Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> کلام میاں محمد بخش >> قصے دا دریا میاں محمد بخش

قصے دا دریا میاں محمد بخش

October 14th, 2007
5 / 5 (3 Votes)

 ایہہ مضمون چٹھی دا آہا ''قصہ جوڑ شتابی
چُن چُن سخن پر وویں تسبیح موتی سبل خوشابی
صفت حسن دی، دُکھ عشق دے، جیوں موجا ں دریا واں
صلح لڑائیاں عیش قضیئے، باغیں میوے، چھاواں
یک بیگ سنائیں سارے سخن برابر کر کے
وانگ مصنفاں وڈکیاں دے دور اندیشے کر کے
نکے قصے، بیت، سی حرفی، کیہہ ہو ہویا تُدھ لکھے!
ایسے سویں تسیں بی میاں سخن کرن ہُن سکھے
چھپڑیاں وچ تر تر ڈٹھوئی آندی وچ پوکھاں
یا دس زور طبیعت والا یا مُڑ تائب ہوکھاں
قصے اندر کسر نہ ہووے، نالے رمز فقر دی
صنعت بھی وچ تھوڑی لوہتی چلے لذت کر دی
پاؤں سیر بناویں قسہ تاں گل تیر ی جانا
اپنے موہوں بن بن بہندا ہر کوئی سُگھڑ سیانا''

مشکل لفظاں دے معنے

سبل۔ موتیا بند، قاعدہ، قانون
خوشابی۔ چمکدار، صاف، شفاف
قضیئے۔ مصیبتاں، جھگڑے جھیڑے
صنعت۔ نکنیک، کارگری
پاؤں سیر بناونا۔ چھوٹی شے نوں وڈھا کرنا، نکی جیہی گل نوں وڈھا قصہ جوڑلینا

مطلب

میاں صاحب وی وارث شاہی ریت نباہاہندیاں اپنا قصہ لکھن دا کارن وی اپنے اک، پیارے سنگی دی فرمائش دسدے ہین۔ وارث شاہ نوں تے یاراں آن کے سوال کیتا سی (یاراں اساں نوں آن سوال کیتا قصہ ہیر دا نواں بنایئے جی) تے میاں صاحب نوں سنگی نے چٹھی لکھی ہے۔ چٹھی وچ قصہ لکھن دی فر مائش ہی نہیں کیتی گئی، قصے دی شاعری دا ناپ تول وی دس دتا گیا ہے۔
سو پنجابی دا قصہ تے ہور شاعر ی سجناں لئی لکھی جاندی ہے، مشاعریاں تے راجیا ں یا بادشاہاں دے دربار وچ پڑھن لئی نہیں۔ ایس لئی پنجابی شاعری دی ریت بہت ذاتی تے کھلی ڈ'لھی ہے۔ پنجابی شاعر بنا کسے ڈر خوف دے گل کہندے نیں جیویں میاں صاحب نے اگے جا کے کہیا وی کہ جے اوہناں لکھنا ہے تے اوہ''وانگ مصنفاں وڈکیاں دے دور اندیشے کر کے'' لکھنا ہے۔ سلطان باہو، بلھے شاہ یا وارث شاہ دی شاعری پکے سنُی مغل حاکماں دے دربار وچ پڑھی ہی نہیں جا سکدی سی۔ دربار وچ پڑھیا جانا تے اک پاسے پنجابی سوجھواناں دی انج ہی زندگی اوکھت وچ رہندی سی۔ بابا فرید دی زندگی شہر دے قاضی تے حکم نے حرام کیتی رکھی، بلھے شاہ نوں وی پٹھان حاکماں شہروں کڈھیا تے پھیر مرن ویلے اوہناں دا جنازہ پڑھاون والا کوئی نہیں سی۔

سو پنجابی شعر دے خالق تے اوس دی پرکھ کرن والے سر کاراں درباراں توں وکھرپ پا کے رہن والے سن۔ پر ایس شاعری دے سنئیرے تے پر کگی بڑی اُچی پدھر دی سوجھوان تے جانکاری رکھن والے سن۔ تسیں ویکھو جو میاں صاحب نوںفرمائش کرن والے سجن آپ شاعر نہیں ہین پر اوہناں جیہڑا شاعری دا ناپ تول میاں صاحب نوں لکھ کے گھلیا اوس توں اوہنا ں دی شاعری دے ہرپکھ دے ڈوہنگے علم کا پتہ لگداہے۔

ظاہر گل ہے میاں صاحب نے اوس ناپ تول دا کھول کے ایس لئی وی ذکر کیتا جو اوہ ایس دی پڑھن والیاں نال سانجھ پاونا چاہندے سن، تے پنجا بی شاعری دی انگریز دے آون تے اردو دے دھاوے نال پھکی پیندی ریت نوں ریکارڈ کر لینا چالیندے سن۔ اسیں میاں صاحب تے گل کردیاں پچھلی قسط وچ کہیا سی جو پنجابی شاعری دا ناپ تول ریکارڈ کرن دی اوس توں پہلاں لوڑ نہیں سی کیوں جو پنجابی نوں ایس طرحاں دی ڈھاء اودوں نہیں سی لگی۔

چتھی لکھ والے سجن جو ناپ جول گھلیا اوس تے جھات پاونی ضروری ہے۔ ایس وچ پہلی شرط تے ایہہ دسی گئی جو قصے دا بیان دریاں دی موجاں وانگ ہووے۔ دریا وانگ اوہ کتے شانت تے پدھرا تے کتے اوس دیاں لہراں کنڈھیاں نوں وگدے پانی وانگ بیان کیتا ہووے تے نال نال لڑائیاں تے صلح صفائیاں تے عشق دے دکھاں دی لہر وی چل رہی ہووے۔ جے عشق دے دُکھاں دا وہین وگے تے نال باغاں دے میویاں تے ٹھنڈیاں چھاواں دے وی بُلارے ہوون۔ مطلب ایہہ جو جنگ وچ عشق دی رمز ہووے تے عشق وچ جنگ دی۔
دوجی گل ایہ جو زندگی دے سب پکھ بیان کردیاں زبان وی اوہناں دے سبھا دی ہووے تے بیان شاعری تے تُلنا تے پورا ہوے۔ مثال دے طور تے جے جنگ دا ذکر ہورہیا ہووے تے لفظاں وچوں تلواراں دا کھنکار تے گھوڑیاں تے ٹاپ سنچن تے جے عشق دے دُکھاں سکھاں دی گل ہورہی ہووے تے لفظ نرمائی تے گرمائش دیون۔
زبان تے سخن دا ذکر کردیاں میاں صاحب وڈھے شاعاں دا اک مڈھلا وسب تے گُر وی دس گئے ہین جو وڈکے شاعر ''اندیشے'' دور کر کے لکھدے ہین۔ ایس دا مطلب ہے جو اوہ زبان تے وچار دھارا نال تجربے کردیاں جھکدے نہیں۔ اوہ زبان وچار تے شاعری ڈھنگ نوں اپنی مر ضی نال ڈھال لیندے ہین۔ اوہدے مقابلے وچ نکے شاعر ریت دیاں بندشاں تے زبان دیاں پرانیاں لیہاں تے ٹردے چلے جاندے ہین۔
میاں صاحب توں پہلاں پنجابی دے وڈ کے ایس ریت نوں سخر تے ورت چکُے سن۔ وارث شاہ تے بلھے شاہ زبان تے وچار دھارا نوں بنا کسے جھاکے دے ورت گئے سن۔ وارث شاہ اپنی لوڑ مطابق لفظاں دی نویں شکل کڈھن دے بادشاہ سن تے وچار دھارا وچ وی دسے ڈر خوف نوں لاہ کے ملُاں شاہی تے راٹھا چاری دے ویہار دی چِھل لا چکے سن۔ بلھے شاہ ہوریں وی شاعری دے پڑ وچ ننگ دھڑ نگ چکے سن۔ دوجے پاسے میاں صاحب فارسی ریت وچ مکھی تے مکھی مارن والیاں دے وی جانوسن (ایہہ پتہ نہیں اوہ اردو ریت دی کُنی جانکاری رکھاوندے سن)۔ ایس لئی میاں صاحب دے سامنے دوہیں ماڈل سن تے اوہناں نوں پتہ سی جو اوہناں پنجابی دی ان جھک ریت تے ٹرنا ہے۔
تریجی گل میاں صاحب نے ''نکے قصے'' سہ حرفیاں'' دی ریت دا ٹاکرا وڈے قصے نال کرادتا۔ نکیاں قصیاں تے سہ حرفیاں نال غزل مارنی نہیں۔ چھپڑی وچ ترن والا تے کدی ڈُب ہی نہیں سکدا تے ندی وچ اوہو بچ سکدا ہے جیس نوں ترن وچ مہارت ہووے۔ میاں صاحب نوں پتہ ہے جو وڈھا قصہ لکھن والے وارث شاہ یا دومودر داس دریا دے تارو ہین جدوں کہ نکیاں نکیاں سہ دحرفیاں تے ہر کوئی لکھ لیندا ہے۔

چوتھی گل، جو قسہ پرت دار ہووے۔ اوس دی اُپرلی پرت وچ تے قصہ کہانی دا ساریاں شرطاں پوری کرے تے تے جے کوئی چھڑا قصے دا سواد لینا چاہندا ہے تے اوہ لے لوے۔ پر قصہ لکھن دی اصل خوبی ایہہ ہے جو عام قصے دی ڈوہنگھ وچ ''رمز فقیری'' وی ہووے۔ ایہہ کم سوکھا نہیں کیوں جو اپُرلا قصہ تے بادشاہاں، شہزادیاں دا ہے، ویہار اندر رہندے لوکاں دا جنہاں دیاں جنگاں تے صلح صفائیاں حاکمی تے دابے لئی ہین ایس وچ ''رمز فقیری'' لیاونا اہناں دی نفی ہے، اہناں دا توڑ ہے۔ سو قصہ، جو ظاہر وچ کہوے اوہدی ڈوہنگی پرت اوسدا توڑ وی ہووے، اوسدی نفی ہووے۔

میاں صاحب لئی ''رمز فقیری'' یا چالو ورتارے دی نفی قصے دے پردے وچ لکاونی ایس لئی ضروری سی جو انگریز تے یوپی والیاں دے سینگھے پنجابی نوں سُنگھ سُنگھ کے ویکھ رہے سن۔ نویں حاکم زبان تے اوسدی ورتوں دی سیاسی ورت دے بڑے جانوسن۔ ایس توں پہلاں درباراں تے نوکر شاہی دی فارسی ریت تے پنجابی دی فقیری ریت نال نال چل رہیاں سن۔ ووہاں دا مڈھوں پاڑ وی سی تے اک دوجے نال نباہ وی وی سی۔ پر نویں حاکم زبان ورتوں نوں اپنی سیاست راہیں ناپ تول رہے سن۔

پنجاب بارے تے انگریزاں ہور دلیلاں دے کے زبان نوں کھڈے لائن لا رہے سن پر پختون علاقیاں وچ تے فارسی نوں ایہہ کہ کے بند کیتا جو اوہناں دا تعلق افغانستان نالوں توڑنا ہے۔ ایس لئی انگریز وی زبان دی پالیسی اوس دی سیاست دا مڈھلا انگ سی۔ اوہ پنجابی لا کے پنجابی قوم پرستی نوں جگاونا نیں سن چاہندے۔ اوہناں حکومت پنجابیاں کولوں کھوہی سی تے اوہناں دی نویں سوائیں سدھر نوں پھیر نہیں سن جگاناچاہندے۔ ایسے لئی انگریز پنجاب وچ پنجابی قوم پرست دی روک پنجابی زبان نوں دباکے کیتی۔ ایس لئی پنجابی ریت نوں لُک کے پرت دار ہونا پیا جیہڑا سانوں میاں محمد بخش تے مولوی غلام رسول وچ دسداہے۔ اہناں دوہاں مذہبی تے باہر دے خیالی قصے لئے تے اوہناں دے پردے وچ اپنی گل کیتی۔

پنجویں گل ایہہ جو قصے وچ تھوڑی گل نوں لما کرنا اک کاریگری ہے۔ مطلب اک نکی واپری دیاں پرتاں کھولنا تے تے اوس اتے پرتاں چڑھانا قصہ کرن والے نوں آونا ضروری ہے۔ ''پاؤں سیر'' کرن دا مطلب گل نوں لمکائی جانا وی ہوسکدا ہے جیویں نکے شاعر لسی وچ پانی پا کے ودھاندے ہین۔ اک ہی گل پھیر پھیر توں کری جاندے ہئن۔ پر جد وڈھا شاعر ''پاؤں سیر'' کردا ہے تے اوہ رنگ وی وکھاوندا ہے جیہڑے عام بندے نوں نظر نہیں آرہے ہوندے۔ یاایہہ کہہ لوو جو لُکیاں پرتاں کھولن والا تے تصویرنوں کیاں پاسیاں توں رنگا رنگی نال وکھا کے ہی شاعر وڈھا بندا ہے۔

چھیویں گل شاعری وچ صنعت یا کاریگری دی ہے جیس وچ شاعر نوں کمال ہونا چاہیداہے۔ مطلب شاعری دے کل اصولاں تے اوسدی پکڑ ہونی چاہیدی ہے۔ ایہہ اک کسبی گل ہے تے ایہہ سکھن نال سکھی جاندی ہے۔ وارث شاہ ہوراں وی مینا سی جو ''فقرہ جوڑ کے خوب درست کیتا''۔ ''درست کیتا'' دا مطلب ہے جو اوس وچ گھاٹا وادھا سی جیس نوں پورا کیتا گیا۔ سو شاعری صرف وجد تے اُھا نہیں ہے، ایہہ اک ایسا کسب وی ہے جیس دے اصول قانون ہین تے شاعر نوں اوہناں دا چنگا جانو ہونا چاہید ہے۔




Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels