ਪਾਣੀ: ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਘੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠਾ

ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸੰਗੀ ਬੈਲੀ ਗਾਲਫ਼ ਖੇਡਣ ਮਗਰੋਂ ਚਾਅ ਪੀ ਕੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਟੁਰ ਗਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਇਕ ਬੈਂਚ ਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆਂ। ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਪਈ ਸਾਡੇ ਕੁੱਝ ਲੀਡਰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾ ਬਖ਼ਸ਼ਵਾਉਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੇਂ, ਕੁੱਝ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੇ ਅਦਲੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਨੇਂ, ਤੇ ਕੁੱਝ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰਰਹੇ ਨੇਂ, ਕੁੱਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਨੇਂ, ਤੇ ਕੁੱਝ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜੁੜ ਤੋੜ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਨੇਂ।

ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਐ, ਉਹ ਜੋ ਕੁੱਝ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇਂ ਉਹ ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਪੁਣਿਆਂ ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਉਰਖ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮਾਲਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨਗੇ। ਹਰਖ ਹੁੰਦਾ ਏ ਪਈ ਸਾਡੇ ਆਗੂ ਭਾਂਵੇਂ ਫ਼ੌਜੀ ਹੋਣ ਯਾਂ ਸਿਆਸੀ, ਵਤਨ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਸਾਲਮੀਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖੋਲਦੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਉਹਦੀ ਸ਼ਹਾ ਰੋਗ ਨੂੰ ਹੈ, ਜਿਹਦੇ ਤੇ ਬੈਠਾ ਭਾਰਤ ਬੜੇ ਸਕੂਨ ਨਾਲ ਛੁਰੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਏ। ਜੇਕਰ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਊਂਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਣ ਲਵੋ! ਕਾਇਦਾਆਜ਼ਮ ਦੀ ਰੂਹ ਹਰੇਕ ਸਿਆਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੋਲ ਜਾ ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਰਹੀ ਏ ਕਿ " ਮੇਰੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਹਮੋਤਨੋ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਮਾਲ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਹਾ ਰੋਗ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਲਵੋ"। ਸ਼ਹਾ ਰੋਗ ਵਿੱਢੀ ਗਈ ਤੇ ਇਹ ਮੁਲਕ ਥਲ ਬਣ ਜਾਵੇ ਗਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਾਗ ਜਾਵੋ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨੀਂ ਘੁੱਟੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏ।"

ਕੌਮ ਦੇ ਆਗੋਓ! ਜਾਣ ਜਾਵੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਐ ਪਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਬੰਦ ਬਣਾ ਲਏ ਨੇਂ ਯਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਟਨਲ ਰਾਹੀਂ ਮਵੜ ਲੀਆਜੇ। ਦੁਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਲੀਡਰ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਖੋਲਿਆ।

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਜਿਹੜਾ ਸਦਰਿ ਮਮਲਕਤ ਬਾਰੇ ਸੀ ਪਈ ਕਾਲਾਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਵੀ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਏ। ਪਾਣੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਫ਼ਾਕੀ ਵਜ਼ੀਰ ਰਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਆਖਣ ਮੂਜਬ " ਕਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਸਿੰਧ ਦੀ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਪਾਰੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਏ"।

ਜਨਰਲ ਪਰਵੀਜ਼ਮਸ਼ਰਫ਼ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤਾਈਂ ਕੌਮ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਇਹਦੀ ਮਨਸੂਬਾ ਬਣਦੀ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ। ਲੋਕਾਈ ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਏ ਜਦ ਕਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਬਣੇ ਗਾ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਸਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਜਮਹੂਰੀ ਹਕੂਮਤ ਆਈ ਤੇ ਕੌਮੀ ਸਲਾਮਤੀ ਨੂੰ ਭੈੜੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮਸਅਲੇ ਨੂੰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਿਆਨ ਦਿਵਾ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦਾ ਮੁੱਢ ਕਿਨੈ ਸੁਲਖਨੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ। ਭਾਰਤ ਬੰਦ ਬਣਾ ਕੇ, ਟਨਲ ਬਣਾ ਕੇ ਸਾਡਾ ਪਾਣੀ ਖੋਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਕਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਰੱਦੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੱਲ ਨਾ ਦੱਸਿਆ। ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ, ਸੈਨੇਟ, ਚੋਣਵੇਂ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਭ ਚੁਪ ਨੇਂ। ਕੀ ਮੁਲਕੀ ਸਲਾਮਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਚੱਲਣ ਚੰਗਾ ਰਵੇ ਗਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਭੁਖ ਤੇ ਤ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਮਰਨ ਤੇ ਕਾਲੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਹੁਣ ਹਾਲ ਇਹ ਐ ਪਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਹਾ ਰੋਗ ਦੀਆਂ ਤਿਨ ਰਗਾਂ (ਰਾਵੀ, ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ) ਤੇ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਨੇਂ। ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅੱਯੂਬ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਹ ਤਿਨ ਦਰਿਆ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿਤੇ। ਸੁਣਿਆ ਏ ਸਾਡੇ ਕੁੱਝ ਪਾਲਿਸੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਗਿੱਠ ਜੋੜ ਭਾਰਤੀ ਲਾਬੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਉਹਲੇ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਪਈ ਭਾਰਤ ਜਿਹਲਮ ਤੇ ਚਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਬੰਦ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਏ। 1960ਈ. ਵਿਚ ਅਨਡਸ ਵਾਟਰ ਟਰੀਟੀ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਏ। ਅੱਧੀ ਕੂ ਸਦੀ ਤਾਈਂ ਕਿਸੇ ਨਾਮਵਰ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਲੀਡਰ ਨੇ ਇਸ ਭਾਰਤੀ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਧਰੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਰਵੀਂ ਵਾਜ ਨਹੀਂ ਚੁਕੀ। ਇਸ ਮਸਅਲੇ ਤੇ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਜਿਹਨੇ ਭਾਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤੀ ਤੇ ਹਟ ਧਰਮੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿਤੀ।

ਅੱਜ ਸੂਰਤੇਹਾਲ ਇਹ ਐ ਪਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਿਹਲਮ ਤੇ ਚਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 60 ਫ਼ੀਸਦ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਏ ਤੇ ਸਿੰਧ ਦਾ ਪਾਣੀ ਟਨਲ ਰਾਹੀਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏ। ਸਿੰਧ ਥੋੜੇ ਮੀਲਾਂ ਦੇ ਪੈਂਡੇ ਤੋਂ ਮਕਬੂਜ਼ਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਲਮ ਤੇ ਵੋਲਰ ਬਿਰਾਜ ਤੇ ਚਨਾਬ ਤੇ ਬਗਲੀਹਾਰ ਡੈਮ ਸੁਣੇ 58 ਡੈਮ ਬਣ ਰਹੇ ਨੇਂ।

29 ਮਈ 2003 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਵਜ਼ੀਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਦਿਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੂੰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ " ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੰਦ ਕਰਦੀਵਾਂਗੇ ਉਹ ਸਾਥੋਂ ਇਕ ਇਕ ਤਿਬਕਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੀਕ ਮੰਗੇ ਗਾ"। ਸਾਡੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਅ ਸੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਜਿਹਲਮ ਤੇ ਵੋਲਰ ਬਿਰਾਜ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜਿਹਲਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੰਗਲਾ ਡੈਮ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪੁਹੰਚ ਸਕੇ ਗਾ।

21 ਮਈ 2008 ਈ. ਸਿੰਧ ਤਾਸ ਵਾਟਰ ਕੌਂਸਿਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜ਼ਹੋਰਾਲਹਸਨ ਡਾਰ ਦਾ ਬਿਆਨ ਸੀ " ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਵਧਣ ਤੇ ਗਲੀਸ਼ੀਅਰ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਅੱਡ ਸਿੰਧ, ਚਨਾਬ, ਜਿਹਲਮ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਥੁੜ ਏ।ਤਿਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਲਾ ਡੈਮ ਡੈਡ ਲੈਵਲ ਤੇ ਹੈ। ਅਗੇਤੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ 280 ਹਜ਼ਾਰ ਕੀਵਸਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਜੇ ਲੇਕਿਨ ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਸਿੰਧ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 72 ਫ਼ੀਸਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੁੜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਏ।" ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਹ ਥੁੜ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਸਿੰਧ , ਚਨਾਬ ਤੇ ਜਿਹਲਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਾਹਿਬ ਫ਼ੁਰਮਾਂਦੇ ਨੇਂ " ਕੁਲ ਪਾਣੀ ਦੀ 72 ਫ਼ੀਸਦੀ ਥੁੜ ਹੂਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਗਵੇੜ ਆਪ ਇਈ ਲਾਇਆ ਜਾਸਕਦਾ ਏ"।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਉਹ ਖ਼ਤਰੇ ਨੇਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਹਥ ਪੈਰ ਫੁੱਲਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਪਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਸਅਲੇ ਤੇ ਵੀ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਲਾਦਿਤੇ ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਹਾਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਰੱਖੀਆਂ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦਿਨ ਨਾਂ ਵੇਖਣੇ ਪੈ ਜਾਵਣ ਜਿਹੜੇ ਕਦੀ ਬਗ਼ਦਾਦ ਤੇ ਹਸਪਾਨਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਏ ਸਨ।

ਭਾਰਤੀ ਸਕਾਫ਼ਤੀ ਧਾੜੇ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਚਰ ਨੂੰ ਬਚਾਣਾ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀਂ ਰਹੀ। ਭੁਖ ਤੇ ਨੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਤੇ ਕੋਸ਼ਸ਼ਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਬੰਦ ਤੇ ਕਾਲਾਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਮਨਸੂਬਾ ਮੁਕਾਵਨ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾਂ ਹੋਵਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਥੇ ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਬਣ ਰਹੇ ਨੇਂ।ਅੱਜ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਦੇ ਵਦਿਅ ਹੋਵਣ ਦੀਆਂ ਸੁਹਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ।ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੇਕਰ ਹੁਕਮਰਾਨ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਕਾਲਾਬਾਗ਼ ਡੈਮ ਦੀ ਮਨਸੋਖ਼ੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਕੌਮੀ ਮੋਰਾਲ ਹੋਰ ਢੀਹਨ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ।