ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦਾ ਵੇਲ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਤਾ ਲਾਵਣ ਵਾਲੇ ਆਲਿਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ

ਕਿੱਲੀ ਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਸਾਇੰਸ ਦਾਨਾਂ ਨੇ ਇੰਜ ਦੇ ਆਲਿਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਦਸ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਇੰਜ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਵੱਡੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਏਨੇ ਅੱਚਨ ਚਿੱਤੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮਈ ਵਿਚ ਚੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਜ ਦੇ ਹੀ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਵਿਚ ਸਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੰਦੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭੈੜੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਗੋਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁੱਝ ਸਕੀਨਡ ਪਹਿਲੋਂ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਇੰਸੀ ਰਸਾਲੇ ਨੇਚਰ ਵਿਚ ਛਪਣ ਵਾਲੀ ਕਾਹਡ ਵਿਚ ਕਿੱਲੀ ਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਾਇੰਸ ਦਾਨਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਆਲਿਆਂ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੋਵਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦਾ ਘੰਟਿਆਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਤਾ ਲਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਾਹਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਲਿਖਾਰੀ ਫ਼ੀਨਗ ਲਿਨ ਨਿਊ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਰਾਈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਨ। ਨਿਊ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਲਤੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਦੋ ਚਾਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਥੱਲੇ ਆਲੇ ਲਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮਾੜੀ ਜਿਹੀ ਅਰਤਾਆਸ਼ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਲਈ ਗਈ:

' ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਤੋਂ ਦਸ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿਚ ਅਰਤਾਆਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਦਰਜੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲੋਂ ਅਰਤਾਆਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ' ਨਿਊ ਨੇ ਕਹਿਆ।

ਚੀਨ ਦੇ ਸੂਬੇ ਸੀਚਵਾਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦੀ ਸ਼ਿੱਦਤ 7.9 ਦਰਜੇ ਸੀ। ਨਿਊ ਨੇ ਕਹਿਆ ਜੋ ਉਹ ਹੁਣ ਚੀਨ ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਜ਼ਲਜ਼ਲੇ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਗੇ।