ਮੁਈਸ਼ਤ ਲਈ ਭੈੜਾ ਸਾਲ

ਵਜ਼ਾਰਤ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਵੱਲੋਂ ਤ੍ਰਹਿ ਜੂਨ ਨੂੰ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲੀ ਸਾਲ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇਕਤਸਾਦੀ ਸਰਵੇ ਵਿਚ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੇ ਕਿ ਮਾਲੀ ਸਾਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਤ ਤੇ ਅਠ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਈਸ਼ਤ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ੋਅਬੇ ਸੁਸਤ ਰਵੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹੇ ਤੇ ਇਕਤਸਾਦੀ ਨਮੋ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ , ਪੈਸੇ ਦੇ ਖਿਲਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾ, ਮਾਲਯਾਤੀ ਖ਼ਸਾਰੇ ਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਸਣੇ ਇਕਤਸਾਦੀ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਵੱਲੋਂ ਹਦਫ਼ ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੂਸਕੇ।

ਇਸਲਾਮ ਆਬਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਰਾਨਾ ਨਵੀਦ ਕਮਰ ਨੇ ਇਕਤਸਾਦੀ ਸਰਵੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਹਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਈਸ਼ਤ ਲਈ ਭੈੜਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹੋਵਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਮੁਆਸ਼ੀ ਵਾਕਿਆਂ ਨੇ ਮੁਈਸ਼ਤ ਤੇ ਭੈੜੇ ਅਸਰ ਪਾਏ।

ਮੁਈਸ਼ਤ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ੋਅਬਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਕਰਦਗੀ ਦੱਸਦਿਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਇਕਤਸਾਦੀ ਨਮੋ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਦਾ ਸਤ ਆਸ਼ਾਰਆ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦ ਦਾ ਹਦਫ਼ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੂਸਕੀਆ ਤੇ ਸ਼ਰਾ ਨਮੋ ਪੰਜ ਆਸ਼ਾਰਆ ਅਠ ਫ਼ੀਸਦ ਰਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਾਇਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਰ ਆਸ਼ਾਰਆ ਅਠ ਦੇ ਮਿੱਥੇ ਹੋਏ ਹਦਫ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਢ ਫ਼ੀਸਦ ਰਿਹਾ। ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਰਾਇਤ ਵਿਚ ਏਨੀ ਮੰਦੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਫ਼ੀਸਦ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਮੀ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਿੱਥੇ ਹੋਏ ਹਦਫ਼ ਮੂਜਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਠ ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਨਾਲ ਅਪਣੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਵਨੀ ਸੀ।

ਇੰਜ ਆਸਾਂ ਮੂਜਬ ਸਨਅਤੀ ਸ਼ੋਅਬੇ ਵਿਚ ਬਾਰਾਂ ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਆਸ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹੀ। ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਮੂਜਬ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਲਕੀ ਮੁਈਸ਼ਤ ਸਤ ਫ਼ੀਸਦ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਇਸ ਦੀ ਕਦਰ ਅੱਚਨ ਚਿੱਤੀ ਘਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਮੁਕਾਮੀ ਤੇ ਬਿਨ ਅਲਾਕਵਾਮੀ ਕਾਰਨ ਰਲਤੀ ਹਨ।

ਸਰਵੇ ਮੂਜਬ ਇਸ ਸਾਲ ਪੈਸੇ ਦੇ ਖਿਲਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਦਸ ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਬਹੁਤਾ ਰਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਆਲਮੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਵਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵਖ ਪਿਛਲੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਸਟੇਟ ਬੰਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਲੈਣ ਦੇ ਰਜਹਾਨ ਨੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਦੇ ਖਿਲਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਵਧਾਈ।

ਬਜਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਜਿਸ ਇਕ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੈਲੰਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲੀ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਗਾ ਉਹ ਮਾਲਯਾਤੀ ਖ਼ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਚੋਖਾ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਸਤ ਫ਼ੀਸਦ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਚਾਰ ਫ਼ੀਸਦ ਦਾ ਹਦਫ਼ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਏਨੇ ਮਾਲਯਾਤੀ ਖ਼ਸਾਰੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੇਲ ਤੇ ਹੋਰ ਮੱਦਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵਣ ਵਾਲੀ ਸਬਸਿਡੀ ਹੈ।

ਸਰਮਾਇਆ ਕਾਰੀ ਵੀ ਮੁਈਸ਼ਤ ਦੇ ਇਸ ਅਵਾਮੀ ਮਨਫ਼ੀ ਰਜਹਾਨ ਮੁਤਾਸਿਰ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੀ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਬਾਈ ਆਸ਼ਾਰਆ ਨੂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕੀ ਆਸ਼ਾਰਆ ਛੇ ਫ਼ੀਸਦ ਰਹਿ ਗਈ।

ਸਰਵੇ ਮੂਜਬ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਟੇਟ ਬੰਕ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਮਾਲਯਾਤੀ ਪਲੀਸੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰਮਾਏ ਦੇ ਖਿਲਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਕਮੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੋਅਬੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਵਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਵਿਚ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦ ਵਾਧਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਰਵੇ ਮੂਜਬ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਤਜਾਰਤੀ ਖ਼ਸਾਰਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਚੈਲੰਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਤਾਰਾਂ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੀਕਰ ਅੱਪੜ ਗਿਆ ਹੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਹਦਫ਼ ਗਿਆਰਾਂ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੀਕਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਲੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਬਰਆਮਦਾਤ ਤੇਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਪੰਦਰਾਂ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੇ ਦਰਆਮਦਾਤ ਬੱਤੀ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ।

ਇਸ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮਦ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਵਾਧਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਵੱਧ ਕੇ ਪੰਤਾਲੀ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਜ ਗ਼ੈਰ ਮੁਲਕੀ ਜ਼ਰੰਬਾਦਲਾ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ੀਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਈ ਜਿਹੜੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਬਾਰਾਂ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੀਕਰ ਅੱਪੜ ਗਏ ਸੀ।

ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਵਾਂਗੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗ਼ੁਰਬਤ ਵਿਧੀ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਿਸਾਬ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ ਕਿ ਇਸੇ ਮੁੱਢ ਤੇ ਗ਼ੁਰਬਤ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਾਨਣ ਲਈ ਹਕੂਮਤ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਰਵੇ ਕਰਵਾਏਗੀ  ਤੇ ਇਸੇ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਹੀ ਗ਼ੁਰਬਤ ਦੇ ਮੁਕਾ ਲਈ ਪਲੀਸੀ ਬਣਾਵੇਗੀ। 

ਸਰਵੇ ਮੂਜਬ ਸਾਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਤੇ ਸਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਤ ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਵਣ ਵਾਲੀ ਸਵਾ ਦੋਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਘੱਟ ਰਹੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਬੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਕਤੀਹਾ ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਕੇ ਛੱਬੀ ਲੱਖ ਹੋ ਗਈ।

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਅਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਬਿਹਤਰੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰੋਸਜ਼, ਤਾਮੀਰਾਤੀ ਸ਼ੋਅਬੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਤਰਸੀਲਾਤ ਜ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨੇਂ। ਵਫ਼ਾਕੀ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੀ ਕਿਸ ਆਮਦਨ ਨੂ ਸੋ ਛੱਬੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪਚਾਸੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।