ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦਾ ਲਾਰਾ

ਪਿੱਛਲੇ ਵੀਹ ਪੰਜੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮੁਆਸ਼ੀ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਵਿਚ ''ਬਾਹਰਲੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ'' ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਇਕ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਵੀ ਗਈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਜ੍ਹਾਂ ਸਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਲਾਰੇ ਲਿੱਪੇ ਤੇ ਚਲਦੇ ਰਹੇ।ਪਰ ਬਾਹਰਲੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀਹ ਹੈ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਤੇ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ?

ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ, ਆਈ ਐਮ ਐਫ਼ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਬ ਮੁਲਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰ ਪਾਕੇ ਯਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਨਵਾਈ ਤੇ ਧਮਾਈ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਖੋਲਣ। ਦਲੀਲ ਇਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰ ਆਵਣਗੇ, ਇੰਡਸਟਰੀ ਲੱਗੇਗੀ, ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧੇਗੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲੇ ਗਾ। ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਮਨ ਖਿੱਚਵੇਂ ਲਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਤੱਤ ਕੀਹ ਹੈ?

ਤੱਤ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੇ ਇਕਦੂਜੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਮੀ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਹਰ ਮਾੜਾ ਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਮੁਲਕ ਬਾਹਰਲੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇ ਗਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਰਾਆਈਤਾਂ ਦੇਵਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਗਾ।ਮਤਲਬ ਹਰ ਮੁਲਕ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਝੋਲੀ ਉੱਡਣ ਲਈ ਦੌੜ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਗਾ।

ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿਧਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਮਈਸ਼ਤ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਮਰਾਜ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਬਾਹਰਲੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ,ਮੁੱਅਜ਼ਜ਼ ,ਪਾਕ ਤੇ ਹਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਹੇ ਉਹੋ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾਅ।ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਫ਼ੌਜ ਯਾ ਬਣਾ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ।

ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਣਾ ਮੁਲਕ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਗਾਹਕ ਬਹੁਤੇ ਸੌਖੇ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਉਥੇ ਸਰਮਾਇਆ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਵੀ ਹੈ।ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਬਾਹਰ ਜਾਕੇ ਉਹ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਜੋ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਮੀਰ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵੱਢੇ ਦੋ ਮਕਸਦ ਹਨ, ਇਕ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਸੁਸਤੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਾਉਣਾ। ਮਤਲਬ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨਾਲ ਭੜਾਨਾ ਤੇ ਅਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਣਾ।

ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰ ਜਦ ਅਪਣਾ ਸਰਮਾਇਆ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੇ ਯਾ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਲੈਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ। ਅਪਣੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਜੋ ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਟੈਕਸ ਘਟਾਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰਾ ਮਾਰੀ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਨਰਮ ਕਰੇ ਯਾ ਮੁੱਢੋਂ ਬਦਲੇ। ਇਸ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਪੰਜੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਘਟੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤੇ ਵੱਢੇ ਤੋਂ ਵੱਢੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਤੇ ਸੌ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸੀ (ਮਜ਼ਦੂਰ ਇਕ ਡਾਲਰ ਕਮਾਏ ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈੱਡ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੌ ਡਾਲਰ) ਪਰ ਹੁਣ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਦ ਬਿਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਕਾਪੋਰੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪੰਜ ਛੇ ਮਲੀਨ ਡਾਲਰ ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲੇ ਹਨ।[ਵੇਖੋ ਬਾਕਸ]

[ਬਾਕਸ] ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਕਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਹੇਠ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਪੋਰੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੁਜਰਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਜੇ ਉਹ ਆਪ ਅਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਮਨ ਲਵੇ ਤੇ ਵਾਹ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਜਰਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਬੜੀ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੇ ਜੁਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਜਰਮ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਸਹੀ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ। ਜੋ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬੰਦੇ ਵਾਂਗ ਦਿਮਾਗ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੁਰਮ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕਾਪੋਰੀਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਦਿਮਾਗ਼ ਨਹੀਂ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਹੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਜਿਹੜੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰ ਤਬਕਾ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੇ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਪੋਰੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੱਕ ਵੀ ਦਵਾਨਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਹੀਂ।

ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਝਾਕਾ ਹੈ।ਅਮਰੀਕੀ ਮਈਸ਼ਤ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਖ਼ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਬਜਟ ਦਾ ਖ਼ਸਾਰਾ ਕਈ ਖਰਬ ਡਾਲਰ ਹੈ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਛੇ ਸਤ ਸੋ ਮਲੀਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਤਜਾਰਤੀ ਖ਼ਸਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਮੁਲਕ ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਉਧਾਰ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਇਮਦਾਦ ਯਾ ਉਥੇ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ ਗਾ? ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਪੱਖ ਹਨ।

ਇਕ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਜਟ ਦਾ ਖ਼ਸਾਰਾ ਤੇ ਤਜਾਰਤੀ ਖ਼ਸਾਰਾ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੂਓਨਗੇ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਛੇ ਸਤ ਸੋ ਮਲੀਨ ਡਾਲਰ ਬਾਹਰੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇਂ। ਇਹ ਸਰਮਾਇਆ ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਤਿਜੌਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਲਾਵਨਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਾਟੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪੈਸੇ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਚੁਣੀਆਂ ਅਠਿਆਨੀਆਂ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਲੱਤ ਥੱਲੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮਲਤਲਬ ਚੋਹਦਰਾਹਟ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੋ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਤੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਹੋਵਣ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰ ਤਬਕਾ ਬੜਾ ਅਮੀਰ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਬੁਸ਼ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਰੀਪਬਲਕਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਕਸ ਵੀ ਘਟਾਏ ਵੀ ਗਏ ਤੇ ਛੱਡੇ ਵੀ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਕੇ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਸਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਦੁਹਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦ ਅਮੀਰਾਂ ਮੁਲਕ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਹਕੂਮਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰਾਂ ਲਈ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਬਨਾਵਨਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਰਾਕ ਤੇ ਹਮਲਾ ਤੇ ਜਿਸ ਪਾਰੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਹਕੂਮਤ ਅੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਇਰਾਕੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ੀਰਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਕੂਮਤ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰਮਾਇਆ ਦਾਰ ਦੇ ਮੁਫ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਦੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਮੁਫ਼ਾਦਾਂ ਲਈ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦਾ ਲਾਲਚ ਯਾ ਦਾਬੈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਗ਼ਰੀਬ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਲਈ ਸ਼ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਾੜੀਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਖਲਵਾਨਾਂ।ਜਦ ਮੁੰਡਿਆਂ ਖੱਲ ਜਾਣ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੇ।ਮਸਲਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਪਣੀ ਜ਼ਰੱਈ ਸਨਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾੜੀਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰਾਇਤ ਤਬਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਕਿਵੇਂ?

ਅਮਰੀਕਾ ਇਕ ਅਮੀਰ ਮੁਲਕ ਹੈ।ਉਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਰੱਈ ਸ਼ੋਅਬੇ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਮਾਲੀ ਇਮਦਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਦਾਦ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੱਈ ਜਿਣਸਾਂ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇਂ ਤੇ ਮਾੜੇ ਮੁਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਕੂਮਤੀ ਇਮਦਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਣਕ ਫ਼ਾਰਮਰਜ਼ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਪੈਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾੜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਸਸਤੇ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾੜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਫ਼ਿਕਰਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਰੱਈ ਸ਼ੋਅਬੇ ਦੀ ਇਮਦਾਦ ਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਮਾੜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਣਸਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇਂ।

ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੇ। ਪਰ ਉਹ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿੱਥੇ? ਉਹ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਏਗੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਜਿਥੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕ ਸਿਆਸੀ ਸਮਾਜੀ ਤੇ ਅਨਫ਼ਰਾਸਟਰਕਚਰ ਦੇ ਮਸਅਲੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਗਰਦੀ ਹੋਰੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤੇ ਖ਼ਾਨਾ ਜੰਗੀ। ਹਰ ਗ਼ਰੀਬ ਨਿੱਕੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਮਸਅਲੇ ਹਨ ਜੋ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰ ਉਲ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜੇ ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਘੱਟ ਤੇ ਡਾਕਾ ਬਹੁਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦੀ ਆਸ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ। ਨਾ ਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਏਨੀ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਹਰ ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰ ਮਾੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੇ। ਚੀਨ ਤੇ ਹਨਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਬਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਤੇ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ ਯਾ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਆਸ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦੂਜਿਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਤੇ ਅਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜੀ ਦਾਬਾ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਹੈ , ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ।

ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਜਨੂਬੀ ਤੇ ਲਾ ਤਿਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਹੱਲਿਆ ਵਿਗੜ ਗਿਆ। ਕਰਜ਼ੇ, ਬੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਤੇ ਬਦਹਾਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਬੁਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਹਕੂਮਤਾਂ ਆਗਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਰੁਨੀ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਦਾ ਧੰਦਾ ਬੰਦ ਕਰਦਿੱਤਾ। ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਤੇ ਆਈ ਐਮ ਐਫ਼ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਟੁਰਨਾ ਪਵੇ ਗਾ।