ਬੈਂਕਾਂ, ਸਨਅਤ ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਬਿਉਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੋਕੇ ਵੈਣ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਤੇ ਬਿਉਪਾਰੀ ਜਥਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੀਤੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੌਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸ਼ਰਾ ਡੇਢ ਫ਼ੀਸਦ ਵਧਾ ਕੇ ਸਾਢੇ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਸਬ ਖਾਤੇ ਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਯਾ ਸੂਦ ਦੇਣ। ਸਾਡਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਜੋ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਏਨੀ ਕਵੀਲ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਖਿਲਾਰ (ਅਫ਼ਰਾਤ ਜ਼ਰ) ਦਾ ਦਰ (ਸ਼ਰਾ) ਏਨਾ ਵਧਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਜੋਖਮ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਸਨਅਤੀ ਤੇ ਬਿਉਪਾਰੀ ਗਰੁੱਪ ਰੌਲਾ ਕਿਉਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਅਸਰ ਕੀ ਪਵੇ ਗਾ?

ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤੇ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਖਿਲਾਰ (ਅਫ਼ਰਾਤ ਜ਼ਰ) ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਸੂਦ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਗਵੇੜ ਹਨ ਜੋ ਪੈਸਾ ਅਠਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦ ਸੂਦ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਮ ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਮੀਰ ਸਨਾਤਕਾਰਾਂ, ਬੀਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੇ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰੋ ਕਿਸੇ ਬੱਚਤ ਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਸੌ ਰੁਪਈਆ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਬੈਂਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੂਦ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਖਿਲਾਰ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬੱਚਤ ਕਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਜ਼ਰ ਦੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੀਮਤ ਅਠਾਸੀ ਰੁਪਏ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।  ਜੇ ਬੈਂਕ ਬੱਚਤ ਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੂਦ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਖਿਲਾਰ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੇ ਬੱਚਤ ਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਘਾਟਾ ਪਏ ਗਾ ਤੇ ਨਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਵੇ ਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਬੈਂਕ ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਛੇ ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਚਾਲੂ ਖਾਤਿਆਂ ਤੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਪੈਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੌਣ ਚੁਕ ਰਿਹਾ? ਬੈਂਕ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸਨਾਤ ਕਾਰ ਤੇ ਬਿਉਪਾਰੀ। ਜੇ ਬੈਂਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਛੇ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਾਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਬੀਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦ ਤੇ ਕਰਜ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਬੈਂਕ ਵੀ ਚੋਖਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਸਨਾਤ ਕਾਰ ਵੀ ਪੈਸੇ ਦੇ ਖਿਲਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ਰਾ ਤੇ ਪੈਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਖਿਲਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ ਤੇ ਸਨਤਕਾਰ ਬੈਂਕ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦ ਤੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੁਫ਼ਤ ਪੈਸਾ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਪੈਸੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਅਸਲ ਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਂਕ ਤੇ ਸਨਾਤਕਾਰ ਦੋਹੀਂ ਰਲ ਕੇ ਆਮ ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ।

ਬੈਂਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਬੜੇ ਉਚੇ ਰੇਟ ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਤੇ ਇਹ ਵੀਹ ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਨੇਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਬੈਂਕ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲਾਂ ਫ਼ੀਸਦੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਜਾਵਣ ਵਾਲੇ ਰੇਟ ਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੇਟ ਵਿਚ ਜੋ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਗਵਰਨਰ ਬਿਆਨ ਤੇ ਦਿੰਦਿਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ।

ਆਮ ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਲਮੀ ਕਦਰ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਮਾ ਘਾਟਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਨਾਤ ਕਾਰਾਂ, ਬੀਵਪਾਰੀਆਂ ਤੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੇ ਅਪਣਾ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕਰਨਸੀਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਨਾਤ ਕਾਰ, ਬਿਉਪਾਰੀ ਤੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਕਰਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਲੈਂਦੇ ਨੇਂ ਕਿਉਂ ਜੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਅਪਣਾ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕਰਨਸੀਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਨੇਂ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਨਕਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਕੁੱਝ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਰੰਸੀ ਇਸ ਹਾਲ ਵਿਚ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਵਢਾ ਬੁਹਰਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪਿਛੋਕੜ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸ਼ਰਾ ਸੂਦ ਵਧਾਈ, ਬੱਚਤ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਪੁੱਟੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਦਾ ਖਿਲਾਰ ਰੁਕੇ ਤੇ ਕਰੰਸੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇ।.

ਜ਼ਾਹਰ ਗੱਲ ਹੈ ਬੈਂਕਾਂ, ਸਨਾਤ ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਬੀਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਸਿਵਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਪੈਸਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਚੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਕੀ ਕਰੰਸੀ ਯਾ ਕੌਮੀ ਪਕਿਆਈ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਣਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਹਕੂਮਤ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਉਲਰਦੀ ਹੈ?

ਜੇ ਅਜੋਕੀ ਹਕੂਮਤ ਸਿਆਣਪ ਕਰੇਗੀ  ਤੇ ਉਹ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖਲੋਵੇਗੀ  ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਹਥ ਖਿਡੌਣਾ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਣਗੇ  ਪਰ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਬੀੜਾ ਗ਼ਰਕ ਹੋਜਾਵੇ ਗਾ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਮੀਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੋਏਗੀ।