ਮਸ਼ਰਕ ਵਸਤੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਖ਼ਰਾਬੇ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ

ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਨਾਤ ਦੇ ਬਿਨ ਅਲਾਕਵਾਮੀ ਮਿਲੇ ' ਕੇਨਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ' ਵਿਚ ' ਪਾਲਮ ਡੀ ਉ' ਐਵਾਰਡ ਪਾਵਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਰਕ ਵਸਤੀ ਵਿਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲਾਮ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ' ਇਨੀਮੀਟਡ' ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ। ' ਵਾਲਟ ਵਿਦ ਬਸ਼ੀਰ' ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹਦਾਇਤ ਕਾਰ ਅਈਰ ਫ਼ੋਲਮਾਨ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਇਸਰਾਈਲ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਅਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨੀ ਸੌ ਬੀਆਸੀ ਵਿਚ ਲਿਬਨਾਨ ਧਾੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਢਾਏ ਜਾਵਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਐਨੀ ਸ਼ਾਹਿਦ ਹਨ।

ਉਨੀ ਸੌ ਬੀਆਸੀ ਵਿਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ 'ਪਸ ਫ਼ਾਰ ਗਲੀਲੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਲਿਬਨਾਨ ਤੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਧਾੜਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਾਰੁਲ ਹਕੂਮਤ ਬੈਰੂਤ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਲਿਬਨਾਨ ਵਿਚ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਖ਼ਾਨਾ ਜੰਗੀ ਤੇ ਭੈੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਮੁਕਗੇ ਸੀ। ਇਸਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਇਸ ਧਾੜੇ ਵਿਚ ਸਾਬਰਾ ਤੇ ਸ਼ਤੀਲਾ ਦੇ ਪਨਾਹੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਅੱਠ ਸੌ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੋਏ ਸਨ। ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਤਲਾਮ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਯਾਫ਼ਤਾ ਲਬਨਾਨੀ ਈਸਾਈ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਲੋਤੀ ਸੀ।

ਫ਼ੋਲਮਾਨ ਵੀ ਇਸਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਾਤੀ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਬਣੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫ਼ੋਲਮਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲਾਮ ਦੀਆਂ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਬ ਨੂੰ ਫਿਰ ਚੇਤੇ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ ਕਿ ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਰਤੇ ਗਏ '। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ' ਤੁਸੀਂ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਥੇ ਘੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੇ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਓ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬੈਰੂਤ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ ਲੱਥ ਦੇ ਓ ਤੇ ਤੁਸੀ ਵੇਖਦੇ ਓ ਕਿ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।'

' ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਗ਼ੁੱਸਾ ਤੇ ਹਰਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਖ਼ੋਰੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾਂ ਤੇ ਵਚਾਰਨਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇਵਾਂ ਗਾ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਕੀਤਾ।'

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ ' ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੈਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕਿ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਰਾ ਮਾਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣਾ।'

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਸਾ ਜਹਿਤੀ ਤੀਕਨੀਕ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਾਰਵਾਏ ਹਕੀਕਤ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਕੇਨਜ਼ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਮਿਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਨਾਕਦਾਂ ਦੀ ਤੱਵਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਵਾਜ਼ਿਹ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਧਮਾਕਾ ਖ਼ੀਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਆਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਫ਼ਲਮਸਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ੋਲਮਾਨ ਨੇ ਕਈ ਸਾਥੀ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਬਰਾ ਤੇ ਸ਼ੀਤਲਾ ਦੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਖੁਸੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ।

ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰੀਏ ਨਾਲ