ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਕਿਨ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ?

ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦੀਬ , ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਬੰਦਾ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੇ, ਪਰ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਕੌਣ ਸੀ , ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਿਛਲੀ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਕੀਆਫ਼ੇ ਲਾਏ ਜਾਰਹੇ ਹਨ।ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਦੀਬ, ਕਾਹਡੋ, ਤੇ ਸੂਝਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਹਸਤੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਸਗਮਨਡ ਫ਼ਰਉਅਡ, ਚਾਰਲਜ਼ ਡਿਕਨਜ਼ ਤੇ ਮਾਰਕ ਟਵੈਨ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸੱਥ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਕਰਾਦਾਦ ਤਸ਼ਕੀਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਾਦਾਦ ਵਿਚ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀ ਹਸਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੱਕ ਸ਼ੁਬ੍ਹੇ ਦਾ ਵਿਖਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਾਦਾਦ ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨੀ ਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਲਿਖਾਰੀ, ਤੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਰਲਤੀ ਹਨ।

ਮਸਅਲਾ ਇਹ ਹੇ ਜੋ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਕਸਬੇ ਸਟਰੀਟ ਫ਼ਰਡ ਵਿਚ ਵਲੀਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬੰਦਾ ਜ਼ਰੋਰਹਵੀਆਹੇ,ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਤਫ਼ਸੀਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਜੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਇਹ ਉਹੀ ਡਰਾਮਾ ਨਿਗਾਰ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਹੈ। ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਇਕ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਵਾਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।

ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਹਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਪੱਖ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇ ਉਹ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲਿਖਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਸਾਰੇ ਕਰਦੇ।ਫਿਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੇ ਜੋ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਵਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਮਾੜੇ ਮੋਟੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਉਹ ਏਨੀ ਇਲਮੀ ਮੁਹਾਰਤ ਕਿਥੋਂ ਪਾ ਲਈ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਉੱਨਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਦੀਬ ਲਈ ਬੜੇ ਮੁਤਾਸਿਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ੀਰਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਰੀਖ਼, ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਇਲਮ, ਸਿਆਸੀ ਸੂਝ ,ਇਨਸਾਨੀ ਨਫ਼ਸੀਆਤ ਤੇ ਕਾਬੂ ਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਇਕ ਆਮ ਦਿਹਾਤੀ ਦੇ ਕਲਮ ਦਾ ਕਮਾਲ ਹੈ।

ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਕੀਹਦੀਆਂ ਹਨ? ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਵਜੂਦ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਕੀਆਫ਼ੇ ਲਾਵਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਸਕਦਾ ਹੈ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਇਸੇ ਦੌਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਾਰੀ ਫ਼ਰਾਨਸਸ ਬੇਕਨ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹੋਵਣ।ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਨਿਗਾਰ ਕਰਸਟੋ ਫ਼ਰਮਾਰਲੋ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਅਦੀਬਾਂ ਦਾ ਗੁਮਨਾਮ ਰਹਿਣਾ, ਯਾਂ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਬੜਾ ਆਮ ਸੀ।

ਪਰ ਇਹ ਡਰਾਮੇ ਜਿਨ੍ਹੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹੋਵਣ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਆਲਮੀ ਅਦਬਿ ਆਲੀਆ ਦਾ ਅਨਮੋਲ ਅਸਾਸਾ ਹਨ। ਤੇ ਫਿਰ ਆਪੋਂ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ( ਯਾਂ ਫਿਰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਬੇਕਨ ਯਾ ਕਰਸਟੋ ਫ਼ਰਮਾਰਲੋ) ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਨਾਂ ਵਿਚ ਕੀਹ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਗੁਲਾਬ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੱਦੋ, ਉਹ ਗੁਲਾਬ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ !