ਕਰਾਚੀ: ਵਰ੍ਹੇ ਵਾਰ ਮੌਤਾਂ ਵਿਚ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਵਾਧਾ

ਮਾਕਸ ਪਲਾਨਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਪਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕਤਸਾਦੀ ਸ਼ਾ ਰੋਗ ਅਤੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੀ ਆਲੂਦਗੀ ਪਾਰੋਂ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਧੂ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸਨਅਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਗਾ ਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਤਰਸਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਮਾਰਕਸ ਪਲਾਨਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਕੀਮੀਆਈ ਇਲਮਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਦੇ ਸ਼ੋਅਬੇ ਵੱਲੋਂ ਮੈਗਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਦਰਜਾ ਬਣਦੀ ਮਾਹੋਲੀਆਤੀ ਆਲੂਦਗੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਮਾਕਸ ਪਲਾਨਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਪਈ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੀ ਆਲੂਦਗੀ ਪਾਰੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਹ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਆਗ਼ਾ ਖ਼ਾਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਵੇਦ ਦਾ ਆਖਣਾ ਹੈ ਪਈ ਕਰਾਚੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਹਿਮ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਵਸੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਹਵਾ ਦੀ ਆਲੂਦਗੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਧੂਆਂ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਸਅਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੌੜੇ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੌੜੇ ਦਾ ਢੇਰ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਵਿਚ ਯਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਕੌੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਅੱਡ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।

ਡਾਕਟਰ ਜਾਵੇਦ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਕਰੜੀ ਨਿਖੇਦੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਪਈ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਤਮਾਖੂ ਪੀਣ ਤੇ ਰੋਕ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕਾਨੂਨ ਬਣੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਹਰ ਲੋਕਾਈ ਥਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਹੋਟਲਾਂ, ਇਥੋਂ ਤੀਕਰ ਪਈ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਸਿਗਰੇਟ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੇ ਗੰਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਪਈ ਬਲਗ਼ਮੀ ਖੰਗ ਅਤੇ ਨਮੋਨੀਆ ਦੀ ਦਰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਨਜ਼ਲਾ, ਜ਼ੁਕਾਮ, ਖੰਗ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਰੋਗੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨਿਆਣਿਆਂ ਵਿਚ ਅਲਰਜੀ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਪਈ ਦਮੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਾਂਗਾ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਕਲੀ ਸ਼ੈਵਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਲੋਕ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਸੋਫ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਮੇ ਦੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਪਲਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲਰਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਆਖਣਾ ਹੈ ਪਈ ਜਦੋਂ ਤੀਕਰ ਅਵਾਮ ਚੌਗਿਰਦੇ ਦੇ ਗੰਦ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉਦੋਂ ਤੀਕਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਹੈ। ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਈ ਸਨਅਤੀ ਗੰਦ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਲਾਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗੰਦੀ ਗੈਸ ਤੇ ਰੋਕਾਂ ਲਾਵੇ। ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਅੱਡ ਤਮਾਖੂ ਪੀਣ ਤੇ ਰੋਕਾਂ ਲੱਗਣ ਦੇ ਕਾਨੂਨ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹਕੂਮਤੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੈਰ ਪੁੱਟੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।