ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ : ਬੰਦ ੫੭੧-੫੮੦

571. ਸੈਦੈਦੇ ਨੇ ਕਸਮ ਚੁੱਕੱਕੀ
ਖੇੜੇ ਨਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਅੱਗੇ ਜੋਗੀੜੇ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ਕਸਮ ਹੈ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਮਰਾਂ ਹੋਇਕੇ ਏਸ ਜਹਾਨ ਕੋੜ੍ਹਾ ਕਦੀ ਸੂਤ ਡਠੀ ਜੇ ਮੈਂ ਹਰ ਦੀ ਜੀ
ਸਾਨੂੰ ਹੀਰ ਜੱਟੀ ਧੌਲੀ ਧਾਰ ਦਿੱਸੇ ਕੋਹਕਾਫ ਤੇ ਧਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਲੰਕਾ ਕੋਟ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪਾੜ ਦਿੱਸੇ ਫਰਹਾਦ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਜਿਉਂ ਸ਼ੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਫਾਤਿਹਾ ਆਖ ਛੱਡਾਂ ਗੋਰ ਪੀਰ ਪੰਚਾਲ ਦੇ ਪੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਕਹਾ ਇਹ ਦੀਵਾਰ ਦਿੱਸੇ ਢੁੱਕਾਂ ਜਾ ਤਾਂ ਕਾਲਜਾ ਚੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਓਸ ਦੀ ਝਾਲ ਨਾ ਅਸਾਂ ਥੋਂ ਜਾਏ ਝੱਲੀ ਝਾਲ ਕੌਣ ਝੱਲੇ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਭੈਂਸ ਮਾਰ ਕੇ ਸਿੰਗ ਨਾ ਦੇ ਢੋਈ ਐਵੇਂ ਹੌਂਸ ਕੇਹੀ ਦੁੱਧ ਖੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਪਰੀ ਹੈ ਹੀਰ ਜੱਟੀ ਅਸਾਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠੀ ਸੂਰਤ ਹੀਰ ਦੀ ਜੀ
ਵਾਰਸ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੀਏ ਜੋਗੀਆਂ ਥੇ ਖਿਆਨਤ ਨਾ ਕਰੀਏ ਚੀਜ਼ ਪੀਰ ਦੀ ਜੀ

572. ਰਾਂਝਾ ਸੈਦੇ ਦੁਆਲੇ
ਜੋਗੀ ਰੱਖ ਕੇ ਅਣਖ ਤੇ ਨਾਲ ਜ਼ੈਰਤ ਕਢ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਹ ਥੀਂ ਫੁੱਟਿਆ ਈ
ਏਹ ਹੀਰ ਦਾ ਵਾਰਸੀ ਹੋ ਬੈਠਾ ਚਾ ਡੇਰਿਉਂ ਸਵਾਹ ਵਿੱਚ ਸੁਟਿਆ ਈ
ਸਣੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਚੌਂਕੇ ਵਿੱਚ ਆ ਵੜਿਉਂ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਤੇ ਨੇਮ ਸਭ ਪੁਟਿਆ ਈ
ਲੱਥ ਪੱਥ ਕੇ ਨਾਲ ਨਖੁਟਿਆ ਈ ਕੁਟ ਫਾਟ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁਟਿਆ ਈ
ਬੁਰਾ ਬੋਲਦਾ ਨੀਰ ਪੱਲਟ ਅਖੀਂ ਜੇਹਿਆ ਬਾਣੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੁਟਿਆ ਈ
ਪਕੜ ਸੈਦੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਫੌਹੜੀਆਂ ਦੇ ਚੋਰ ਯਾਰ ਵਾਂਗੂੰ ਢਾਹ ਕੁਟਿਆ ਈ
ਖੜ ਲੱਤ ਫੌਹੜੀਆਂ ਖੂਬ ਜੜੀਆਂ ਧੌਣ ਸੇਕਿਆ ਨਾਲ ਨਝੁੱਟਿਆ ਈ
ਦੋਵੇਂ ਬਨ੍ਹ ਬਾਹਾਂ ਸਿਰੋਂ ਲਾਹ ਪਟਕਾ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਵਾਂਗੂੰ ਉੱਠ ਜੁਟਿਆ ਈ
ਸ਼ਾਨਾ ਆਈਨਾਂ ਕੁਟ ਚਕਚੂਰ ਕੀਤਾ ਲਿੰਗ ਭੰਨ ਕੇ ਸੰਘ ਨੂੰ ਘੁਟਿਆ ਈ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਖੁਦਾ ਦੇ ਖੌਖ਼ ਕੋਲੋਂ ਸਾਡਾ ਨੀਰ ਨਖੁਟਿਆ ਈ

573. ਸੈਦੈਦਾ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਭੱਜੱਜਾ
ਖੇੜਾ ਖਾਇਕੇ ਮਾਰ ਤੇ ਭੱਜ ਚਲਿਆ ਵਾਹੋ ਵਾਹ ਰੋਂਦਾ ਘਰੀਂ ਆਂਵਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਜੋਗੀੜਾ ਨਹੀਂ ਜੇ ਧਾੜ ਕੜਕੇ ਹਾਲ ਆਪਣਾ ਖੋਲ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਕਾਂਫਰੂ ਦੇਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣੇ ਵੱਡੇ ਲੋੜ੍ਹ ਤੇ ਕਹਿਰ ਕਮਾਂਵਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਦੇਵ ਉਜਾੜ ਵਿੱਚ ਆਣ ਲੱਥਾ ਨਾਲ ਕੜਕਿਆਂ ਜਾਣ ਗਵਾਂਵਦਾ ਹੈ
ਨਾਲੇ ਪੜ੍ਹੇ ਕੁਰਆਨ ਤੇ ਦੇ ਬਾਂਗਾਂ ਚੌਂਕੇ ਪਾਂਵਦਾ ਸੰਘ ਵਜਾਂਵਦਾ ਹੈ
ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕੁੱਟ ਤਹਿ ਬਾਰ ਕੀਤਾ ਪਿੰਡਾ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਡਟ ਦਿਖਾਂਵਦਾ ਹੈ

574. ਸੈਦੈਦੇ ਦਾ ਪਿਉ ਆਖਣ ਲੱਗੱਗਾ
ਅਜੂ ਆਖਿਆ ਲਉ ਅਨ੍ਹੇਰ ਯਾਰੋ ਦੇਖੋ ਜ਼ਜ਼ਬ ਫਕੀਰ ਨੇ ਚਇਆ ਜੇ
ਮੇਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਖਿਉੜਾ ਮਾਰ ਜਿੰਦੋਂ ਕੰਮ ਕਾਰ ਥੀਂ ਚਾ ਗਵਾਇਆ ਜੇ
ਫਕਰ ਮਿਹਰ ਕਰਦੇ ਸਭ ਖਲਕ ਉਤੇ ਓਸ ਕਹਿਰ ਜਹਾਨ ਤੇ ਚਾਇਆ ਜੇ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਨਵਾਂ ਸਾਂਗ ਦੇਖੋ ਦੇਵ ਆਦਮੀ ਹੋਇਕੇ ਆਇਆ ਜੇ

575. ਸਹਿਤੀ ਨੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
ਸਹਿਤੀ ਆਖਿਆ ਬਾਬਲਾ ਜਾ ਆਪੇ ਸ਼ੈਦਾ ਆਪ ਨੂੰ ਵਦਰ ਸਦਾਂਦਾ ਏ
ਨਾ ਕਿਬਰ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਮਸਤ ਫਿਰਦਾ ਖਾਤਰ ਥੱਲੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਿਆਂਵਦਾ ਏ
ਸਾਨ੍ਹ ਵਾਂਗਰਾਂ ਸਿਰੀ ਟਪਾਂਵਦਾ ਹੈ ਅੱਗੋਂ ਆਕੜਾਂ ਪਿਆ ਵਖਾਂਵਦਾ ਏ
ਜਾ ਨਾਲ ਫਕੀਰ ਦੇ ਕਰੇ ਆਕੜ ਗੁੱਸੇ ਜ਼ਜ਼ਬ ਨੂੰ ਪਿਆ ਵਧਾਂਵਦਾ ਏ
ਮਾਰ ਨੂੰਹ ਦੇ ਦੁਖ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਅਜੂ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਦਿਰੜ੍ਹਾਂਵਦਾ ਏ
ਯਾਰੋ ਉਮਰ ਸਾਰੀ ਜੱਟੀ ਨਾ ਲੱਧੀ ਰਹਿਆ ਸੁਹਣੀ ਢੂੰਡ ਢੂੰਢਾਂਵਦਾ ਏ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਓ ਮਸਤ ਰਹਿਆ ਵਕਤ ਗਏ ਤਾਈਂ ਪਛੋਤਾਂਦਾ ਏ

576. ਅੱਜੱਜੂ ਜੋਗੋਗੀ ਕੋਲੋਲ ਗਿਆ
ਜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਖੜਾ ਹੱਥ ਪੀਰ ਅੱਗੇ ਤੁਸੀਂ ਲਾਡਲੇ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦੇ ਹੋ
ਤੁਸੀਂ ਫਕਰ ਇਲਾਹ ਦੇ ਪੀਰ ਪੂਰੇ ਵਿੱਚ ਰੇਖ ਦੇ ਮੇਖ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋ
ਹੋਵੇ ਦੁਆ ਕਬੂਲ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਸਵਾਰ ਦੇ ਹੋ
ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰ ਤੁਸੀਂਂ ਨਫਸ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋ
ਹੁਕਮ ਰੱਬ ਦੇ ਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਬਾਹਰ ਤੁਸੀਂ ਕੀਲ ਕੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋ
ਲੁੜ੍ਹੇ ਜਾਨ ਬੇੜੇ ਅਵਗੁਣਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਰੋ ਫਜ਼ਲ ਤਾਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰਦੇ ਹੋ
ਤੇਰੇ ਚੱਲਿਆਂ ਨੂੰਹ ਮੇਰੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ ਲੱਗਾ ਦਾਮਨੇ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਤਾਰਦੇ ਹੋ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਉਜ਼ਰ ਮੁਆਫ ਕਰਨੇ ਬਖਸ਼ਣਹਾਰ ਬੰਦਾ ਗੁਨਹਿਗਾਰ ਦੇ ਹੋ

577. ਉੱਤਰ ਜੋਗੀ
ਛਡ ਦੇਸ ਜਹਾਨ ਉਜਾੜ ਮੱਲੀ ਅਜੇ ਜਟ ਨਾਹੀਂ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡੇ ਦੇ ਨੇ
ਅਸਾਂ ਛੱਡਿਆ ਇਹ ਨਾ ਮੂਲ ਛੱਡਣ ਕੀੜੇ ਮੁਢ ਕਦੀਮ ਦੇ ਹੱਡ ਦੇ ਨੇ
ਲੇਹ ਪਈ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਝਾੜਿਆਂ ਦੀ ਪਾਸ ਜਾਣ ਨਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਗੱਡ ਦੇ ਨੇ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਥੋਂ ਇੱਕ ਪਏ ਅੱਜ ਕਲ ਫਕੀਰ ਹੁਣ ਲੱਦ ਦੇ ਨੇ

578. ਸੈਦੈਦੇ ਦੇ ਬਾਪ ਅਜੂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ
ਚਲੀਂ ਜੋਗੀਆ ਰਬ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਈ ਅਸੀਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਰਦ ਲਲਕਾਰਨੇ ਹਾਂ
ਜੋ ਕੁੱਝ ਸਰੇ ਸੋ ਨਜ਼ਰ ਲੈ ਪੈਰ ਪਕੜਾਂ ਜਾਨ ਮਾਲ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰਨੇ ਹਾਂ
ਪਏ ਕੁਲ ਦੇ ਕੋੜਮੇ ਸਭ ਰੋਂਦੇ ਅਸੀਂ ਕਾਗ ਤੇ ਮੋਰ ਉਡਾਰਨੇ ਹਾਂ
ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਜੋਗੀਆ ਵੋ ਅਸੀਂ ਆਜਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਨੇ ਹਾਂ
ਚੋਰ ਸੱਦਿਆ ਮਾਲ ਦੇ ਸਾਂਭਣੇ ਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਕੁਦਰਤਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਾਰਨੇ ਹਾਂ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਵਸਾਹ ਕੀ ਏਸ ਦੰਮ ਦਾ ਐਵੇਂ ਰਾਇਗਾਂ ਉਮਰ ਕਿਉ ਹਾਰਨੇ ਹਾਂ

579. ਜੋਗੋਗੀ ਦਾ ਉਹੁਹਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰੁਰਨਾ
ਜੋਗੀ ਚੱਲਿਆ ਰੂਹ ਦੀ ਕਲਾ ਬੱਲੀ ਤਿੱਤਰ ਬੋਲਿਆ ਸਗਨ ਮਨਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਐਤਵਾਰ ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ ਖੇੜਿਆਂ ਨੇ ਜੋਗੀ ਆਂਦਾ ਨੇ ਸੀਸ ਮੁਨਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਦੋਖੋ ਅਕਲ ਸ਼ਊਰ ਜੋ ਮਾਰਿਉ ਨੇ ਤੁਅਮਾ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਭੁੱਖਾ ਖੰਡ ਤੇ ਖੀਰ ਦਾ ਭਇਆ ਰਾਖਾ ਰੰਡਾ ਘਲਿਆ ਸਾਕ ਕਰਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਸਪ ਮਕਰ ਦਾ ਪਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਲੜਿਆ ਸੁਲੇਮਾਨ ਆਇਆ ਝਾੜਾ ਪਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਅਨਜਾਣ ਜਹਾਨ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਆਏ ਮਾਂਦਰੀ ਕੀਲ ਕਰਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਰਾਖਾ ਜੂਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦਾ ਗਧਾ ਹੋਇਆ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਘਲਿਆ ਹਰਫ ਲਖਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਮਿੰਨਤ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਹਨਾਂ ਸਦ ਆਂਦਾ ਮੀਆਂ ਆਇਆ ਹੈ ਰੰਨ ਖਿਸਕਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਉਹਨਾਂ ਸਪ ਦਾ ਮਾਂਦਰੀ ਢੂੰਡ ਆਂਦਾ ਸਗੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਸੱਪ ਲੜਾਵਣੇ ਨੂੰ
ਵਸਦੇ ਝੁਗੜੇ ਚੌੜ ਕਰਾਵਨੇ ਨੂੰ ਮੱਢੋਂ ਪੁਟ ਬੂਟਾ ਲੈਂਦੋ ਜਾਵਨੇ ਨੂੰ
ਵਾਰਸ ਬੰਦਗੀ ਵਾਸਤੇ ਘਲਿਆ ਸੈਂ ਆ ਜੁਟਿਆ ਪਹਿਣਨੇ ਖਾਵਨੇ ਨੂੰ

580. ਉਹੀ
ਭਲਾ ਹੋਇਆ ਭੈਣਾਂ ਹੀਰ ਬਚੀ ਜਾਣੋ ਮੰਨ ਮੰਨੇ ਦਾ ਵੈਦ ਹੁਣ ਆਇਆ ਨੀ
ਦੁਖ ਦਰਦ ਗਏ ਸੱਭੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਕਾਮਲ ਵਲੀ ਨੇ ਫੇਰੜਾ ਪਾਇਆ ਨੀ
ਜਿਹੜਾ ਛੱਡ ਚੌਧਰੀਆਂ ਚਾਕ ਬਣਿਆ ਵਤ ਓਸ ਨੇ ਜੋਗ ਕਮਾਇਆ ਨੀ
ਜੈਂਦੀ ਵੰਝਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਾਖ ਮੰਤਰੀ ਓਹੋ ਰੱਬ ਨੇ ਵੈਦ ਮਲਾਇਆ ਨੀ
ਸ਼ਾਖਾਂ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਹੋਣ ਪੈਦਾ ਸਾਵਨ ਮਾਹ ਜਿਫੇ ਮੀਂਹ ਵਸਾਇਆ ਨੀ
ਨਾਲੇ ਸਹਿਤੀ ਦੇ ਹਾਲ ਤੇ ਰਬ ਤਰੁਠਾ ਜੋਗੀ ਦਿਲੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਇਆ ਨੀ
ਤਿੰਨਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਹੋਈ ਮੁਰਾਦ ਹਾਸੋਲ ਧੂਆਂ ਏਸ ਚਰੋਕਣਾ ਪਾਇਆ ਨੀ
ਇਹਦੀ ਫੁਰੀ ਕਲਾਮ ਅਜ ਖੇੜਿਆਂ ਤੇ ਇਸਮ ਆਜ਼ਮ ਅਸਰ ਕਰਾਇਆ ਨੀ
ਅਜਮਾਨ ਜਿਉਂ ਆਂਵਦਾ ਲੈਣ ਵੌਹਟੀ ਅੱਗੋਂ ਸਾਹੁਰਿਆਂ ਪਲੰਘ ਵਛਾਇਆ ਨੀ
ਵੀਰਾ ਰਾਧ ਦੇਖੋ ਏਥੇ ਕੋਈ ਹੋਸੀ ਜਗ ਧੂੜ ਭੁਲਾਵੜਾ ਪਾਇਆ ਨੀ
ਮੰਤਰ ਇੱਕ ਤੇ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੋਏਂ ਉੱਡਨ ਅੱਲਾਹ ਵਾਲਿਆਂ ਖੇਲ ਰਚਾਇਆ ਨੀ
ਖਿਸਕੂ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀ ਅੱਜ ਆਣ ਲੱਥੇ ਤੰਬੂ ਆਣ ਉਧਾਲਵਾਂ ਲਾਇਆ ਨੀ
ਧਰਨਾ ਮਾਰ ਬੈਠਾ ਜੋਗੀ ਮੁੱਦਤਾਂ ਦਾ ਅੱਜ ਖੇੜਿਆਂ ਨੇ ਖੈਰ ਪਾਇਆ ਨੀ
ਕੱਖੋਂ ਲਖ ਕਰ ਦਏ ਖੁਦਾ ਸੱਚਾ ਦੁਖ ਹੀਰ ਦਾ ਰਬ ਗਵਾਇਆ ਨੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਕਦਿਆਂ ਦੀ ਦੁਆ ਰੱਬ ਸੁਣੀ ਓਸ ਨੱਡੜੀ ਦਾ ਯਾਰ ਆਇਆ ਨੀ
ਭਲਾ ਹੋਇਆ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਸ ਪੁੰਨੀ ਰਬ ਵਿਛੜਿਆਂ ਲਾਅਲ ਮਲਾਇਆ ਨੀ
ਸਹਿਤੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਇਖਤਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਡੇਰਾ ਡੁਮਾਂ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਪਾਇਆ ਨੀ
ਰੰਨਾਂ ਮੋਹ ਕੇ ਲੈਣ ਸਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋ ਇਫਤਰਾ ਕੌਣ ਬਣਾਇਆ ਨੀ
ਆਪੇ ਧਾੜਵੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮਾਲ ਦਿੱਤਾ ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਂਘਰੂ ਢੋਲ ਵਜਾਇਆ ਨੀ
ਭਲਕੇ ਏਥੇ ਨਾ ਹੋ ਵਸਨ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਗਨ ਏਹੋ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਨੀ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਬਦਨਾਮ ਕਰਸੋ ਲੂਣ ਥਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਨਾਇਆ ਨੀ

ਔਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਅਨੇ

571
ਸੋਤ। ਸੂਰਤ
ਧੌਲੀ ਧਾਰ। ਬਰਫ ਦਾ ਲੱਦਿਆ ਪਹਾੜ, ਦੂਰ ਠੰਡਾ
ਕੋਹ ਕਾਫ। ਜਿੰਨਾਂ ਪਰੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਧਾਰ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਤੇਜ਼ ਨਦੀ
ਲੰਕਾ। ਕੋਟ। ਲੰਕਾ ਵਰਗਾ ਕਿਲਾ ਜਿਹਦੇ ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ
ਫਾਤਿਹਾ ਆਖ ਛੱਡਾਂ। ਦੂਰੋਂ ਮੱਥਾ ਟੋਕ ਦਿੰਦਾ
ਗੋਰ। ਕਬਰ
ਪੀਰ ਪੰਚਾਲ। ਗੁਜਰਾਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜਾਂਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ 1500 ਫੁਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਪੀਰ ਪੰਚਾਲ ਦੀ ਕਬਰ ਹੈ।
ਕਹਿਕਹਾ ਦੀਵਾਰ। ਚੀਨ ਦੀ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਧ
ਹੌਂਸ। ਲਾਲਚ, ਚਾਹ
ਖਿਆਨਤ। ਧੋਖਾ, ਹੇਰ ਫੇਰੀ

572
ਨੇਮ। ਨਿਯਮ
ਨਝੁਝਿਆ। ਵਾਲ ਪੱਟੇ
ਜੁਟਿਆ। ਜੂੜਿਆ, ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ
ਸ਼ਾਨਾ ਆਈਨਾ। ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਕੰਘੀ

573
ਕਾਂਰੂੰ। ਕਾਮਰੂ ਦੇਸ਼ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਹੈ।
ਕਰਕੇ। ਦਬਕੇ
ਤੁਹਿ ਬਾਰ ਕੀਤਾ। ਕੁਟ ਕੇ ਸੁਰਮਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ

574
ਲਹੂ ਮਨ੍ਹੇਰ। ਲਾਲ ਹਨ੍ਹੇਰੀ
ਖਿਉੜਾ। ਖਾਣ

575
ਵਦਰ। ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਚਲਾਕ
ਸਾਨ੍ਹਾ। ਕਿਰਲਾ
ਪਤਾਵਣਾ। ਚੁਕਣਾ
ਦਿਰੜ੍ਹਾਵੰਦਾ। ਦਿਰੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿੰਦਾ

576
ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਮੇਖ ਮਾਰਨੀ। ਕਿਸਮਤ ਬਦਲਨਾ, ਹੀਲਾ ਕਰਨਾ
ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ। ਦਿਨ ਰਾਤ
ਨਫਸ। ਮਨ
ਮੀਰ। ਲੀਡਰ
ਫਟਿਆ। ਜ਼ਖਮੀ ਕੀਤਾ, ਡੱਗਿਆ
ਫਨੀ ਕਾਲੇ। ਸਾਲਾ ਸਪ
ਲੁੜ੍ਹੇ। ਰੁੜ੍ਹੇ
ਫਜ਼ਲ। ਕਿਰਪਾ
ਲੱਗਾ ਦਾਮਨੇ। ਤੇਰਾ ਪੱਲਾ ਫੜਿਆ

577
ਹੱਡ ਦੇ ਕੀੜੇ। ਲੁਕੇ ਪੱਕੇ ਵੈਰੀ
ਲੀਹ। ਰੀਤ, ਰਸਮ, ਪੈਹਾ
ਗਡ ਦੀ ਪਿੰਜ। ਗੱਡੇ ਦੀ ਪਿੰਜਣੀ
ਅੱਕ ਪਏ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ
ਲਦਦੇ। ਜਾਂਦੇ

578
ਕਾਗ ਤੇ ਮੋਰ ਉੜਾਵੰਦੇ, ਰਾਹਾਂ ਤੱਕਦੇ
ਏਸ ਦਮ ਦਾ। ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ

579
ਤਿੱਤਰ ਬੋਲਿਆ। ਚੰਗਾ ਸ਼ਗਨ
ਐਤਵਾਰ ਨਾ ਪੁੱਛਿਆ। ਦਿਨ ਨਾ ਵਿਚਾਰਿਆ
ਅਕਲ ਸ਼ਊਰ ਮਾਰਿਉ। ਅਕਲ ਮਾਰੀ ਗਈ
ਤਅਮਾ। ਮਾਸ ਦੀ ਬੁਰਕੀ
ਅਨਜਾਣ ਜਹਾਨ। ਬਚੇ ਬਾਲੇ

580
ਮੰਨ ਮੰਨੇ ਦਾ। ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ
ਸ਼ਾਖਾਂ। ਟਾਹਣੀਆਂ
ਦਿਲੀਆਂ। ਦਿਲਾਂ
ਇਸਮ। ਏ। ਆਅਜ਼ਮ। ਵੱਡਾ ਨਾਂ, ਰਬ ਦੇ 92 ਸਫਾਤੀ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਅਸਰ ਜ਼ਾਇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਮਾਨ। ਜਵਾਈ
ਖਿਸਕੂ ਸ਼ਾਹ। ਫਕੀਰ ਦਾ ਮਨਘੜਤ ਨਾਮ
ਉਧਾਲਵਾਂ। ਉਧਾਲੇ ਦਾ
ਵਾਂਢੜੀ। ਪ੍ਰਦੇਸਨ
ਭਲਕੇ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ
ਕਹਾਣੀ: । ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਜੁਲਾਹੀ
ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਧੀ ਸੀ ਜਿਹਦਾ
ਨਾਂ ਭੋਲੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਦੌੜ। ਉਧਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ
ਬਣਾਇਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੋਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਕਿ ਕਲ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਗੀਆਂ। ਪਿੱਛੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੌੜ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕੀਂ ਅਫਸੋਸ ਕਰਣ ਲਈ ਬੁੜ੍ਹੀ ਕੋਲ ਆਏ ਤਾਂ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਨੇ ਚੁਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਥ ਪੁੱਜੀ ਹੋਈ ਰੂਹ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾਸੀ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀਆਂ।
ਪੁੰਨੀ। ਪੁੱਗੀ
ਲੂਣ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਭਨਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਬਦਨਾਮੀ ਆਪ ਕੀਤੀ
ਅਨੀ। ਨੀ
ਵਧਾਈ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ
ਹੁੰਦੇ। ਉਹਦੇ