ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ : ਬੰਦ ੪੨੧-੪੩੦

421. ਨੌਕੌਕਰਾਨੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਜੋਗੋਗੀ ਨੂੰ
ਬਾਂਦੀ ਹੋ ਗੁੱਸੇ ਨਕ ਚਾੜ੍ਹ ਉਠੀ ਥੁਕ ਚੀਣੇ ਦਾ ਚਾਇ ਉਲੇਰਿਆ ਸੂ
ਧਰੋਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਖੈਰ ਲੈ ਜਾ ਸਾਥੋਂ ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਰ ਪਲੋੜਾ ਫੇਰਿਆ ਸੂ
ਬਾਂਦੀ ਲਾਡ ਦੇ ਨਾਲ ਚਵਾ ਕਰਕੇ ਧੱਕਾ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਗੇਰਿਆ ਸੂ
ਲੈ ਕੇ ਖੈਰ ਤੇ ਖਪਰਾ ਜਾ ਸਾਥੋਂ ਓਸ ਸੁੱਤੜੇ ਨਾਗ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ ਸੂ
ਛਬੀ ਗੱਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਦੇ ਪਸ਼ਪ ਪੁੱਟੀ ਹੱਥ ਜੋਗੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਫੇਰਿਆ ਸੂ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਫਰਹੰਗ ਦੇ ਬਾਜ਼ ਵੜ ਕੇ ਦੇਖ ਕਲਾ ਦੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ਗੇਟਿਆ ਸੂ

422. ਉੱਤਰ ਰਾਂਝਾ
ਰਾਂਝਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਪਈਆਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਦੀਆਂ ਫਾੜੀਆਂ ਨੀ
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜਿਉਂ ਹਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਮੀਂ ਤਪੇ ਜਿਉ ਵਿੱਚ ਕਲੇਲੀਆਂ ਚਾੜ੍ਹੀਆਂ ਨੀ
ਚੀਣਾ ਚੋਗ ਚਮੋਨੀਆਂ ਆਨ ਪਾਇਉ ਮੁੰਨ ਚੱਲੀ ਹੈਂ ਗੋਲੀਏ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਨੀ
ਜਿਸ ਤੇ ਨਬੀ ਦਾ ਰਵਾ ਵਿਰਦ ਨਾਹੀਂ ਅੱਖੀਂ ਭਰਨ ਨਾ ਮੂਲ ਉਘਾੜੀਆਂ ਨੀ
ਜਿਸ ਦਾ ਪਵੇ ਪਰਾਵਠਾ ਨਾ ਮੰਡਾ ਪੰਡ ਨਾ ਬੱਝੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆਂ ਨੀ
ਡੁਬ ਮੋਏ ਨੇ ਕਾਸਬੀ ਵਿੱਚ ਚੀਣੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬੋਲੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੀ
ਨੈਣੂੰ, ਯਸ਼ਬਾ ਅਤੇ ਅਨਭੋਲ ਘੁਘੂ ਡੁਬੇ ਆਪੋ ਆਪਦੀ ਵਾਰੀਆਂ ਨੀ
ਓਹ ਭਿਛਿਆ ਘਤਿਉ ਆਨ ਚੀਣਾ ਨਾਲ ਫਕਰ ਦੇ ਘੋਲਿਉਂ ਯਾਰੀਆਂ ਨੀ

423. ਉੱਤਰ ਸਹਿਤੀ
ਚੀਣਾਂ ਝਾਲ ਝੱਲੇ ਜਟਾ ਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਈ ਬਾਪ ਹੈ ਨੰਗਿਆਂ ਭੁਖਿਆਂ ਦਾ
ਅੰਨ ਚੀਣੇ ਦਾ ਖਾਵੀਏ ਨਾਲ ਲੱਸੀ ਸਵਾਦ ਦੁੱਧ ਦਾ ਟੁਕੜਿਆਂ ਰੁਖਿਆਂ ਦਾ
ਬਣਨ ਪਿੰਨੀਆਂ ਏਸ ਦੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਵੇ ਦੀਨ ਮਜ਼ਾ ਚੋਖਾ ਚੁਖਿਆਂ ਦਾ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਨਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਇਹ ਚਾਲੜਾ ਲੁਚਿਆਂ ਭੁਖਿਆਂ ਦਾ

424. ਉੱਤਰ ਰਾਂਝਾ
ਚੀਣਾ ਖੈਰ ਦੇਣਾ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਭਾਬੜੇ ਨੂੰ ਮਾਸ ਬਾਹਮਣਾਂ ਨੀ
ਕੈਫ ਭਗਤ ਕਾਜ਼ੀ ਤੇਲ ਖੰਘ ਵਾਲੇ ਵਢ ਸੁੱਟਨਾ ਲੁੰਗ ਪਲਾਹਮਣਾਂ ਨੀ
ਜ਼ਹਿਰ ਜੀਂਵਦੇ ਨੂੰ ਅੰਨ ਸਨ ਵਾਲੇ, ਪਾਣੀ ਹਲਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਧਰਨ ਸਾਮਣਾ ਨੀ
ਸਹਾ ਚੂਹੜੇ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਮੌਤ ਅਈੜਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੀਂ ਧਾਮਣਾਂ ਨੀ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜਿਉਂ ਸੰਖੀਆ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖ ਮੁੱਲਾ ਨੂੰ ਬਾਂਗ ਜਿਉਂ ਬਾਹਮਣਾ ਨੀ

425. ਉੱਤਰ ਸਹਿਤੀ
ਕਿਉਂ ਵਿਗੜ ਕੇ ਤਿਗੜ ਕੇ ਪਾਟ ਲੱਥੋਂ ਅੰਨ ਆਬੇ ਹਿਆਤ ਹੈ ਭੁਖਿਆਂ ਨੂੰ
ਬੁੱਢਾ ਹੋਵਸੇਂ ਲਿੰਗ ਜਾ ਰਹਿਨ ਟੁਰਨੋਂ ਫਿਰੇਂ ਖੂੰਡਦਾ ਟੁੱਕਰਾਂ ਰੁਖਿਆਂ ਨੂੰ
ਕਿਤੇ ਰੰਨ ਘਰ ਬਾਰ ਅੱਡਿਆ ਈ ਅਜੇ ਫਿਰੇਂ ਚਲਾਂਉਂਦਾ ਤੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਅੱਜ ਵੇਖ ਕੇ ਜੋ ਚੜ੍ਹੀ ਮਸਤੀ ਓਹਨਾਂ ਲੁੰਡਿਆਂ ਭੁਖਿਆਂ ਸੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ

426. ਜੋਗੋਗੀ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ
ਜੋਗੀ ਜ਼ਜ਼ਬ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਸੁਟ ਖੱਪਰ ਪਕੜ ਉਠਿਆ ਮਾਰ ਕੇ ਝੋੜਿਆਂ ਈ
ਲੈ ਕੇ ਫਾਵੜੀ ਘੁਲਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਮਾਰ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਪੌੜਿਆਈ
ਸਾੜ ਬਾਲ ਕੇ ਜਿਉ ਨੂੰ ਖਾਕ ਕੀਤਾ ਨਾਲ ਕਾਵੜਾਂ ਦੇ ਜਟ ਕੌੜ੍ਹਿਆ ਈ
ਜੇਹਾ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਕਰਕੇ ਲੈ ਕੇ ਤੋਪ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੋੜਿਆ ਈ
ਜੇਹਾ ਮਹਿਰ ਦੀ ਸਬ ਦਾ ਬਾਣ ਭੁੱਚਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਤੇ ਕੌੜਿਆਂ ਈ

427. ਉੱਤਰ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਨੌਕੌਕਰਾਨੀ ਨੂੰ
ਹੱਥ ਚਾ ਮਤਹਿਰੜੀ ਕੜਕਿਆ ਈ ਤੈਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਜਗ ਸਭ ਸੁੰਙ ਰੰਨੇ
ਚਾਵਲ ਨਿਅਮਤਾਂ ਕਣਕ ਤੂੰ ਆਪ ਖਾਏਂ ਖੈਰ ਦੇਣ ਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਖੁੰਝ ਰੰਨੇ
ਖੜਦੇ ਚੀਣਾ ਘਰ ਖਾਵੰਦਾਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕਰੂੰ ਗਾ ਮੁੰਜ ਰੰਨੇ
ਫਿਟ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਕਢ ਸੁਟਾਂ ਲਾ ਬਹੀਏਂ ਜੇ ਵੈਰ ਦੀ ਚੁੰਜ ਰੰਨੇ
ਸਿਰ ਫਾਵੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਦੰਦ ਝਾੜੂੰ ਟੰਗਾਂ ਪੰਨ ਕੇ ਕਰੂੰਗਾ ਲੁੰਜ ਰੰਨੇ
ਤੇਰੀ ਵਰੀ ਸੂਈ ਬਣੇ ਫੋਲ ਸੁੱਟਾਂ ਜੁੱਟੀ ਰਹੇਂ ਗੀ ਉਂਜ ਦੀ ਉਂਜ ਰੰਨੇ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਸਿਰ ਚਾੜ੍ਹ ਵਿਗਾੜੀਏ ਤੂੰ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੰਜ ਰੰਨੇ

428. ਸਹਿਤੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨੌਕੌਕਰਾਨੀ ਨੂੰ
ਬਾਂਦੀ ਹੋਇਕੇ ਚੁਪ ਖਲੋ ਰਹੀ ਸਹਿਤੀ ਆਖਦੀ ਖੈਰ ਨਾ ਪਾਇਉ ਕਿਉਂ
ਇਹ ਤਾਂ ਜੋਗੀੜਾ ਲੀਕ ਕੰਮਜ਼ਾਤ ਕੰਜਰ ਏਸ ਨਲ ਤੂੰ ਭੇੜ ਮਚਾਇਉ ਕਿਉਂ
ਆਪ ਜਾਇ ਕੇ ਦੇ ਜੇ ਹੈ ਲੈਂਦਾ ਘਰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਤ ਫਹਾਇਉ ਕਿਉਂ
ਮੇਰੀ ਪਾਣ ਪੱਤ ਏਸ ਨੇ ਲਾਹ ਸੁੱਟੀ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਬੇਸ਼ਰਮ ਕਰਾਇਉ ਕਿਉਂ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਏਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਣ ਫਾਥੀ ਮੂੰਹ ਸ਼ੇਰ ਦੇਮਾਸ ਫਹਾਇਉ ਕਿਉਂ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਏਸ ਮੋਰਨੀ ਤੇ ਦਵਾਲੇ ਲਾਹੀਕੇ ਬਾਜ਼ ਛੁਡਾਇਉ ਕਿਉਂ

429. ਉੱਤਰ ਰਾਂਝਾ
ਝਾਟਾ ਖੋਹ ਕੇ ਮੀਢੀਆਂ ਪੁਟ ਕਢੂੰ ਗੁੱਤੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਦਿਊਂ ਵਲਾਵੜਾ ਨੀ
ਜੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਖੌਫ ਦਿਖਾਵਨੀ ਹੈਂ ਲਿਖਾਂ ਪਸ਼ਮ ਤੇ ਇਹ ਗਰਾਂਵੜਾ ਨੀ
ਤੇਰਾ ਅਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਦਪੱੜਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਹੋਵਨਾ ਸਹਿਜ ਮਲਾਵੜਾ ਨੀ
ਲਤ ਮਰਿ ਕੇ ਛੜੂੰ ਗਾ ਚਾਇ ਗੁੰਬੜ ਕਢ ਆਈ ਹੈ ਢਿਡ ਜਿਉ ਤਾਵੜਾ ਨੀ
ਸਣੇ ਕਵਾਰ ਦੇ ਮਾਰ ਕੇ ਮਿਝ ਕਢੂੰ ਚੁਤੜ ਘੜੂੰ ਗਾ ਨਾਲ ਫਹਾਵੜਾ ਨੀ
ਹੱਥ ਲਗਏ ਤਾਂ ਸੁਟੂੰ ਚੀਰ ਰੰਨੇ ਕਢ ਲਊਂਗਾ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਵੜਾਂ ਨੀ
ਤੁਸੀਂ ਤਰੈ ਘੁਲਹਾਟਨਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਕੱਢਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪੋਸਤਿਆਵੜਾ ਨੀ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈਂ ਤੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਵਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਵੜਾਂ ਨੀ

430. ਉਹੀ
ਹੀਰੇ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹਿਆ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂ ਸੂ ਪਕੜ ਪਥੱਲ ਕੇ ਨੀ
ਸੱਭਾ ਪਾਣ ਪੱਤ ਏਸ ਦੀ ਲਾਹ ਸੁੱਟਾਂ ਲੱਖ ਵਾਹਰਾਂ ਦਏ ਜੇ ਘੱਲ ਕੇ ਨੀ
ਜੇਹਾ ਮਾਰ ਚਤੌੜ ਗੜ੍ਹ ਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਢਾਹ ਮੋਰਚੇ ਲਏ ਮਚੱਲਕੇ ਨੀ
ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਚੁਪ ਕਰਨਾ ਨਾਲ ਮਸਤੀਆਂ ਆਵਦੀ ਚੱਲ ਕੇ ਨੀ
ਤੇਰੀ ਪਕੜ ਸੰਘੋਂ ਜਿੰਦ ਕੱਢ ਸੁੱਟਾਂ ਮੇਰੇ ਖੁੱਸ ਨਜਾਨੇ ਤੁਅੱਲਕੇ ਨੀ
ਭਲਾ ਆਖ ਕੀ ਖੱਟਣਾ ਵੱਟਣਾ ਹਈ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਬੱਲ ਕੇ ਨੀ

ਔਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਅਨੇ

421
ਪਲੋੜਾ ਫੇਰਨਾ। ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਦਦ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ
ਕਰਨਾ
ਪਸ਼ਮ। ਵਾਲ
ਫਰਹੰਗ। ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼

422
ਦੁਧ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਦੀਆਂ ਫਾੜੀਆਂ। ਕੰਮ ਵਿਗੜ ਜਾਣਾ
ਕਲੇਲੀਆਂ ਚਾੜ੍ਹੀਆਂ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਪੀਹਣ ਲੱਗਾ,
ਕਚੀਚੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ
ਚਮੂਣੀ। ਛੋਟੀ ਚਿੜੀ
ਦਾੜ੍ਹੀ ਮੁਣਨੀ। ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਨੀ
ਵਿਰਦ ਰਵਾ ਨਹੀਂ। ਫਾਤਿਹ ਪੜ੍ਹਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ
ਅਖੀਂ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀਆਂ। ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਹੈ, ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਕਾਸਬੀ। ਜੁਲਾਹਾ
ਯੂਸਬਾ, ਨੈਨੂੰ, ਘੁਗੂ। ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੜ ਜੁਲਾਹੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਚੀਣੇ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚੀਣਾ ਕੱਢਣ ਵੜੇ, ਚੀਣੇ ਦੇ ਬਰੀਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਸ ਕੇ ਮਰ ਗਏ। ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਧੜ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚੀਣੇ ਦੇ ਬਰੀਕ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ।

423
ਚੋਖਾ। ਵੱਧ
ਚੁਖਿਆਂ ਦਾ। ਟੋਟੇ ਕੀਤੀਆਂ

424
ਕੈਫ। ਨਸ਼ਾ
ਲੁੰਗ ਪਲਾਹਮਨ। ਕੂੰਬਲਾਂ
ਸਨ। ਲਕਵਾ
ਧਰਨ। ਰੱਖਣਾ
ਅੱਗੀਂ। ਅੱਗ
ਧਾਮਨ। ਬਾਂਸ ਦਾ ਜੰਗਲ

425
ਤੀਰ ਤੁੱਕੇ। ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਦੇਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਬਦਚਲਨ ਨਾਲ ਫਸ ਗਈ। ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਕੁੱਝ ਸਮੇ ਪਿੱਛੋਂ ਘਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਘਰਵਾਲੀ ਦੇ ਯਾਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਗਿਰਦ ਥਾਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਘਰਵਾਲੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੀਰ (ਤੁੱਕਾ) ਚਲਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਆਸ਼ਕ ਚਕ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਬਾਰੀ ਦਿੰਦਾ। ਆਸ਼ਕ ਦੇ ਤੁੱਕੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਦੂਰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹਜ਼ ਚੁਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਨੂੰ 30. 40 ਮਿੰਨ ਲੱਗਦੇ। ਓਨੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਮੌਜਾਂ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਘਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ੱਕ ਕਾਰਨ ਤੀਰ ਚੁੱਕਣ ਗਿਆ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਚਾਰ
ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਕ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਨੱਪ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਾ ਵਸਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਸ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਜਨੇਤੇ ਗਿਆ ਉਸ ਬਦਮਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹਨੇ ਕਿਤੇ ਘਰ ਬਾਰ ਵਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਹਾਲੀਂ ਤੀਰ ਤੁੱਕੇ ਹੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ?

425
ਅੰਨ। ਰੋਟੀ
ਆਬ ਹਿਆਤ। ਅਮ੍ਰਤ
ਅਡਿਆ। ਵਸਾਇਆ

426
ਅਪੌੜਿਆ। ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਿਆ
ਕੋੜ੍ਹਿਆ। ਕੁੜ੍ਹਿਆ, ਜਲ ਭੁਗ ਗਿਆ
ਦਾਨ ਭੁੱਚਰ। ਮੋਟਾ ਕੁੱਤਾ

427
ਸੁੰਜ। ਸੁੰਙਾਂ
ਖੁੰਝ। ਗਲਤੀ
ਮੁੰਜ ਕਰਨੀ। ਮੁੰਜ ਵਾਂਗੂ ਕੁੱਟੂੰ
ਚੂੜੀਆਂ ਕੱਢਣਾ। ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਝਟਕਾ ਦੇਣਾ
ਵਰੀ ਸੂਈ ਫੋਲ ਸੁੱਟਾਂ। ਵਰੀ ਭਾਵ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ
ਸਮਾਨ। ਭਾਵ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਫੋਲ ਦੇਵਾਂ ਗਾ।
ਕੁੰਜ। ਹਾਥੀ ਦਾ ਦਖਾਵੇ ਦਾ ਦੰਦ
ਲੁੰਜ। ਲੂਲਾ, ਲੰਗੜਾ

428
ਲੀਕ। ਬਦਨਾਮੀ ਦਾ ਧੱਬਾ
ਦਵਾਲੇ ਲਾਹੀਕੇ। (ਬਾਜ਼ ਦੇ) ਤਸਮੇ ਖੋਲ ਕੇ

429
ਪਸ਼ਮ ਤੇ ਲਿਖਨਾ। ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਨਾ
ਮਦਪੜਾ। ਨੇੜਤਾ
ਗੁੰਬੜ। ਮੋਟਾ ਢਿੱਡ, ਗੋਗੜ
ਤਾਵੜਾ। ਤੌੜਾ
ਕਵਾਰ। ਕੁਆਰ ਭਾਵ ਹੀਰ
ਘੁਲ੍ਹਾਟਾਂ। ਪਹਿਲਵਾਣਨੀ
ਪੋਸਤਿਆਵੜਾ। ਕਚੂਮਰ

430
ਪਥੱਲ। ਉਲਟਾ ਕੇ
ਮਚੱਲਕੇ। ਇਕਰਾਰ ਨਾਮੇ
ਤੁਅੱਲਕੇ। ਜਗੀਰ
ਪਰਬਲ। ਜ਼ੋਰ