Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند ٧٦

ہیر وارث شاہ: بند ٧٦

April 15th, 2008

کہے ڈوگراں جٹاں دے نیاؤں جانے پرھے وچ وِلاوڑے لائیاں دے
پاڑ چیر کر جاندا کڈھ دیسوں لڑیا کاس توں نال ایہہ بھائیاں دے
کس گل توں رُس کے اُٹھ آیا کیکر بولیا نال بھرجائیاں دے
وارث شاہ دے دل تھیں شوق آیا وکھن مُکھ سیالاں دیاں جائیاں دے

اوکھے لفظاں دے معنے

ولاوڑے۔ ول چکر، جھوٹیاں تسلیاں، چکر بازیاں
لائیاں۔ ثالثاں، پنچائیت دے ممبر
پاڑ چیر۔شریف صابر ہوراں ایس دا مطلب بد سلوکی تے نفاق لکھیا ہے۔ پر ایس دا مطلب نکھیڑا کرنا وی ہو سکدا ہے۔ کسے مسئلے دا چیر پاڑ کرن دا مطلب ایہہ وی ہے جو اوس وچوں اصل سچ نوں ننگا کیتا جاوے۔
کاس توں۔ کس گل توں
کیکر۔ کیویں (ایسدا حوصلہ کیویں ہوئیا)
بولیا۔ زبان درازی، منہ در منہ جواب دینا، مندا کہنا یاں گاہلاں کڈھنا
وکھن۔ دِسن، نظر آون
جائیاں۔ جمیاں، سیالاں دیاں جائیاں۔ سیالاں دیاں جمیاں (سیال زادیاں)۔

سدھا مطلب

ہیر دا پیو پچھدا ہے کہ ایہہ ڈوگراں تے جٹاں دے جھگڑیاں دے نبیڑن نوں کنا اک سمجھدا ہے تے پنچائیت دے ممبراں دیاں دتیاں جان والیاں جھوٹیاں تسلیاں داکنا اک جانو ہے؟
ایہہ اپنے دیس وچوں نفاق تے نکھیڑے نوں کڈھ سکدا ہے تے پھیر ایہہ بھائیاں نال کیس گل توں لڑیا ہے۔
کیہڑی وجہ سی جیس توں رُس کے دیس چھڈ کے آگیا تے بھابیاں دے ساہمنے کیوں تے کیویں مندا بولیا۔ مطلب ایس نوں ایس دی ہمت کیویں ہوئی جو ایہہ بھابیاں نال منہ در منہ ہوندا۔
وارث شاہ دا تے خیال ایہہ ہے جو [ہور گل کوئی نہیں سی] سیالاں دی کڑیاں ویکھن دے شوق وچ آ گیا ہے۔

کھلارواں مطلب

وارث شاہ دے بند اُتلی تے پیتلی (گھٹ گہری) پڑھت وچ اک
دوجے نال سیتے نظر نہیں آوندے۔ ایویں شبہ پیدا ہے جیویں اوہ کہانی دے ودھا لئی چونویں منظر بنان کری جاندا۔ پر اصل وچ ہے انج نہیں۔ اوس دے بند، جیویں اوس آپ کہیا سی (سبھا وین کے زیب بنا دتا) اک دوجے نال ونھے تے پروئے ہوندے نیں۔ ایسے پکھ توں ایس بند تے گوہ کرو۔

ہیر نے رانجھے دیاں جو وی صفتاں تے خاصیتاں بیان کیتیاں سن اوہناں وچ اوسدا دا اصیل جٹ ہونا، انبھول تے نمھے سبھا دا ہونا وی سی تے اوسدا نور بھریا ہونا وی۔ پھیر اوس دی دنیاداری دی سمجھ دا وی ودھا چڑھا کے ہیر نے دسیا سی کہ اوہ کھوجی، لائی تے وکیل دا کم وی کرن جاندا ہے۔ ایس بند وچ ہیر دا پیو چوچک اہناں دسیاں صفتاں دا ہی نکھیڑا کردا ہے۔

پہلے مصرعے وچ چوچک ایہہ کہہ کے جو ایہہ ڈوگراں جٹاں دے نیاؤں کہے جاندا ہے اوس نیاں دے نظام دی اصلی حقیقت ول سینت مار رہیا ہے۔ ایسے لئی مصرعے دے دوجے حصے وچ ''ولاوڑوے لائیاں دے'' دا کہہ کے جٹاں دے پنچایت دے نظام نوں آپ ہی ننگا کری جا رہیا ہے۔ شاید اپنے ولوں تے اوہ ڈوگراں جٹاں دی پنچائیت دے ممبراں دی صفت بیان کر رہیا ہے جیہڑے گل نوں صاف نتارن دی تھاں ''ولاوڑے'' دیندے ہین۔ جھوٹی تسلی تے مظلوم نوں ہی دتی جاندی ہے تگڑے نوں ایس دی کیہ لوڑ ہے۔ سو گل ایہہ نتری جو ڈوگراں جٹاں دی پنچائیت ماڑیاں تے مظلوماں نوں ولاون یا چکر دیون دا کم کردی سی۔

وارث شاہ نے ہیر دے کھیڑیاں گھر ویاہے جاون تے جٹالی دے ایس جھوٹے نظام بارے بڑی کوڑ وچ لکھیا ہے۔ انج تے اوہ قصہ ہی پنچائیت دی اوس بے ایمانی توں شروع کردا ہے جیہڑی رانجھے دے بھراواں قاضی تے پینچاں کولوں کروائی سی:

حضرت قاضی تے پینچ سدا سارے بھائیاں زمیں نوں کچھ پوائی آہی
وڈھی دے کے بھوئیں دے بنے وارث بنجر زمیں رنجیٹھے نوں آئی آہی

چوچک نگری وچ وی پنچائیتاں اوہو ہی ہین جتھے نیاں دیون والے گل نوں صاف نہیں کردے سگوں ''ولاوڑے'' دیندے ہین۔ ظاہر گل ہے ایہہ ولاوڑے رانجھے ورگیاں نوں ہی دتے جاندے نیں جنہاں دے اگے پچھے حاکم میل دے لوک نہیں ہین۔ سو وارث شاہ ایس اک مصرعے وچ پنچائیت تے نیاں دے ادارے نوں خود نیاں دے سر پنیچ چوچک دے مونہوں ننگا کروا رہیا ہے۔وارث شاہ سماجی اداریاں دی اصل تے اوہناں دے سڑاند وکھاون لئی ہی تے ہیر دے قصے نوں الیک رہیا ہے۔

دوجے مصرعے وچ پہلے مصرعے دے ہی اک ہور پکھ ول جھات پوائی گئی ہے۔ چوچک کہندا ہے جو جے ایہہ ایڈا عقل مند تے پرھیا دا بندہ سی تے پھیر ایہہ جھگڑے دا چیر پھاڑ کر کے اپنے دیس وچوں کڈھ دیندا ایہہ بھائیاں نال لڑیا کاس توں؟ مطلب جے ایہہ عقل مند ہوندا تے جھگڑے دی انج چیر پھاڑ کردا جو جھگڑا وی مُک جاندا تے ایس نوں اپنے بھراواں نال لڑنا وی نہ پیندا۔جے ایہہ پہلے والے مصرعے والا لائی ہوندا تے پھیر کوئی ''ولاوڑے'' پا کے لڑائی توں بچ جاندا۔ ایس لئی جے ایہہ بھراواں نال لڑیا ہے تے یا تے ایس نوں معاملے دا چیر پھاڑ کرنا ہی نہیں آوندا تے جے ایہہ کرن جوگ ہے وی تے اوہ ''ولاوڑیاں'' والا نہیں جیس کارن نتیجہ لڑائی وچ نکلیا۔ایس لئی ایہہ جٹاں ڈوگراں دی پرھیا دے پینتریاں نوں جانن والا نہیں۔

تریجے مصرعے وچ چوچک ''کس گل توں رُس کے اُٹھ آیا'' تے اپنے شک نوں ہور ڈوہنگا کردا ہے جو اوی اجیہی کیہڑی گل ہو سکدی ہے جو اک چودھری دا پتر بھوئیں بھانڈا چھڈ کے اُٹھ جاوے تے مجھاں دا چروال بنن تے مجبور ہو جاوے۔ ظاہر گل ہے چوچک دے سماج وچ جتھے بھوئیں بھانڈے لئی ہر کُجھ کرن لئی تیار ہوندی ہے خلقت، رانجھے دے عمل نوں کیویں سمجھیا جاوے؟ ذاتی مالکی دے سماج وچ مالکی نوں جان بُجھ کے چھڈن دا تصور ہی نہیں آسکدا۔ ایس لئی چوچک دا سوال پورے مالکی سماج دا ہے۔

پھیر چوچک رانجھے دے بھابیاں نال بولن تے یا اوہناں نال منہ در منہ ہوون تے وی رانجھے بارے شک وچ ہے۔ مطلب جے ایہہ اپنیاں وڈیاں بھرجائیاں دی آدر نہیں کر سکدا تے پھیر ایس کولوں خیر دی کیویں آس کیتی جاوے۔ مطلب چوچک ایہہ وی کہہ رہیا ہے جو ایہہ کوئی بھولا، نمھا، نور بریا تے سخی نہیں لگدا۔ کیوں جے ایس وچ ایہہ سب صفتاں ہوندیاں تے ایہہ نہ بھائیاں نال لڑدا تے نہ ہی بھرجائیاں دے منہ در منہ ہوندا۔ سو چوچک لئی رانجھے دا نور بھریا مُکھ، اوس دیاں نمھیاں اکھا تے بھولا چہرہ بھلاوے والے وکھاوے ہین۔

اک پکھ توں چوچک دی گل وچ وزن وی ہے جو رانجھا اوہ نہیں جو دسدا ہے۔اوہ نمھا وی ہے پر جد سماج نال ٹکر لینی ہوندی ہے تے کالے ناگ وانگ شوکدا ہے۔ اک پاسیوں تے اوہ بھولا، نمھے نیناں نور بھرے چہرے والا ہے پر دوجے پاسیوں اوہ انیاں نوں سہن نہیں کر سکدا تے سماج دی چالو بنترنوں ادھیڑن وچ اک لحظہ ڈھل نہیں کردا۔اوہ بھول پنے وچ سرادارنی ہیر دی ان چھوہی سیج تے چڑھ جاندا ہے تے اوتھے عام خاص نال رنگ لاوندا ہے۔ جد ہیر اوس تے ہرکھدی ہے تے اوہ تڑک کرکے کہہ دیندا ہے:

تیرے پلنگ دا رنگ نہ روپ گھٹیا، ایہہ لے پلنگ تے سنے نہالئیے نی

اوہ ہیر دے اپنے سماج نال سانگیاں تک نوں ہضم نہیں کر سکدا تے ترکھی تلوار ہو جاندا ہے۔ اوسدی عاجزی شاہ حسین ورگی ہے:

شاہ حسین دی عاجزی کاف کہاڑے وات

اخیری مصرعے وچ وارث شاہ پھیر مخولئیے دا مکھوٹا چاڑھ کے چوچک دی ساری گل نوں ایس جُگت راہیں ہاسے وچ پا دیندا ہے تے اندرلی ڈوہنگی حقیقت ول سینت مار جاندا ہے۔ سو اک پاسیوں تے مخولیا بن کے پڑھن والے نوں ایہہ کہہ کے ہسا جاندا ہے جو ''چوچک جی تسیں اینویں لمے چوڑے جھیڑے کر رہے ہو، رانجھا نے سب کجھ تہاڈیاں سوہنیاں کڑیاں ویکھن لئی کیتا ہے'' مطلب بھراواں بھرجائیاں نال لڑائی ایویں بہانہ سی، اصل مقصد تے سیالاں دا جائیاں ویکھنا سی۔ دوجے پاسیوں ڈوہنگی سینت ایہہ ہے جو رانجھے نوں ویکھن دے ایہہ سارے پیمانے کسے کم دے نہیں، اصل وچ تے اوہ بندہ ہی کوئی ہور ہے، جیس دی منزل عشق سی، یا جیس عشق دی راہ تے ٹُرنا سی۔ ایس لئی اوہ بھولا بھالا وی ہو سکدا ہے تے بھراواں بھرجائیاں (سماجی بنتر) نال جنگ وی کر سکدا ہے۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels