ਨਾਵਲ ਦਾ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ

ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਆਰਮੀ ਹਾਊਸ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਜ਼ਾਤੀ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਸਾਊਦੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਈਫ਼ ਦੇ ਜ਼ਾਤੀ ਮਾਆਲਜ ਤੂੰ ਅਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖੁਰਕ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਾਵਨਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆ ਅਲਹਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਇਹ ਗ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਵਜ਼ੂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂਨਮਾਜ਼ਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਵਜ਼ੂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਜ਼ੂ ਤੋੜ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸੀ ਦਾਲ, ਲਹਸਨ, ਤੇ ਬੇ ਪਰਦਾ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ।

ਜ਼ਿਆ ਦੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਖੁਰਕ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਨਾਈਫ਼ ਦੇ ਜ਼ਾਤੀ ਮਾਆਲਜ ਨੇ ਆਖਿਆ '' ਭਰਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦੇ ਹੋ''। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਈਫ਼ ਦੇ ਜ਼ਾਤੀ ਮਾਆਲਜ ਨੇ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਲੰਮੇ ਪੈ ਜਾਵਣ ਤੇ ਪਤਲੂਨ ਖੋਲਣ ਤੇ ਅਨਡਰੋਈਰ ਖੋਲ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਪੁੱਠਾ ਲੰਮੇ ਪੀਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਿਹੜਾ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਨੇ ਥੋੜੇ ਝਾਕੇ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਜੋ ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥ ਤੇ ਦਸਤਾਨਾ ਪਾਇਆ ਕਿਸੇ ਟਿਊਬ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਹਲੋਲ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੀ ਮਕਾਦ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹਥ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਰੀਕਟਮ ਵਿਚ ਖੜ ਕੇ ਘਮਾਵਨ ਲੱਗਾ, ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਅਪਣਾ ਮੂੰਹ ਆਪਣੇ ਹਥ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੀ ਕੰਧ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਤਸ਼ਖ਼ਸ ਬਹੁਤਾ ਇਸਲਾਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਝੰਡੇ ਵਿਚ ਦੋ ਝੁੱਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਈਫ਼ ਦੇ ਜ਼ਾਤੀ ਮਾਆਲਜ ਨੇ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦਾ ਮਾਆਇਨਾ ਕਰ ਕੇ ਦੋਹਵਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਚਮੇ ਲਏ। ਇੰਜ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇੰਜ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਹਾਲੇਂਹੀ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਈ ਦੀ ਕਿਸੇ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਛਪਵਾਈ ਲਈ '' ਰੈਫ਼ਰੰਡਮ ਹਾਊਸ'' ਵੱਲੋਂ ਛਪਵਾ ਕੇ ਆਊਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫ਼ਜ਼ਾਈਹ ਦੇ ਇਸ ਪਿਛਲੇ ਅਫ਼ੀਸਰ ਤੇ ਸਹਾਫ਼ੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਦੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ

,A Case A explosing Mangoes'' ਯਾਨੀ ਕਿ ''ਫੁੱਟ ਦੇ ਹੋਏ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਪੇਟੀ'' ਯਾਂ '' ਫੁੱਟ ਦੇ ਹੋਏ ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ'' ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਨੇ ਇਹ ਨਾਵਲ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਦੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਸ ਮੰਜ਼ਰ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ ਗਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੌਜੀ ਆਮਿਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਅਲਹਕ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਦੂਰ ਦਾ ਜਨਰਲ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਸੀ ,ਨਾਵਲ ਨਿਗਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਰਲ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਹਥ ਨਾਲ ਦਬੋਚਦੇ ਹੋਏ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅਪਣਾ ਸੈਨਾ ਵਜਾਵਨਦਾ ਹੋਇਆ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਹਨ ਤੀਕਰ ਅਪਣੀ ਕਬਰ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਮਖ਼ੌਲ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਜਿਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲ ਨਿਗਾਰ ਜਾਣ ਲੀ ਕਾਰੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਗ਼ੀਆਨਾ ਆਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਿਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਗੋ ਨੇ '' ਇਕ ਭਾਨਭੜ'' ਆਖਿਆ ਹੈ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਤੇ ਮੌਤ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਨੂੰ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਤੇ ਕਰਲਾਵਨਦੇ ਤੇ ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਮਾਰੀ ਜਾਵਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨਾਕੀਆਂ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਦਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਇਕ ?? ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਰਾਇਟਰ , ਬਿਨਾ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟ ਦੇ ਟੀਵਟਾ ਕਰੋਲਾ ਤੇ ਆਈ ਇਸ ਆਈ ਨਾਲ ਚਲਾਵਨਦਾ ਹੈ।

ਇਕ ਜਨਰਲ ਅਖ਼ਤਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਆਈ ਇਸ ਆਈ ਨੂੰ ਬੜੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਏਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਈ ਇਸ ਆਈ ਜਿਹੜੀ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ।।।।ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਪਣੀ ਅਸਲੀ ਤਹਿਰੀਰ ਲੁਕਾਏ। '' ਜਨਰਲ ਬੈਗ'' ਵੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੂਜਬ ਆਪਣੇ ਹਿੱਲੀ ਕਾਪਟਰ ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਸੀ ਵਣ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਬਹਾਵਲ ਪੁਰ ਦੇ ਸਹੁਰਾ ਵਿਚ ਅੱਪੜੇ ਧੂਏਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗ ਦਾ ਸ਼ਾਲਾ ਬੰਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।ਇਸਲਾਮ ਆਬਾਦ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਕੰਮ ਨਬੇੜਨੇ ਹਨ।

ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਲਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਟਾਰਚਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜਵਾਨ ਫ਼ੌਜੀ ਅਲੀ ਸ਼ਕੋਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮਰਕਜ਼ੀ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਖ਼ੈਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆ ਦੀ ਤਾੜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿਓ ਕਰਨਲ ਸ਼ਕਰੀ ਨੂੰ '' ਉਤੋਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ'' ਤੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਬੜੇ ਮਹਤਰਮ ਜਾਣੇ ਜਾਵਣ ਵਾਲੇ ਕਰਨਲ ਸ਼ਗਰੀ ਇਕ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਬੈੱਡ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਮੋਏ ਹੋਏ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਆਕੇ ਜਾਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਵੇਂ ਟਾਰਚਰ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਮੌਜੁਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਓ ਕਰਨਲ ਸ਼ਗਰੀ ਹੀ ਸਨ।

ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ '' ਫ਼ਰਸਟ ਲੇਡੀ'' ਦੇ ਤੇ ਅਲੀ ਸ਼ਗਰੀ ਤੇ ਪਾਕ ਫ਼ਜ਼ਾਈਹ ਦਾ ਤਿਆਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਡਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਉਬੈਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਮ ਜਿਣਸ ਪ੍ਰਸਤ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਹਨ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਫ਼ੌਜ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚ ਰਿਹਾ।ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਮੂਜਬ '' ਇਸੇ ਲਈ ਤੇ ਅਪਣੀ ਬੋਰੀਤ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਫ਼ੌਜ ਹਰ ਵਾਰੀ ਮੁਲਕ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਾ ਕਾਬਾ ਜਾ ਕੇ ਗਿੜਗਿੜਾ ਕੇ ਰੋਵਣ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਤੇ ਜਿਨਾਹ ਵਰਗੇ ਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਬਰੀਗੀਡੀਰ ਟੀ ਐਮ ( ਤਾਹਿਰ ਮਹਿਦੀ) ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ '' ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ ਵਾਲੀ ਚੌਰਸ ਇਮਾਰਤ ਜਾਵਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਦਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਾਬ ਖ਼ਾਨੇ ਜਾਵਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ।

ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪਾਵਨ ਵਾਲੇ ਇੰਨੇ ਨਾਜ਼ੀਬ ਵੀ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੈ ਲਗਦੇ ਸੱਚ ਹਨ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਅਸਲੀ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਬਕੌਲ ਮੁਹੰਮਦ ਹਨੀਫ਼ ਕਿ ''ਕੀ ਅਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਇੰਜ ਦੇ ਵਾਹੀਆਤ ਕਰਸਕਦੇ ਸਨ''।