Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند ٧٣

ہیر وارث شاہ: بند ٧٣

April 1st, 2008
1 / 5 (1 Votes)

باپ ہس کے پُچھدا کون ہُندا ایہہ مُنڈڑا کِت سرکار دا ہے
ہتھ لائیاں پنڈے تے داغ پوندا ایہہ مہیں دے نہیں درکار دا ہے
سُگھڑ چتر تے عقل دا کوٹ نڈھا مجھیں بہت سنبھال کے چار دا ہے
مال اپنا جان کے سانبھ لیاوے کوئی کم نہ کرے وگار دا ہے
ہِکے نال پیار دے ہونگ دے کے سوٹا سِنگ تے مُول نہ ماردا ہے
وسے نور اللہ دا مُکھڑے تے منوں رب ہی رب چتاردا ہے

اوکھے لفظاں دے معنے.

مُنڈڑا۔مُنڈا، لڑکا
کت۔کیہڑی، کتھوں
سرکار۔ کسے اک حاکم تھلے علاقہ
درکار۔کرن جوگا،
چتر۔سیانا، چالاک
کوٹ۔شہر، یا قلعہ (پرانے شہر قلعیاں ددوالے ہی بندے سن ایس لئی کوٹ فلانا تے فلانا دے ناں تے مشہور ہُندے سن۔)
نڈھا۔ جوان منڈا، بعض ویلے ہم جنساں وچ معشوق منڈے لئی ورتیندا ہے
وگار۔ بنا معاوضے دے کم۔ اجیہا کم زبردستی وی لیا جاندا ہے تے بھرا بندی نال وی۔
ہونگ۔ مُنہ وچ ہنکارے دے واج کڈھنا، عام طور تے جانور چارن والے، گاڈی یاں ٹانگے ریڑھے والے جانوراں نوں ایس طرحاں دیاں آوازاں نال ہدائتاں دیندے ہین۔
چتاردا۔ چت وچوں کڈھدا، ورد کردا

سدھا مطلب

ہیر دا پیو (اوس دیاں تعریفاں تے چاپلوسیاں دے جواب وچ) پچھدا ایہہ مُنڈا کون ہے۔ ایس دا مطلب ایہہ وی ہے جو ایہہ کیہڑی ذات دا ہے۔ تے ایہہ کیس حاکم دے علاقے توں آیا ہے۔
ایہہ ایڈا نازک لگدا ہے جو ایس دے پنڈے تے ہتھ لاؤ تے داغ پے جاندا ہے۔ ایہو جیہا نازک مُنڈا مجھاں چارن لائق نہیں ہو سکدا۔
(جواب وچ ہیر کہندی ہے) ایہہ بڑے سلیقے والا، چالاک تے عقل نال بھرپور ہے۔ ایہہ بڑے دھیان نال مجھاں چاردا ہے۔
ایہہ نوکری دا کم اپنا سمجھ کے کردا ہے تے مال یعنی ڈنگراں نوں اپنا جان کے سانبھ کے لیاؤندا ہے۔ ایہہ ایس طرحاں دا کم نہیں کردا جیویں لوکیں بنا معاضے دے کچا پکا کم کرکے نس جاندے نیں۔
ایہہ پیار نال ہنکارا دے کے ڈنگراں نوں کنٹرول کردا ہے ایہہ کسے دے سنگ تے سوٹا نہیں ماردا۔ (مجھ دا سنگ ٹُٹ جاوے تے اوہ بجھی ہو جاندی ہے اوس دا مُل گھٹ جاندا ہے)
ایہہ انج وی درویش طبع دا ہے۔ ایسے لئی ایس دے مُنہ تے اللہ دا نور دسدا ہے۔ تے دل وچ وی رب دے ناں دا ورد کردا رہندا ہے۔

کھلارواں مطلب

تسیں ہیر دے پیو دے سوال کرن دے ڈھنگ نوں ویکھو۔ اوہ ایہہ نہیں پُچھدا جو ایس دا ناں کیہ ہے یاں ایہہ کون ہے، سگوں اوہ ایہہ پچھدا ہے جو ''ایہہ مُنڈڑا کت سرکار دا ہے'' ۔ ایہو جاگیردار سماج دا بندے دی پچھان دا انگ ہُندا ہے۔ اوی ایس لئی جو ہر جی دی اپنی کوئی ہوند نہیں ہُندی، اوہ کسے ٹبر دا، کسے قبیلے کسے بندوبستی اکائی دا حصہ ہُندا ہے۔ اوس دی پچھان اوس دے ٹبر، اوس دے قبیلے، ذات، برادری تے علاقے نال ہُندی ہے۔ اوس دی اپنی ہوند اوس اکائی دا مڑ اجیہا بے معلوم حصہ ہُندی ہے۔ ساڈے اپنے ویلیاں تیکر ایس رِیت دا پرچھاواں دسا ہے۔ جد ساحر اپنے ناں نال لُدھیانوی لکھدا ہے تے اوہ لُدھیانے نوں اپنی ہوند توں وڈی اکائی منندا ہے، جد شِوکمار اپنے ناں نال بٹالوی ورتدا ہے تے اوہ ان بھول اوس رِیت ڈبدی اوج نوں اچیرا سنوان دی کردا ہے۔

ہیر اپنے پیو نالوں بہت وکھ ہے، اوہ اک ہور طرحاں دا جی ہے۔۔اوہ جی جیہڑا اوس جاگیرداری سماج وچ چین نہیں سی پوندا۔ ایسے لئی اوس رانجھے نوں کہیا سی:

سُنجے پرہے ہُن ترنجنیں چین ناہیں، اللہ والیا وو سانوں تاریا ای

پر ایس دے نال نال ہیر اپنے سماج دا انگ وی ہے تے پیو دی بولی اوس دے بلھاں توں کر پوندی ہے۔ اوہ وی رانجھے نوں تُرت تے اپنے پیو ورگا سوال نہیں پچھدی سگوں ایہہ معلوم کردی ہے جو اوس تے کیہ بپتا پئی جو اوہ گھر بار چھڈ کے تُر پیا:

کس مان متی گھروں کڈھیوں توں جس واسطے پھیریاں پاونا ایں

پر پھیر نال ہی پچھدی ہے:

کون وطن تے نام کیہ سائیاں دا ات ذات ذات دا کون سداونا ایں

ہیر ایہہ سوال بھاویں روا روی وچ کردی ہے پر ایہہ اوہ سوال ہین جنہاں نوں جاگیرداری سماج وچ رہن والا بندہ پچھیاں بنا رہ وی نہیں سکدا۔ پر تسیں ویکھو رانجھا ایس دا جواب نہیں دیندا (یا وارث شاہ ایس دا جوب نہیں دیندا) کیوں جو اوہ اپنی پچھان پچھے سُٹ کے اگے تُریا ہے۔ ہیر دے اجیہے سوال ہی ہین جیہڑے شروع وچ رانجھے نوں اوس دی پکیائی بارے شک وچ پاوندے ہین۔

اسیں اگے جاکے ویکھاں گے جو رانجھے دے بھراواں دی پرہیا ایس لئی وی ہیر نوں رانجھے نال نہیں ویاہندی جو سیالاں کدی رانجھیاں نال ساک نہیں کیتا۔

رانجھیاں نال نہ کدی ہے ساک کیتا نہیں دتیاں اسیں کُڑمائیاں وو

پچھان دے پکھ تے وارث شاہ اگے جا کے گل نتاردا ہے جدوں رانجھا جوگی بندا ہے تے اوس کولوں ایہو سوال پچھیا جاندا ہے۔ اوس دا جواب ہے:

جیہڑا وطن تے ذات ول دھیان رکھے دنیادار ہے اوہ درویش کہیا

پر ایتھے گل ہیر دا پیو کر رہیا ہے جیہڑا جاگیرداری سماج دا دُھرا تے اوس دا راکھا ہے۔ لگدا ہے اوس دا سوال کرن توں پہلوں ہاسہ دھی کولوں چنتا لکاون لئی ہے جیہڑی مڈھلی جانکاری لیاں بناں ہی رانجھے لئی ترلا کرن آگئی ہے۔ پھیر رانجھے دی کامیاں والی ڈیل ڈول وی نہ ہونا تے ہتھ لائیاں اوس دے پنڈے تے داغ پینا وی شک شبے والی گل ہے۔ ایس لئی اوسدا پچھوکڑ جانا بہت لازم ہے۔

جاگیرداری سماج وچ پیشے وی پیڑھیو پیڑھی چلدے ہین۔اک زمین داراں دا مُنڈا مجھاں چارن دا سوچ ہی نہیں سکدا۔ ہیر دے پیو چوچک نوں پتہ ہے جو ایس کم دی جانکاری وی نسلی ہے۔ تے جیہڑا مُنڈا ایڈا مُلوک ہے اوہ مجھاں چارن دا کم کیویں سنبھال سکدا ہے۔

ہیر اپنے پیو دے ایسے شک نوں دور کرن لئی کئی دلیلاں دیندی ہے۔ اوہ مجھاں چارن دی جانکاری دیاں رمزاں ورت کے اپنے پیو نوں مناون دا جتن کردی ہے۔ کہندی ہے جو اک تے سُگھڑ چتر تے عقل مند ہے ، ایسے لئی اوہ مجھاں سنبھال کے چاردا ہے۔ اوہ کم ذمے واری نال کردا ہے، جیہڑا اک محنتی طبقے دیاں صفتاں وچ گنیا جاندا ہے۔ مالکاں دا طبقہ کامیاں نوں معاوضے دے پکھ توں کم تے وگار وانگ لیندا ہے پر چاہندا ہے جو اوہ اوس نوں اپنا کم سمجھ کے کرن۔۔ ایہو دوہاں طبقیاں دا پاڑ ہے۔

ہیر ایس پاڑ نوں جاندی ہے ایس لئی اوہ ''مال اپنا جان کے سانبھ لیاوے'' تے زور پاؤندی ہے۔ تے ایس گل نوں پکیاں کرن لئی ایہہ وی دسدی جاندی ہے جو اوہ ہونگ نال ڈنگراں نوں توردا ہے، اوہناں دے سنگاں تے ڈندے مار کے بجھی نہیں کردا۔ مطلب اوہ اک پورا ایماندار محنتی ہے جیہڑا مالک طبقے دی ہر شرط تے پورا تُلدا ہے۔

اخیری مصرع بڑا سواد ہے۔ رانجھے دی مجھاں چارن تے اوس دے پکے پیشہ وار چروال ہون دیاں گلاں کردیاں کردیاں اوہ اوس دی درویشی تے زور پا دیندی ہے۔ ''دسے نور اللہ دا مُکھڑے تے منوں رب ہی رب چتاردا ہے'' دا دس کے اوہ دو گلاں نتار رہی ہے۔ اک تے ایہہ جو اوہدا پیو پُچھ سکدا ہے جو جے ایہ ایڈا ہی چتر چالاک تے پیشہ ور بندہ ہے تے پھیر ایہہ رُلدا کیوں پھر رہیا ہے تے ایہہ سیالاں دیاں مجھاں چار کے راضی کیویں رہوے گا؟

ہیر ایس سوال دا پہلاں ہی جواب دے دیندی ہے جو ایہہ درویش بندہ ہے تے ایس لئی اوہ طمع لئی کم نہیں کردا۔ ایسے لئی اوس وچ سب گن ہین تے پھیر وی اوہ محنت دی کرکے کھانا چاہندا ہے۔ ایتھے ای اوہ اپنے پیو دے دل دے ایس شک نوں وی مکا رہی ہے جو کتے ایہہ اوہدی آس (یعنی ہیر دی) لئی تے نوکری نہیں کر رہیا؟ تے ہیر ایہہ کہہ کے جو ایہہ منوں رب ہی رب چتاردا ہے ایہہ دس رہی ہے جو ایس دے دل وچ کسے عورت دی طمع نہیں ہو سکدی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels