Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> کلام میاں محمد بخش >> میاں محمدبخش: شاعری کیہ ہے؟

میاں محمدبخش: شاعری کیہ ہے؟

September 7th, 2007
3 / 5 (4 Votes)

میاں محمد بخش ہوراں توں پہلاں پنجابی زبان دے موڈھی تے وڈھی ریت دے شاعر گذر چکے سن۔ پنجابی شعری رِیت لون طرحاں کھر رہی سی تے اوسدا حال ''کدھی اُتے رُکھڑا'' والی حالت وچ سی جیہڑی اردو انگریزی دی ڈھاء نال سہک سہک کے جیوں رہی سی۔الطاف حسین حالی والا لام لشکر مسّدساں لکھن لئی لاہور تے دھاوا بول رہیا سی۔پنجابی پڑھ لکھن والا طبقہ (کیہ مُسلمان تے کیہ ہندو سکھ) بلھے شاہ تے وارث شاہ دے رُتبے دے وچارواناں نوں چھڈ اُردو ول ٹُر پئے سن، جیویں علامہ اقبال۔ ایسے لئی پنجابی شاعری کلا دا اوہ تت ست جیہڑا پنجابی دیاں پچھلیاں پُشتاںوچ عام سی ہُن خاصاں تیکر رہ گیا سی۔ میاں صاحب نے جدوں ایہہ شعر لکھیا ''خاصاں دی گل عاماں اگے نہیں مناسب کرنی'' دا وی ایہو مطلب سی، اوہ نہیں جیہڑے اشتہاری اگونہے دانشور کڈھدے ہین جو میاں صاحب عام لوکاں نوںنند رہے ہین۔

ایہو کارن ہے جو میاں محمد بخش توں پہلاں پنجابی شاعری دی راہ ریت تے اوس دے کلا ڈھنگ بارے پنجابی وڈھے شاعراں نوں لوڑ نہیں سی۔ اوہناں نوں اپنی کلا دے اندرونے تے باہرلے سچیاں بارے بہتی گل کرن دی لوڑ وی نہیں سی۔ پنجابی راہ ریت وچ سب کلا تے تت ست دے جانو سن۔ ایس لئی جدوں وارث شاہ ہوراں لکھیا ''شعر پرکھ دی آپ کر لین شاعر گھوڑا پھیریا وچ نخاس دے میں '' تے اوہناں نوں پک سی جو اوہناں دی کلا دے پرکھی ہین، پر میاں صاحب نوں ایہہ پک کیویں ہووے جدوں باہر مُسدساں تے بانگ درواں لکھن دی ہوا چل رہی ہووے؟ ایس لئی اوہناں ایہہ ضروری جانیا جو پنجابی راہ ریت دی شعری کلا نوں پہلاں کھول کے دسّن۔

وارث شاہ ہوراں وی شعر دی سرجنا تے کجھ چانن پایا سی:

فقرہ جوڑ کے خوب دُرست کیتا نواں پھُل گلاب دا توڑیا اے
بُہت جیو دے وچ تدبیر کرکے فرہاد پہاڑ نوں پھوڑیا اے
سبھا وین کے زیب بنا دتّا جیہا عطر گلاب نچوڑیا اے

اہناں تناں مصرعیاں وچ وارث شاہ ہوراں شعر دی دی سرجنا وچ وچار تے شنگار ول سینت ماری سی۔ پر اوہناں ایہہ گل ہیر دا نواں قصہ جوڑن دی دلیل وچ وی دتی سی۔ پر میاں صاحب جدوں سیف الملوک لکھن بیٹھے تے اوہناں نوں پتہ سی اوہناں دا پڑھنہار تے سُنیےر(سنن والا) اہناں بریک رمزاں نوں چھیتی کرکے پچھان نہیں سکدا۔ ایس لئی اوہناں ایس نوں پورا کھول کے بیانیا۔

اوہناں پہلاں تے اپنے درونے دیاں پرتاں کھولیاں جو اوہناں دی ہوند کیس ڈھنگ دی ہووے گی تے اوہ شعر سرجنا کر سکدے ہین۔ اوہ کہندے ہین:

سو پہلے ایہہ ہے جو عشق دا چراغ بلے تے پھیر اندرونا روشن ہوندا ہے، تے جے دل دا دیوا روشن ہو جاوے تے اوس دا چانن زمیناں وچ دھس جاوے۔ میاں صاحب دا ایتھے ''زمیناں'' تے زور بڑی کھلارویں رمز ہے۔ اوہ عشق دے دیوے نال ہوئے چانن نال زمین دے اندر ہنیریاں نوں روشن کرنا لوڑدے ہین۔ اوہناں نوںسار ہے جو انگریز اپنے نویں ورتارے تے پنجاب وچ نہراں راہیں زمیناں دے دُھر اندر تیکر ہنیرا کری جا رہے ہین۔ ایس لئی زمیناں دے اندر یعنی لوکائی دے کل وجود تے ہوند نوں اندروں نویں چانن دی لوڑ ہے۔

پھیر اوہ اوس صفت دے طالب ہین جیہڑی رب دی اپنی ہے یعنی شیواں نوں شناس کرن دی یا پچھانن دی۔ پچھانن دا مطلب ہے پردیاں اندر لکے سچ نوں سجاننا۔ انگریز تے ہور باہرلیاں رہتلاں جدوں چاروں پاسے بھلیکھے ہی بھلیکھے پار رہیاں ہوون تے اوس ویلے سچ تے جھوٹھ نوں نتارتنا ایڈا سوکھلا کم وی نہیں۔ ایسے لئی اگلے شعر وچ جہالت دے ہنیرے توں نکل کے تے عقل دے چانن دے حاصل کرن دی سدھر ہے۔ کیوں جو شعر جمے گا ہی اودوں جدوں جہالت دا ہنیرا لتھے گا تے عقل دا چانن ہووے تے ایہو شاعری دی ولایت دا پاوناہووے گا۔مطلب شاعری دی سرجنا جہالت دے ہنیرے وچوں نکل سچ تے جھوٹ نوں نتارن دی راہ ہے۔

پھیر اگلے شعر وچ عقل دی طلب تے وی چانن پا دتا، جو ایہہ اندر سچے سخناں دے خزانے جمن دا ناں ہے، ایہہ عقل چالو ویہار دے بھن تروڑ نال اپنی غرض لئی ورتی جان والی چترائی نہیں۔جے ایہہ سچ اندر پونگرے گا تے شعراں دی زبان راہیں باہر آوے گا۔

ایہناں ساریاں طلباں دے نال اپنے اندر دا نافہ کھلن دی سدھر ہے، جیہڑی کھل جاوے تے اوس دی خوشبو ہر پاسے دُھم جاوے گی۔بند نافے توں ایہہ وی سُر لگدی ہے جو چالو ورتارے نے اندر اِک گنڈھ دتّی ہوئی ہے جیہڑی اوس نوں کھل کے باہر کھلرن نہیں دیندی۔ پر جے ایہہ کھل جاوے تے اوس نال نال ہر پاسے دماغاں وچ اوہ خوشبو چلی جاوے گی۔ مطلب ایہہ خوشبو سب نال سانجھی ہو جاوے گی۔ کیوں جے اوہ اصلی خوشبو ہے تے پھیر اوہ سانجھے ہوونوں رُک وی نہیں سکدی۔

سو اہناں شعراں وچ میاں محمد ہوراں اک لوکائی دے شاعر دی ہوند دا مڈھ ہی نہیں اوسدی ہوند دیاں لازمی شرطاں وی گنوا دتیاں ہین۔ مطلب پہلے تاں اوس دے اندر عشق دا چراغ بلے،۔ عشق تے ہے ہی دوج نوں مکاون دا ناں۔ تے دوج مُکدی نہیں جد تائیں ویہار وچ کھوہ کھس دے رولے توں باہر نہ نکلیا جاوے۔ عشق تے اک بہت عام پدھر تے وی ہر شے نوں رد کر کے کسے اِک نقطے تے ٹک جاون دا ناں ہے۔ اک عام کڑی منڈے دے عشق وچ وی ویکھو تے اوہ سب نوں اک پاسے رکھ کے اپنی طرحاں اک ہوون دا جتن کردے ہین۔

دوجا ایس عشق دے چانن وچ زور اینا ہووے جو اوہ زمیناں دے اندر تائیں دھس سکے۔ اوہ اپنی اکلی ہستی توں نکل کے زمین دی تہاں تے اوہدیاں پرتاں تیکر اپڑ جاوے، اوہ لوکائی دے دلاں دے اندر دیاں تہاں تیکر پج جاوے۔ مطلب ایہہ اوہ چانن نہ ہووے جیہڑا بجلی وانگ چمکے، گھڑی دی گھڑی چانن ہووے تے پھیر ہنیرا ہو جاوے، اوہ پیشہ ور شاعر یاں سوجھوان دی چمت کاری نہ ہووے جیہڑی اک لحظے لئی لشکارا ماردی ہے تے پھیر پُرانا گُھپ ہنیرا تنبو تان لیندا ہے۔

ایس عشق دے چانن نوں ہور اگیڑن لئی میاں صاحب جہالت دے ہنیرے دی تھاں عقل دی روشنائی کہندے ہین۔ ایتھے اوہ اپنے سمکالی اردو فارسی دے شاعر علامہ اقبال (1877-1938)دا وی رد کر رہے ہین جیہڑے عقل تے وجدان نوں دو وکھریاں ٹھپیاں وچ رکھ کے عقل نوں نکی جیہی ولگن تے وجدان نوں کھلا جہان من دے ہین۔

میاں صاحب اپنی ایس گل نوں ولیھٹدیاں اپنی لکھت وچ ایہو خوبی لوڑدے ہین جو اوہ دوجیاں اندر چانن کرے، اوہناں نوں عشق ندی وچ تارے:

 

اوکھے لگدے لفظ:

جہل۔ جہالت
ولائیت شعر سخن۔ شعر سُخن دی بادشاہی
ےُمن۔ برکت،اقبال مندی، چنگا نصیبا
نافہ۔ دُھنی، ایتھے مطلب ہے ہرن دی دُھنی جیس وچوں خوشبو نکلدی ہے
مُشک۔ خوشبو
خال۔نقش
دھگانے۔ زورا وری نال


Share |


 

Depacco.com


 

 

Visitors Comments

Name:Khurram Farid
Date:17th May

Comment: salaam,
Is there any way i can read the text by changing font. i have problem in getting all of it, as text size is small and not easy for me to understand all of it.
i have registered Trust in the name of legendry sufi poet, Mian Mohammad Bukhsh, (for health & Education) www.bukhsh.org
regards
khurram


Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels