ਉਰਦੂ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ

ਜ਼ਬਾਨ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ , ਇਨਸਾਨੀ ਵਸੇਬ ਵਿਚ ਉਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਦੀ ਏ। ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੇ ਜਦੋਂ ਬੋਲਦਾ ਏ, ਪਛਾਣ ਲਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਏ । ਜ਼ਬਾਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਇ ਜ਼ਾਤੀ ਪੂੰਜੀ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਇਸ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਪੂਹਾ ਖੋਲ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਹਣ ਤੇ ਸੁਚੱਜ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਚਾਨਣ ਦਿੱਤੇ ਫ਼ਵਾਰੇ ਨਿਕਲਣਗੇ। 

ਜਿਹੜੇ ਲੋਕੀ ਅਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋ ਜੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਇਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਹਿੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਉਰਦੂ ਲਿਖ਼ੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਵਿਚ ਹਮਾਲੇ ਉਸਾਰੇ, ਸਾਗਰ ਵਗਾਏ ਤੇ ਮਾਜਜ਼ੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ।

ਇਕਬਾਲ, ਫ਼ੈਜ਼ , ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ , ਨ। ਮ। ਰਸ਼ਦ, ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਿਮੀ , ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ, ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ , ਮਜੀਦ ਅਮਜਦ, ਮੌਲਾਨਾ ਸਲਾਹ ਅਹਿਮਦ, ਮੌਲਾਨਾ ਜ਼ਫ਼ਰ ਅਲੀ ਖ਼ਾਂ, ਜ਼ਹਿਰ ਕਾ ਸ਼ਮੀਰੀ , ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ , ਮੇਰਾ ਜੀ, ਫ਼ਿਕਰ ਨੂ ਨਸਵੀ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮੁਫ਼ਤੀ, ਜ਼ਫ਼ਰ ਇਕਬਾਲ ਤੇ ਇਫ਼ਤਖ਼ਾਰ ਜਾਲਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਅਹਿਮਦ ਤਾਈਂ ਹਿੱਕ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਅਦਬੀ ਸ਼ਜਰਾ ਏ, ਜਿਹੜਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਉਰਦੂ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਾ ਏ। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਏ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵਖੇਵਾਂ ਨੇਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਭੈੜਾ ਸਲੋਕ ਕਰਦੇ ਨੇਂ।

ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਏ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ , ਬਣਾਉਣ, ਉਸਾਰਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਿੱਕ ਤੋਂ ਦੋ੍ਹ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਸਲਾਹਾਤ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਉਚੇਚੀ ਸਿਫ਼ਤ ਐ। ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਰਦੂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ , ਜਿਹੜੇ ਯੂ ਪੀ ਤੋਂ ਮਹਾਜਰ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਯਾਂ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹੋਏ ਨੇਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕਾਮੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਸਾਂਝ ਰੱਖੀ ਜਿਹੜੀ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕੀ ਉਰਦੂ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ?

ਉਹ ਮਹਾਜਰ ਨਾਂ ਗਨਾਉ ਜਿਹੜੇ ਸੂਬਾਈ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਅਦਬ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਗਿਣੇ ਗਈ ਹੋਣ। ਹੁਸੈਨ ਨਿੱਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਯੂ ਪੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮਹਾਜਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ 2ਵੀ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ ਸਲੋਕ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੀਨ ਕਾਫ਼ ਤੇ ਮੱਥਾ ਵੱਟਣ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਲਸ਼ਕਰੀਆਂ?

ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਏ ਹਫ਼ਤੇ ਵਾਰ "ਪਾਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ "ਲਹੌਰ ਦੇ ਹੱਕ ਐਡੀਟਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾਂ ਸੀ ਜੇਬ ਰਜ਼ਾ ਰਿਜ਼ਵੀ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ
:
"ਭੀਆ! ਕੋਈ ਗੈਰ ਯੂ ਪੀ ਵਾਲਾ ਨਾ ਤੋ ਉਰਦੂ ਬੋਲ
ਸਕਤਾ ਹੈ ਔਰ ਨਾ ਹੀ ਲਿਖ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਆਪ
ਪਨਜਾਬੀਉਂ ਕੀ ਉਰਦੂ ਤੋ ਗੁਲਾਬੀ ਅਰਦੋਹੇ। "
ਕੁੱਝ ਇਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਦਾਵੀ ਹਿੱਕ ਲਨਦਨੀ ਸਈਅਦ ਮੁਈਨ ਉੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 9ਜੁਲਾਈ 1991ਨੂੰ ਬਰੈੱਡ ਫ਼ੋਰਡ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਿੱਕ ਉਰਦੂ ਕਾ ਨਫ਼ਰਨਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ :" ਸ਼ਾਹ ਜੀ ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਾਲ , ਜ਼ੇ, ਜ਼ਵਾਦਤੇ ਜ਼ੋਏ ਦੀਆਂ ਉਆਜ਼ਾਂ ਵਖ ਵਖ ਕਿਧ ਕੇ ਵਿਖਾਉ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਪਣਾ ਸ਼ੀਨ ਕਾਫ਼ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂਛਲ ਦੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁੜਾ ਕੇ ਵਿਖਾ ਸਕਨਾਂ।

ਜ਼ਬਾਨ ਹਿੱਕ ਬੜੀ ਮਾਅਸੂਮ ਜਿਹੀ ਇਨਸਾਨੀ ਸਿਫ਼ਤ ਏ। ਇਸ ਸਿਫ਼ਤ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਖੋਬੇ ਵਿਚ ਵਾੜ ਕੇ ਨਜ਼ਰਈਆਂ ਤੇ ਕੁ ਹਜੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਖਿਚਰੀ ਪਕਾਣਾ ਕੁਪੱਤ ਤੇ ਹਨੇਰ ਏ। ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਜਦੋਂ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਗੰਦੀ ਝਲਾਰ ਵਿਚ ਵਰ ਖਲੋਣ ਤਾਂ ਜ਼ਬਾਨ , ਜ਼ਬਾਨ ਨੇਂ ਰਿਹੰਦੀ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ ਤੇ ਵੱਲ ਫ਼ਰੇਬ ਦੀ ਤਫ਼ਨਗ ਬਨਜਦ ਨਦੀ ਏ। ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਕੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਕ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦਾਲਹਕ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾਏ ਉਰਦੂ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਉਹਨਾਂ 15ਫ਼ਰਵਰੀ 1961ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੇ ਉਰਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਖਿਆ:

"ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾ ਜਿਨਾਹ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਕਬਾਲ । ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਾਂ ਉਰਦੂ
ਹੋਰਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ
ਸਿਲ ਵਜ੍ਹਾ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਦੋ ਕੌਮੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਤੇ ਮਖ਼ਾਲਫ਼ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ
ਤੋਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦਾ ਬੜਾ ਅਹਿਸਾਨ ਏ। "(ਹਵਾਲਾ, ਕੌਮੀ
ਜ਼ਬਾਨ ਕਰਾਚੀ, ਬਾਬਤ 16ਫ਼ਰਵਰੀ 1961, ਸਫ਼ਾ 21)

ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆਨ ਉਦੋਂ ਦੋ ਪਾਕਸਤਾਨਾਂ (ਮਸ਼ਰਕੀ ਤੇ ਮਗ਼ਰਿਬੀ ) ਵਿਚ ਲਈ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਹਲਕ ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਬੰਗਾਲੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਉਰਦੂ। ਜੇ ਅਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਬੋਲਣਾ ਹਿੱਕ ਜਮਹੂਰੀ ਹੱਕ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਿਸਾਨੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀ ਦੀ ਹਾਈ ਜੋ ਉਹ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਸਲੀ ਗਰੋਹ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹਾਈ। ਅਕਸਰੀਅਤ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ। ਜੁੜੇ (twin) ਜੰਮੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿੰਤਰੀ ਉਰਦੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ ਤੇ ਅਸੋਲਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹਾਈ । ਪਰ ਵੱਡ ਭਰਾ ਨਾਲ ਨਿੱਕੀਆਂ ਭਰਵਾਂ ਕੀ ਕੀਤੀ ? ਯਾਦ ਜੇ ਜਨਰਲ ਅਮੀਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਨਿਆਜ਼ੀ ਸਾਹਿਬ!

ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤੇ ਸੀ ਜੋ ਜਿਨਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਹਯਾਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਮਸ਼ਰਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਦਾਰਾਂ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਿਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨੇਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਛੱਡੀਏ ਤੇ ਟੈਗੋਰ ਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰਾਲਾਸਲਾਮ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨੂੰ ਪਾੜ ਖਤੀ ਦੇ ਕੇ ਯਤੀਮ ਹੋ ਜਾ ਯਏ। ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਕਈ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਤਾ। ਇਸ ਰੌਲੇ ਰੱਪੇ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਰੇ ਉਹ ਅੱਜ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਤੇ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦਾਲਹਕ ਦੀ ਉਰਦੂ ਦੇ ਮੀਰ ਜਾਫ਼ਰ ਨੇਂ। ਇਸ ਉਰਦੂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਜੋ ਮੌਲਵੀ ਅਬਦਾਲਹਕ ਦੀ ਇਸ ਤਕਰੀਰ ਦੇ ਠੀਕ ਦਾਹ ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ 1971ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮਸ਼ਰਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉਰਦੂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨ ਗਾਹ ਤੇ ਬਲੀ ਚੁਰਾ ਗਿਆ।

ਜੇ ਮੌਲਵੀ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਤੇ ਸੱਚ ਸਮਝ ਲਈ ਜਾਵੇ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਬਣਾਇਆ ਹਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਈ ਨੇਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ । ਤੈ ਉਰਦੂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਜੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨੇਂ ਸੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ , ਸਿੰਧੀ, ਪਲੋਚੀ ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ। ਇਹ ਗੱਲ ਫ਼ਤਿਹ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਲਕ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਣੀ ਚਾਹੀ ਵੀ ਐ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਨ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਬਕ ਸਿੱਖਿਆ ਯਾ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੀ ਚਾਕਰੀ ਕਰ ਕੇ ਅਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਵੇਚਣ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਸਮਝਿਆ ਹੋਇਆ ਏ।

ਮੈਂ ਸੂਚਨਾ, ਜੇ ਉਰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹਾਈ ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਰਤਨ ਨਾਥ ਸਿਰ ਸ਼ਾਰ, ਆਨੰਦ ਨਾਰਾਇਣ ਮਿਲਾ, ਫ਼ਰਾਕ ਗੁਰ ਖਪੋਰੀ , ਹਰ ਚੰਦ ਅਖ਼ਤਰ, ਤਲੋਕ ਚੰਦ ਮਹਿਰੂਮ ਤੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਦੀ ਦੇ ਮਜਾਵਰ ਹੋਏ ਨੇਂ। ਜੇ ਉਰਦੂ ਦੀ ਕੋਈ ਰਿਆਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਯੂ ਪੀ ਵਿਚ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀ ਦਾ ਸੀ । ਪੰਜਨਦ ਦੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਨੇਂ।

ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲਿਖ਼ਿਆ ਐ, ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਉਰਦੂ ਨਾਲ ਵੀ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਜਿਤਨੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਨੇ ਹਾਂ ਪਰ ਉਰਦੂ ਆਲੇ ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਤ ਨਿਚੋੜਨ ਤੇ ਵੱਗਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਪਏ ਕਰਦੇ ਨੇਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਇਨਸਾਨੀ ਵਸੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਾਲਮ, ਬੇ ਰਹਿਮ ਤੇ ਪਾਗਲ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰ ਯਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਬਲਚੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਛੇਕੜ ਵਿਚ ਸੌਦੇ ਮਸਕੀਨ ਦਾ ਉਹ ਬਿਆਨ ਫਿਰ ਸੁਣਾਵਾਂ ਗਾ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਕ ਵਾਰੀ ਪਹਿਲੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਚੁੱਕਾਂ । ਸੌਦਾ ਮਸਕੀਨ ਕਹਿੰਦਾ ਏ ਜੋ ਉਰਦੂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲਸ਼ਕਰ ਏ। ਉਰਦੂ ਲਸ਼ਕਰ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਏ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੀਕਰ ਇਹ ਲਸ਼ਕਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਜ਼ਬਾਨ ਏ, ਉਦੋਂ ਤੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਵਾਂ ਦੀ ਵਬਾ ਮੁੱਕ ਹੀ ਨੇਂ ਸਕਦੀ, ਮਾਸ਼, ਲਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿਆਸੀ ਏਡਜ਼ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਏ ਜਿਹਦਾ ਇਲਾਜ ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਅਜਮਲ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲੋਂ ਦਰਿਆਫ਼ਤ ਈ ਨੇਂ ਹੋਇਆ। (ਬਾਕੀ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ)