Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ >> ہیر وارث شاہ بند 56-60

ہیر وارث شاہ بند 56-60

وارث شاہ
November 20th, 2008

بند٥٦

کہی ہیر دی کرے تعریف شاعر متھے چمکدا حُسن مہتاب دا جی
خونی چُنڈیاں رات جیوں چن دوالے سُرخ رنگ جیوں رنگ شہاب دا جی
نین نرگسی مِرگ ممولڑے دے گلہاں ٹہکیاں پھُل گلاب دا جی
بھواں وانگ کمان لاہور دِسن کوئی حُسن نہ انت حساب دا جی
سُرمہ نیناں دی دھار وچ پھب رہیا چڑھیا ہند تے کٹک پنجاب دا جی
کھُلی ترنجناں وچ لٹکدی ہے ہاتھی مست جیوں پھرے نواب دا جی
چہرے سوہنے تے خال خط بندے خوش خط جیوں حرف کتاب دا جی
جیہڑے ویکھنے دے ریجھوان آہے وڈا واعدہ تنہاں دے باب دا جی
چلو لیلتہ القدر دی کرو زیارت وارث شاہ ایہہ کم ثواب دا جی

مشکل لفظاں دےمعنے
چُنڈیاں:گُت(چوٹی) کرن توں پہلاں کنواریاں کُڑیاں دیاں اگے نوں لمکدیاں ہوئیاں تن موُہاف پٹیاں،کنوار پن دی نشانی دے طور تے گندھیاں ہوئیاں لٹاں۔
شِہاب:بلدی اگ داشعلہ، ڈگدا ہویاتارا۔شہاب:کسمبھے دا لال رنگ۔
نین نرگسی: نرگس دے پھل ورگیاں آکھیاں، مست متوالیاں اکھاں۔
مرگ: ہرن (جس دیاں اکھاں بوہتیاں چمکدیاں ہین)۔
ممولا: نکا جیہا پنچھی جیس دے جُثے اُتے کالیاں دھاریاں ہوندیاں ہین۔
ٹہکیاں: پھُل وانگ پورے جوبن نال کھڑیاں ہوئیاں۔
کمان لاہور: لاہور دی بنی کمان مشہور سی۔
بھواں: (کمان تے بھواں اکو جیہاں بیضوی گول ہوندیاں ہین۔)
چڑھیا: چڑھائی کیتی، دھاڑا کیتا۔
کٹک: لشکر، دھاڑا کرن والی فوج
کٹک پنجاب: جمنا توں پار جا کے سکھ سرداراں دے نجیب الدولہ دے خلاف دھاڑے وچ کالی بھوری والے سکھاں دا زور ہو گیا سی۔
لٹکنا: جھومنا۔
خال: تل۔
بننا: سجنا، پھبنا۔
ریجھوان: آرزو مند، تمنائی
واعدا: بپتا،مصیبت ،وعدہ ،جان کندنی دا عالم، نزع دی حالت ایس نال حسن نہیں جھلیا جاندا، خورے،رعب ،جلال دے جلوے نال غش کھا کے ڈگ پیندے ہوون۔

بند ٥٧

ہوٹھ سرخ یاقوت جیوں لعل چمکن ٹھوڈی سیب ولایتی سار وچوں
نک الف حسُینی دا پیپلا سی زلف ناگ خزانے دی بار وچوں
دند چنبے دی لڑی کہ ہنس موتی دانے نکلے حُسن انار وچوں
لکھی چین کشمیر تصویر جٹی قد سرو بہشت گلزار وچوں
گردن کونج دی انگلاں رُوانہہ پھلیاں ہتھ کُولڑے برگ چنار وچوں
باہاں ویلنے ویلیاں گُنھ مکھن چھاتی سنگِ مر مر گنگ دھار وچوں
چھاتی ٹھاٹھ دی اُبھری پٹ کھہنو سیو بلخ دے چُنے انبار وچوں
دُھنی بہشت دے حوض دا مُشک قُبہ پیڈو مخملی خاص سرکار وچوں
کافور شناہ سرین بانکے ساق حُسن وستون پہاڑ وچوں
سرخی ہوٹھاں دی لوڑھ دنداسڑے دا خوجے کھتری قتل بازار وچوں
شاہ پری دی بھین پنج پھول رانی گُجھی رہے نہ ہیر ہزار وچوں
سیاں نال لٹکدی مان متی جیویں ہرنیاں ترٹھیاں بار وچوں
اپرادھ تے اودھ دلت مصری چمک نکلے میان دی دھار وچوں
پھرے چھنکدی چاؤ دے نال جٹی چڑھیا غضب دا کٹک قندھار وچوں
لنک باغ دی پری کہ اِندرانی حور نکلی چند دی داھار وچوں
پتلی پیکھنے دی نقش روم والے لدھا پُرے نے چند اجاڑ وچوں
ایویں سرکدی آوندی لوڑھ لُٹی جیویں کونج ترنگلی ڈار وچوں
متھے آن لگن جہڑے بھور عاشق نِکل جاون تلوار دی دھار وچوں
عشق بولدا نڈھی دے تھاؤں تھائیں راگ نکلے زِیل دی تار وچوں
قزل باش اسوار جلاد خونی نکل دوڑیا اُرد بازار وچوں
وارث شاہ جاں نیناں دا داؤ لگے کوئی بچے نہ جُوئے دی ہار وچوں

مشکل لفظاں دے معنے
یاقوت: لعل۔ ہیرے جواہر
سار: جیس دے پورے ثبوت ہوون، مِلدی جُلدی، اوپرلا سرا، کسی شے داسب توں چنگا حصہ،کسی شے دا عرق، عطر۔
ولایت: سرکار، حکومت، بادشاہت، غیر ملک۔
سار وچ ہونا:کسے شے دی قدرتے قیمت تے پچھان دے کارن بچا تے خبر گیری کرنا، اُچیچے ویلے لئی مخصوص کر چھڈنا (ٹھوڑی اس سیب ورگی سی جیہڑی سرکاری باغ وچ شاہی ورتوں لئی ہووے)۔
ولایتی سیب: غیر ملکی سیب۔
الف حسینی: امام حسین دی اک تلوار دا ناں۔
پیپلا: تلوار دا اگلا نوک والا سرا
بار: پنجاب دے روایتی علاقے ، جیویں، ساندل بار، گنجی بار وغیرہ کسے بوہت محفوظ تھاں دا بوہا جتھے کسے نوں وڑن دی اجازت نہ ہووے یاں پردہ جتھے رکاوٹ لئی سنتری بیٹھے ہوون۔
چنبا: چمپا ایس پھل دی اک پتی ویکھو شکل تے رنگ وچ دنداں ورگی ہوندی ہے چٹی۔
ہنس موتی: اوہ موتی جیہڑا ہنس جانور کھاندا ہے (دنداں دی چمک موتی ورگی سی)۔
لکھنا: تصویر کشی کرنا، لیکاں کھچنا ۔
کونج : لمی دھون والا پنچھی ایہہ پنچھی پردیسی ہوندا ہے تے اپنے سنگی دے وچھڑن نال بڑے درد نال روندا ہے۔
روانہہ: اس بوٹے دیاں پھلیاں نرم تے نازک تے انگلی ورگیاں ہوندیاں ہین ۔
چنار: ایس رُکھ دے پتے بندیاں دے پنجیاں ورگے ہوندے ہین۔
ویلنے ویلیاں: ویلنے نال ویلیاں ہوئیاں ہر تھاں اکو جیہا۔
گنھ مکھن: مکھن وچ پا کے گنھن نال خشکی نہیں رہندی۔تری ہو جاندی ہے۔
چھاتی سنگ مرمر: جے سینے وچ محبت دا جوش ہووے تاں دل دی دھڑکن ودھن نال دل بے قابو ہو جانداہے ماڑے سینے دے بندے دی دھڑکن دوروں ایں نظر آجاندی ہے پر ہیر دی چھاتی سنگ مر مر نال بنی لگدی ہے۔چنگے سنگ مرمر وچ انسانی رگاں ورگیاں لیکاں ہوندیاں ہیں۔ سنگ مرمر تے ہتھ رکھو تے مکھن وانگوں لگے گا پر جدوں ایس نوں نپو تے پتھر وانگوں ہوندا ہے۔
گنگ:کوئی دریا یاں ندی جیہڑی سدا وگدی رہندی ہے۔
چھاتی۔۔۔ٹھاٹھ: ایتھے چھاتی دامطلب جوبن دا ابھار پستان ہے۔
ٹھاٹھ: ندی دی جوشیلی لہر۔
پٹ کھینو: ریشم دے بنے ہوئے گیند ورگے،
مُشک قُبہ: کستوری دا بنیا ہویا گُنبد۔
پیڈو: پیڑو، ڈھڈ دا ا وہ حصہ جیہڑا ناف توں ہیٹھاں توں شروع ہو کے شرمگاہ تیکر۔
مخملی خاص سرکار: مخمل دا نرم کپڑا، جیہڑا کسے نوں شاہی سرکار توں ملیا ہووے۔
کافور شِناہ: شناہ، ترن والی پھلی ہوئی مشک جے اوہ مشک کافور وانگوں چٹی تے گوری ہو وے تے کافورِ شناہ یا شناہ کافوری اکھوائے گی۔
سرین: چوتڑ،بھارے تے پھلے ہوئے چوتڑ حسن وچ گنے جاندے ہین۔ ایتھے مشک وانگوں پھلے تے کافور وانگوں گورے آکھیا گیا ہے۔
ساق: پنیں، (پنڈلی)
وستون پہاڑ: کوہ وستون جنہوں کٹ کٹ کے فرہاد نے دودھ دی نہربنائی سی۔
خوجے کھتری: ہندو تے مسلمان تجارت کرن والے لوک۔
تُٹھیاں: بوہت خوش ہونا ،خوش ہو کے چھالاں مارنا، کسے توں راضی ہوجانا۔
اپرادھ : جرم ،ظلم، قتل دا گناہ، بھل، دوش
اودھ دلت مصری: مصر دی بنی ہوئی تلوار جیہڑی سور نوں وی وڈھ کے ٹوٹے ٹوٹے کر دیوے ۔
میان: نیام۔
چنکنا: وچوں پاٹ کے ٹوٹے ہو جاونا، پھُٹ کے باہر آونا۔
چاؤ: جذبے د ی گرمائی۔
کٹک قندھار: نادر شاہ دے دھاڑے ول اشارہ ہے (ہیر نادر شاہی سپاہیوں ورگا جوش رکھدی سی۔)
لنک باغ دی پری: لنکا دے باغ دی کوئی سوہنی زنانی۔
اندرانی: راجہ اندر دی رانی سورگ دی ملکہ۔
چند دی دھار: چند دیاں شعاعاں یاں رشماں
پیکھنا: تصور، خیال
لدھا :پا لیا۔
پُرا: قلعہ ، وڈا پنڈ، قصبہ۔
بھنورا راگ: چھ بنیادی راگاں چوں اک راگ۔
قزلاش: لال ٹوپی والا سپاہی،مغل سپاہی۔
اُرد بازار: چھاؤنی، فوجی کیمپ دا بازار۔
نیناں دا داؤ: عشق دا داؤ۔
لوڑھ :لوڑھ لُٹی: جذبیاں دے ہڑھ نال بھری ترنگلی۔
بند ٥٨

پکڑ لئے جھبیل تے بنھ مُشکاں مار چھمکاں لہو لُہان کِیتے
آن پلنگ تے کون سوالیا جے میرے ویر دے تُساں سامان کیتے
کُڑئیے مار نہ اساں بے دوسیاں نوں کوئی اساں نہ ایہ مہمان کیتے
چنچر ہارئیے رب توں ڈرِیں مُوئیے اگے کِسے نہ ایڈ طُوفان کیتے
ایس عشق نے نشے نے نڈھئیے نی وارث شاہ ہوریں پریشان کیتے

مشکل لفظاں دے معنے
مشکاں بنھنا۔ ہتھ پیر رسی نال بنھ دینا
بے دوسیاں۔ بے گناہاں
چنچر ہاریئے۔ چُلبلی
نڈھئیے۔ بھری جوان کڑیئے

بند ٥٩

جَونی کملی راج ہے چوچکے دا اینویں کسے دی کیہہ پرواہ مینوں
میں تاں دھرو کے پلنگ توں چا سَٹاں آیا کدھروں ایہہ بادشاہ مینوں
ناڈھو شاہ دا پُت کہ شیر ہاتھی پاس ڈُھکیاں لئے گا ڈھا مینوں
ناہیں پلنگ تے ایس نوں ٹکن دینا لا رہے گا لکھ جے واہ مینوں
ایہہ بودلا پیر بغداد گُگا میلے آن بیٹھا وارث شاہ مینوں

مشکل لفظاں دے معنے

جَونی۔تیز رفتار گھوڑی
چوچکے۔ چوچک دا
دھرُو۔ کِھچ کے
ناڈھو شاہ۔پنجاب دا اک مشہور سنیارا جیہڑے دھن دولت تے غرور لئی مثال بن گیا۔ دوجے ایہہ وی کہیا جاندا ہے جو اوہ گجرات شہر دا اک غروریا ہویا فقیر سی جیس نوں شہنشاہ ہمایوں نے مرگھٹ دا داروغہ بنایا۔ اوس دی اجازت بنا کوئی مُردہ ساڑیا نہیں سی جا سکدا۔ ایہہ مذہبی نفرت پاروں لوکاں نوں بڑا تنگ کردا سی (ایہہ شریف صابر ہوراں دے بیان موجب عزیز الدین قانونگو دی دتی جانکاری ہے)۔
ڈُھکیاں۔کول آئیاں
واہ۔ وس، اختیار
بودلا پیر بغداد گُگا۔ بودلا پیر ساہیوال دا مشہور پیر سی جیہڑا ہلکائے کتے دے وڈھے ہوئے دا دم کرن لئی مشہور سی۔ پیر بغداد توں مراد سید عبدالقادر جیلانی ہو سکدا ہے جنہاں دے بارے مشہور سی جو اوہ باراں سالاں دا ڈُبیا بیڑا تار دیندے ہین۔

میلے۔ جٹکے سماج وچ دو دھراں دی نکھیڑے یا جھگڑا نبیڑن لئی سیانیاں بندیاں دا اکٹھ ہو کے جاندا سی۔ سب توں وڈھا میلا عورتاں دا ہوندا ہے، جیس نوں موڑیا نہیں جاندا۔ ایہہ میلا رُسے نوں مناون لئی، قتل بخشواون لئی یا چوری مڑواون لئی ہو سکدا ہے۔ قتل بخشواون لئی جد سب داء مُک جاون تے عورتاں دا میلا قتل ہوون والیاں دے گھر جاندا ہے تے عورتاں اوہناں اگے اپنا دوپٹا یا چُنّی پا دیندیاں ہین۔ ایتھے مطلب ہے جو ایہہ کیہڑا وارث شاہ نوں نال لے کے میلا بنا کے آیا ہویا ہے۔

بند ٦٠

اُٹھیں سُتیا سیج اساڈری توں لما سُسری وانگ کیہ پیا ہیں وے
راتیں کتے انیندرا کٹیو ای، ایڈی نیند والا لُڑھ گیا ہیں وے
سُنجی ویکھ نخصمڑی سیج میری کوئی آہلکی آن ڈھیہ پیا ہیں وے
کوئی تاپ کُسرت کہ جِن لگو اِکے ڈائن کِسے بھکھ لیا ہیں وے
وارث شاہ توں جیوندا گُھوک سُتوں اِکے موت آئی مر گیا ہیں وے

مشکل لفظاں دا مطلب
سُسری۔ اک نکا جیہا کیڑا جیہڑا کپڑیاں نوں کھا جاندا، عام ویکھن وچ اوس وچ کوئی ہِل جُل نہیں ہوندی
اُنیندرا۔ بنا نیند دے، بے خوابی
لُڑھ۔ ویہ جانا، وگ جانا، ایس توں لڑھکنا بنیا
سُنجی۔ بے آباد
نخصمڑی۔ جیس دا خصم یا مالک نہ ہووے
آہلکی۔ سستی تے کاہلی نال
ڈھیہ پیا۔ ڈگ پیا
تاپ۔ بُخار
کُسرت۔ سُرت دا اُلٹ، بے سرتی، بے عقلی
بھکھ۔ نگلنا، کلیجہ کھالینا
گھوک۔ ڈوہنگی نیندر


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels