوں بہت وکھ ہے جو اج وی شمال دے قبائلی علاقیاں وچ زنانیاں نوں ملی ہوئی ہے۔ اوس زمانے وچ پتہ نہیں شمال دے قبیلے وار سماج وچ کیہہ ہُندا ہووے گا پر ہیر دا اوس ویلے دے پنجاب دی وسوں دا کھچیا نقشہ اج دے شمالی علاقیاں دے قبیلے وار وسوں توں بہت اگونہا ہے۔ (تے عجب گل ایہہ ہے جو ہیر دے علاقے وچ اج وی ہیر دے طبقے دیاں عورتاں مرداں دے مقابلے وچ الیکشن لڑدیاں ہین۔ دو ہزار اٹھ دیاں چوناں وچ جھنگ دیاں چار سیٹاں تے عورتاں مقابلہ کر رہیاں سن (عابدہ حسین، صغریٰ امام تے غلام بی بی بھروانہ)۔ اک سیٹ تے تے دو عورتاں (غلام بی بی بھروانہ تے صغریٰ امام) اکدوجے دے آہمنے سامنے سن۔ )

خیر ایس بند وچ جتھے ہیر اپنے پیو دے جس گا رہی ہے اوتھے ایہہ ساندل بار دے اوس ویلے دے سیاسی نظام ول اشارہ کری آؤندی ہے۔ ایس توں اشارہ ملدا ہے جو مغل شاہی نے علاقے ونڈ جاگیراں بنایاں ہویاں سن جتھے وڈے جٹ سرادر عدالتی تے دوجے اختیار رکھاوندے سن۔ ایہہ سانوں رانجھے دے تخت ہزارے اوس پیو دیاں صفتاں وچ نظر آؤندا ہے جو اوہ پنڈ دے اک حصے دی ''سرکار'' ہے (منیا چونترے تے سرکار آہا)۔

ہیر دے پیو نال گل کرن دا انگ رانجھے نالوں کنا بدل جاندا ہے۔ کہہ اوہ اوتھے وی رہی سی جو میں تیرے تے قربان ہاں پر انگ ایہہ سی جو ایتھے ''ناں توں جان قربان کیتی مال جیو تیرے اتوں واریا ای'' تے ایتھے ''تیرے ناؤں توں گھول گھمائیاں میں'' ہو گیا اے۔

ایس بند وچ اخیری مصرعے دی اخیرلے کجھ لفظاں وچ شک پیندا ہے جو جٹالی دا راج سرکار کیویں چلدا ہے تے کیویں ڈھلا پے رہیا ہے۔ جیس رنگ وچ ہیر کہندی ہے کہ ''ماہی مہیں دا ڈھونڈ لیائیاں میں'' اوس توں لگدا ہے جو اوہ اپنے پیو لئی بڑی وڈی سوغات ڈھونڈ لیائی ہے۔ ماہی سوغات تے ہے ہی جو اوس طبقے دی محنت اتے ہی راٹھا چاری چلدی ہے۔ اوسے دی محنت نال ''پٹ دیاں لاساں'' خریدیاں جانیاں ہین تے اوسے طبقے دے دم نال ہی ساری سوکھ ہے۔ سو ایس لئی پشو پال سماج وچ مہیں دا ماہی ہی سب توں بہتا مال دولت دا ذریعہ ہے۔

ہیر دے ڈھونڈھ کے لیاون وچ ایہہ وی لکیا دسدا ہے جو کم دے بندے ملنے مشکل ہو گئے ہوئے ہین۔ پتن تے ہوون والے کاروباری ماحول نوں چیتے وچ لیا ؤ تے اشارہ ملدا ہے جو کمی کارا دوجیاں کسباں وچ جانا شروع ہو چکیا ہے۔ ایسے لئی ہیر دی بیڑی کرایے اُتے لڈن ملاح ہیٹھ چل رہی ہے۔ سو راٹھا چاری آپ نویں کاروبار وچ چار چھلڑ بناون دے چکر وچ ہے ۔ ایس لئی اوہناں دے ریتی کم مطلب پشو پالن لئی ہن بندیاں دی تھوڑ پے رہی ہے۔ شاید ہیر نوں اپنے راٹھ پیو دی ایس کمزوری دا پہلاں ہی پتہ سی جو اوس نے رانجھے نوں کہیا جو ایہہ پھند لگ سکدا ہے تے تینوں نوکری مل سکدی ہے۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels